II SA/Go 320/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Asesor WSA Jarosław Piątek Protokolant referent stażysta Katarzyna Grycuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2018 r. sprawy ze skargi P.F. i Z.F. wspólnicy "F" s.c. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z dnia [...] r. nr [...], II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej solidarnie na rzecz skarżących P.F. i Z.F. wspólników "F" s.c. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] listopada 2017r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego, za wykonywanie w dniu [...] marca 2017 r. przewozu drogowego pojazdem marki [...] nr rej. [...] wraz z naczepą marki [...] nr rej [...] wyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące tachograf, który nie rejestrował pracy w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi, nałożył na Z.F. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "F", karę pieniężną w kwocie 5000 zł. Decyzja wydana została na podstawie art. 92a ust. 1 i 6, art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (DZ.U. z 2016 r. poz. 1907 ze zm., zwana dalej ustawą), art. 32 ust. 3 w związku z art. 37 ust. 2 i art. 23 ust. 2 tiret 2 i ust. 3 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (DZ. Urz. UE L 2014 nr 60). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w dniu [...] marca 2017 r. o godz. 21.55 na zjeżdzie z autostrady [...] zatrzymany został do kontroli przez funkcjonariuszy celnych ciągnik samochodowy marki [...] nr rej. [...] wraz z naczepą marki [...] nr rej. [...] prowadzony przez R.C.. Podczas kontroli drogowej stwierdzono, że kierowca naruszył przepisy dotyczące przestrzegania ustawy o transporcie drogowym, tj. nie rejestrował za pomocą urządzenia rejestrującego na karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Pismem z dnia [...] pażdziernika 2017 r. organ zawiadomił Z.F. "F" o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w związku z naruszeniem art. art. 92a ust. 1 i 6, art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (DZ.U. z 2016 r. poz. 1907 ze zm., zwana dalej ustawą), art. 32 ust. 3 w związku z art. 37 ust. 2 i art. 23 ust. 2 tiret 2 i ust. 3 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego. W dniu 15 listopada 2017 r. do organu wpłynęło pismo, w którym strona stwierdziła, że naruszenie było wynikiem samodzielnego, indywidualnego działania kierowcy, którego przewożnik nie był w stanie przewidzieć oraz nie miał żadnego wpływu na zaniechanie kierowcy. Organ stwierdził, że zebrane dowodowy i bezsporne ustalenia podczas kontroli jednoznacznie wskazują, że w kontrolowanym pojeżdzie w dniu [...] marca 2017 r. nie było włożonej karty kierowcy, tj. nie były rejestrowane za pomocą urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazania w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Powyższy stan wyczerpuje dyspozycję naruszenia opisanego w lp. 6.2.1 załącznika nr 3 ustawy o transporcie drogowym. Od decyzji organu I inst. Z.F. złożył odwołanie, w którym wniósł o uchyleni zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, w całości podzielając stanowisko i argumentację zawarte w decyzji I inst. Od powyższej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej Z.F. i P.F. prowadzący działalność gospodarczą "F" s.c. wnieśli skargę. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucili jednostronną interpretację powołanych w decyzji przepisów prawa w sposób wskazujący jedynie odpowiedzialność skarżących za powstałe naruszenie; swobodną interpretację działań prewencyjnych zastosowanych wobec skarżących i nieuwzględnienie fundamentalnych zasad kpa wyrażonych w art. 7 i art. 8 kpa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wezwaniem z dnia [...] maja 2018 r. P.F., pod rygorem odrzucenia wniesionej przez niego skargi, został wezwany przez Sąd do określenia naruszenia prawa lub interesu prawnego w postępowaniu ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...]. W odpowiedzi na w.w. wezwanie Sądu, w piśmie z dnia [...] maja 2018 r. Z.F. i P.F. wyjaśnili, że działalność gospodarczą prowadzą pod firmą "F" s.c. P.F. i Z.F., takie też dokumenty posiadał kierowca podczas kontroli. Do reprezentowania spółki upoważnieni są wspólnicy w osobach P.F.i Z.F.. Do pisma skarżący dołączyli Licencję nr [...] wystawioną na P.F. "F" s.c., licencję nr [...] wystawioną na Z.F. "F" oraz umowę spółki cywilnej zawartą w dniu [...] pażdziernika 2012 r. pomiędzy P.F., a Z.F.. W § 1 umowy postanowiono, że przedmiotem działalności Spółki są usługi transportowe, natomiast zgodnie z § 2 Spółka prowadzić będzie działalność gospodarczą pod nazwą "F" s.c. P.F. i Z.F.. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy). Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga okazała się zasadna, jednak z innych przyczyn aniżeli w niej podniesione. