II SA/Go 32/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Mirosław Trzecki Asesor WSA Michał Ruszyński Protokolant Sylwia Hwozdyk-Wojcieszyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2008 r. ze skargi [...] na decyzję Dyrektor Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2004 rok I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, ze zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego kwotę 440 zł (słownie: czterysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. przyznał L.K. płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2004 w łącznej kwocie 2, 872, 55 zł, w tym z tytułu: 1. Jednolita Płatność Obszarowa - 1.250, 55 zł, 2. Uzupełniająca Płatność Obszarowa - 1.622, 00 zł. Decyzją [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S., w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego, uchylił decyzję o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych [...] i przyznał, po potrąceniu kwoty płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, płatność bezpośrednią do gruntów rolnych na 2004r. w łącznej wysokości 2.132, 68 zł, w tym z tytułu: 1. Jednolita Płatność Obszarowa - 941,07 zł, 2. Uzupełniająca Płatność Obszarowa - 872,23 zł. W uzasadnieniu powyższej decyzji z dnia 31 stycznia 2007r. organ wskazał, że wnioskiem z dnia 10 maja 2004r. L.K. zwrócił się o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2004r. Powierzchnia gruntu zgłoszona do płatności z tytułu jednolitej Powierzchni Obszarowej (skrócie JPO) wyniosła 5,94 ha, natomiast do płatności z tytułu Uzupełniającej Płatności Obszarowej (w skrócie UPO) - 5, 54 ha. Dalej organ stwierdził, że w wyniku przeprowadzonej w 2005r. kontroli gospodarstwa rolnego L.K., stwierdzono rozbieżności pomiędzy stanem faktycznym, a wielkościami zadeklarowanymi przez producenta we wniosku, w tym rozbieżność dotyczącą działki rolnej C leżącej na działce ewidencyjnej nr [...] w województwie m. [...]. Odnośnie tejże działki kontrola wykazała, że na dzień kontroli nie była ona użytkowana rolniczo oraz nie była utrzymywania w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003r. Stwierdzona nieprawidłowość, według twierdzeń organu, skutkuje trwałym wyłączeniem danej działki z objęcia płatnościami do gruntów rolnych. Ustalenia dokonane w toku kontroli wskazywały, że w sprawie zakończonej decyzją o przyznaniu L.K. płatności bezpośrednich na 2004r wyszyły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi. Wobec powyższego, w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. postępowanie administracyjne zostało wznowione. W trakcie ponownego rozpoznania sprawy organ wykluczył z płatności bezpośrednich działkę nr [...] o powierzchni O, 49 ha oraz zastosował zmniejszenia wynikające z zawyżenia przez stronę deklaracji powierzchni gruntów rolnych. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy L.K. przyznana została płatność bezpośrednia do gruntów rolnych na 2004r. z tytułu: JPO - wysokości 941, 07 ha, z tytułu: UPO - w wysokości 872, 23 zł. Od powyższej decyzji organu l instancji L.K. wniósł odwołanie. W odwołaniu strona zarzuciła, że w toku postępowania nie umożliwiono jej zapoznanie się z protokołami przeprowadzonej w 2005r. kontroli jego gospodarstwa rolnego. Dalej odwołujący się zawarł stwierdzenie, iż działka nr 781 była wypasana przez krowy i w jego ocenie upoważniało to do otrzymania dopłat. Decyzją [...] Dyrektor Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. utrzymał w mocy decyzję organu l instancji. Organ odwoławczy w całości podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji organu l instancji. Odnośnie zarzutu strony, organ odwoławczy stwierdził, że protokoły z czynności kontrolnych zostały doręczone stronie w dniu 26 stycznia 2007r. - potwierdzenie odbioru nr [...]. Od decyzji organu II instancji L.K. wniósł skargę. W skardze skarżący zarzucił naruszenie przysługujących mu praw strony poprzez posługiwanie się nie znanym mu dokumentem (nie doręczonym i nie znajdującym się w aktach sprawy) w postaci protokołu kontroli działki gruntu rolnego nr ewidencyjny [...], przeprowadzonej w dniu 7 grudnia 2005r.; nadto skarżący zarzucił brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w odniesieniu do kultury rolnej działki gruntu nr [...], a w konsekwencji dowolność ustaleń oraz brak należytego uzasadnienia faktycznego zaskarżonej decyzji, ponadto skarżący zarzucił brak należytego uzasadnienia prawnego zaskarżonej decyzji - poprzez niepowołanie i niewyjaśnienie podstaw prawnych przyjętego stanowiska w sprawie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje Skarga okazała się zasadna. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. wydana została w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją o przyznaniu L.K. płatności bezpośrednich w łącznej kwocie 2.872,55 do gruntów rolnych na 2004r. Wznowienie postępowania administracyjnego nastąpiło na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w efekcie przeprowadzonej w 2005r. kontroli gospodarstwa rolnego skarżącego, w tym działki gruntu rolnego oznaczonej jako - C, o numerze ewidencyjnym 781, położonej w województwie mazowieckim. Organy obydwu instancji, w oparciu o wyniki przeprowadzonej w dniu 7 grudnia 2005r. kontroli przyjęły, że przedmiotowa działka na dzień 30 czerwca 2003r. nie była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej, co w myśl art. 143b ust. 4 i 5 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003r. ustanwiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenie (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454, (WE) 1868/94, (WE nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) n4 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (DZ.U.UE L z dnia 21 października 2003r.) wykluczało tę działkę rolną z objęcia płatnościami bezpośrednimi do gruntów rolnych. Z akt sprawy wynika, że skarżący nie był obecny podczas kontroli przeprowadzonej w dniu 7 grudnia 2005r, nie był również zawiadomiony o terminie tejże kontroli, co jednakże nie stanowiło uchybienia formalnoprawnego. Za zasadny należało uznać zarzut skargi, dotyczący ograniczenia praw strony w postępowaniu administracyjnym w rozpatrywanej sprawie, poprzez nie umożliwienie stronie zapoznania się w toku postępowania poprzedzającego wydanie decyzji, z treścią dokumentu w postaci protokołu kontroli z dnia 7 grudnia 2005r. Należy zwrócić uwagę na zasadnicze znaczenie procesowe dokumentu w postaci przedmiotowego protokołu kontroli z dnia 7 grudnia 2005r. W oparciu o ten dokument wznowione zostało postępowanie administracyjne, a następnie uchylona została decyzja o przyznaniu skarżącemu płatności bezpośrednich, a wniosek strony o przyznanie płatności został ponownie merytorycznie rozpatrzony. A zatem pogląd, zgodnie z którym wyniki kontroli zawarte w protokole z w dnia 7 grudnia 2005r. mają dla rozpatrywanej sprawy istotne znaczenie, jest w pełni uzasadniony. Skarżący w odwołaniu od decyzji organu l instancji podnosił okoliczność, że protokoły z czynności kontrolnych do niego nie dotarły, nadto podczas czynności zaznajamiania się z materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji w II instancji, skarżący wniósł pisemne zastrzeżenie odnośnie braku w aktach sprawy protokołów kontroli z 2005r. i 2006r. Z akt sprawy wynika, że potwierdzenie odbioru nr 00288 z dnia 26 stycznia 2006r. dotyczy protokołów kontroli przeprowadzonych w dniu 20 września 2006r. i w dniu 6 października 2006r., tym samym konsekwentne twierdzenia skarżącego w tym zakresie należy uznać za wiarygodne. W myśl art. 10 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z wynikającej z przepisu art. 10 § 1 k.p.a. zasady czynnego udziału strony w postępowaniu wynikają dla strony dwa prawa: czyli prawo do czynnego udziału w postępowaniu oraz prawo do wypowiedzenia się co do zebranych materiałów oraz zgłoszonych żądań (por. Duże Komentarze Becka B. Adamiak/J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz 8 wydanie, Warszawa 2006r, str. 82). Strona ma prawo do zajęcia stanowiska wobec całości dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy. Jest to prawo strony do "ostatniego słowa" w sprawie stanowiącej przedmiot postępowania administracyjnego. Zasada gwarantująca stronom możliwość wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji , odnosi się do wszystkich dowodów i materiałów, bez względu na to, z czyjej inicjatywy są one przeprowadzone lub zbierane (tamże). Stosownie do treści art. 81 k.p.a. okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 k.p.a. Należy zwrócić uwagę, że ustanowione w art. 10 § 1 k.p.a. prawo strony do wypowiadania się jest szerszym od prawa z art. 81 k.p.a., które obejmuje tylko prawo wypowiadania się co do przeprowadzonych dowodów. W rozpatrywanej sprawie organ administracyjny nie umożliwił stronie wypowiedzenie się co do dowodu o istotnym znaczeniu dla sprawy, co stanowi naruszenie zasady czynnego udziału strony wynikającej z art. 10 § 1 oraz stanowiącego kontynuację i konkretyzację tej zasady - przepisu art. 81 k.p.a. Na tle niniejszej sprawy uchybienie to jest ponadto z tego względu rażące, że strona nie została również zawiadomiona o terminie przeprowadzenia czynności procesowej w formie kontroli - oględzin przedmiotowej działki gruntu nr [...]. W wyroku z dnia 19 czerwca 1998r. ISA/Lu 652/97 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził; cyt." Gwarantowana w art. 10 §1 k.p.a. zasada czynnego udziału strony w postępowaniu obliguje organ prowadzący postępowanie do stworzenia stronie prawnych możliwości podejmowania czynności procesowych w obronie swoich interesów. Aby uchronić się od zarzutu niezapewnienia stronie udziału w postępowaniu organ powinien zawiadomić ją o wszczęciu postępowania na wniosek innej strony oraz wezwać do udziału w czynnościach postępowania wyjaśniającego. Niedopuszczenie strony do udziału w postępowaniu skutkuje naruszeniem prawa obligującym do wznowienia postępowania z powodu wypełnienia przesłanki określonej wart. 145 § 1pkt4 k.p.a." Protokół kontroli przeprowadzonej w dniu 7 grudnia 2007r. oraz wniosek skarżącego o przyznanie dopłat bezpośrednich, były podstawą ponownego wyliczenia kwot dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych na 2004r. Z tego też względu należy stwierdzić, że przedmiotowy protokół nie stanowił podstawy li tylko do stwierdzenia, że działka o numerze ewidencyjnym [...] nie kwalifikowała się do objęcia dopłatami bezpośrednimi, ale dokument ten stanowił również podstawę do ponownego określenia wysokości dopłat bezpośrednich. Okoliczność tę również należało mieć na względzie oceniając legalność wydanych w sprawie decyzji administracyjnych. Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1"b" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. z 2002r. nr 153 poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w punkcie l sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 ustawy Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 ustawy.