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej spawie jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lutego 2018 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] listopada 2017 r., mocą której nałożona została kara pieniężna za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. Wskazać przyjdzie na wstępie, że wszczęcie postępowania administracyjnego winno być poprzedzone prawidłowymi ustaleniami organu w zakresie stron postępowania administracyjnego, postępowanie może się bowiem toczyć jedynie z udziałem prawidłowo ustalonego kręgu podmiotów, którym przysługuje przymiot strony postepowania. O tym kto jest stroną w postępowaniu administracyjnym stanowi art. 28 kpa. Według art. 28 k.p.a., stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Postępowanie administracyjne "dotyczy" interesu prawnego lub obowiązku określonego podmiotu w tym znaczeniu, że w jego wyniku wydaje się decyzję rozstrzygającą o prawach i obowiązkach tego podmiotu, lub też rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach jednego podmiotu wpływa na prawa i obowiązki innego podmiotu (A. Wróbel (w:) M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks..., s. 239) ( por. Andrzej Matan komentarz do art. 28 kodeksu postępowania administracyjnego, Lex). Interes prawny danego podmiotu powinien być aktualny na datę wszczęcia postępowania administracyjnego. Aktualność interesu prawnego oznacza, że nadaje się on do urzeczywistnienia w danej sytuacji faktycznej i prawnej. "A więc występująca z roszczeniem osoba musi, ze względu na swoje cechy lub okoliczności, w których się znajduje, należeć do koła osób, których dany przepis dotyczy, musi istnieć przewidziany stan faktyczny, muszą być spełnione warunki, zachowane terminy itd." (W. Klonowiecki, Strona w postępowaniu..., s. 15). Wymóg ten wiąże się z "realnością" interesu prawnego. Powinien on rzeczywiście istnieć w dacie stosowania norm prawa administracyjnego. Nie może to być interes tylko przewidywany w przyszłości ani też hipotetyczny (wyr. NSA z dnia 19 marca 2002 r., IV SA 1132/00, LEX nr 81670). Analiza zebranego materiału dowodowego dowodzi, że wszczynając postępowanie w przedmiotowej sprawie organ nie dopełnił wymogu prawidłowego ustalenia strony postępowania administracyjnego. Postanowieniem z dnia [...] pazdziernika 2017 r. wszczęte zostało postępowanie wobec przedsiębiorcy Z.F. prowadzącego działalność gospodarczą "F", w przedmiocie naruszenia przepisów o transporcie drogowym, jakiego dopuścił się kierowca R.C. wykonując transport drogowy w dniu [...] marca 2017 r. Również kolejne pismo organu noszące datę [...] listopada 2017 r. skierowane zostało do Z.F. prowadzącego działalność gospodarczą "F". Należy zauważyć, że umknęło uwadze organu, iż pismo z dnia [...] listopada 2017 r., stanowiące odpowiedź na postanowienie o wszczęciu postępowania zostało podpisane przez Z.F. oraz P.F.. Odwołanie od decyzji organu I inst. podpisane zostało przez Z.F., przy czym podpis złożono pod pieczęcią – "F" s.c. Z.F. P.F.. Nadto na kopercie zawierającej odwołanie widnieje firma przedsiębiorcy wraz z jej logo - F" s.c. Z.F. P.F.. Również z kolejnych pism kierowanych przez przedsiębiorcę do organu na jego wezwania wynika, że działalność gospodarcza prowadzona jest w formie spółki cywilnej F" s.c. Z.F. P.F.. Pomimo powyższych okoliczności organ nie podjął czynności w celu wyjaśnienia kto jest stroną w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym. Wskazać przyjdzie, że spółka prawa cywilnego jest spółką osobową, nie posiada osobowości prawnej, a za jej zobowiązania odpowiadają jej wspólnicy solidarnie, co wynika z art. 864 kodeksu cywilnego, . natomiast po myśli art. 865. § 1 k.c. każdy wspólnik jest uprawniony i zobowiązany do prowadzenia spraw spółki. Kwestia zatem czy stroną postepowania jest Z.F., czy też Z.F. i P.F. prowadzący działalność w formie spółki cywilnej ma dla badanej sprawy istotne znaczenie, w sytuacji bowiem gdy do zarzucanego deliktu doszło w ramach działalności gospodarczej prowadzonej przez F" s.c. Z.F. P.F., stroną postępowania powinni być obydwaj wspólnicy tej spółki. W badanej sprawie postępowanie administracyjne prowadzone było jedynie z udziałem Z.F., również decyzje organów obydwu instancji skierowane zostały do Z.F., z pominięciem drugiego wspólnika spółki cywilnej. Podnieść należy, że z przedłożonej przez skarżących w toku postępowania sądowego umowy spółki cywilnej wynika, że wspólnicy spółki cywilnej "F" Z.F. i P.F. są uprawnieni do prowadzenia spraw spółki ( § 7), ich udziały w spółce są równe (§ 5 ust. 2) oraz uczestniczą w zyskach i w stratach w równych częściach (§ 5 ust.3). W tych okolicznościach stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, art. 8, art. 10, art. 28 i art. 77 § 1 kpa, przy czym stwierdzone naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. "Istotność" owego naruszenia, oprócz zagadnienia ochrony praw procesowych strony postępowania, przejawia się przede wszystkim w tym, że jak wskazuje na to materiał dowodowy, decyzje skierowane zostały do nieprawidłowo określonego podmiotu, co ma z kolei bezpośredni związek z kwestią wykonania obowiązku nałożonego decyzją. Rozpoznając ponownie sprawę organ winien jednoznacznie wyjaśnić, czy do stwierdzonego deliktu administracyjnego doszło w ramach działalności prowadzonej przez spółkę cywilną "F" Z.F. P.F., czy też Z.F. prowadzi również indywidulaną działalność gospodarczą pod firmą "F" Z.F. i to właśnie w ramach tej działalności doszło do naruszenia przepisów o transporcie drogowym. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "c" p.p.s.a. zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca zostały uchylone. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a.