II SA/Go 325/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz (spr.) Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi "T" J.N. spółki jawnej na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie uznania zażalenia za nieuzasadnione oddala skargę. Spółka Jawna "T" J.N. wystąpiła w dniu 23 grudnia 2014r. z wnioskiem do Urzędu Miasta o stwierdzenie w drodze decyzji przejścia uprawnień wynikających z decyzji Prezydenta Miasta nr [...] z dnia [...] stycznia 2003r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego ówczesnym posiadaczom tego prawa w prawo własności - na rzecz następcy prawnego – "T" J.N. spółka jawna do działek o aktualnych numerach [...] stosownie do postanowienia Sądu Rejonowego o przysądzeniu z dnia [...] października 2007 r. sygn. akt [...]. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r. Nr [...], działający z upoważnienia Burmistrza Naczelnik Wydziału Gospodarki Nieruchomościami, Ochrony Środowiska i Rolnictwa, na podstawie art. 61 a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.) – dalej jako "kpa", odmówił wszczęcia postępowania dotyczącego przejścia w drodze decyzji uprawnień wynikających z decyzji Burmistrza nr [...] z dnia [...] stycznia 2003 r. na rzecz "T" J.N. Sp. Jawna. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że decyzją z dnia [...] stycznia 2003 r. Burmistrz, która uzyskała status ostatecznej, orzekł o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności do działki [...] przy ulicy [...] na rzecz ówczesnych użytkowników wieczystych D. i M. małżonków W., którzy nie ujawnili swego prawa własności w księdze wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości. Przedmiotowa nieruchomość była przedmiotem egzekucji sądowej i Sąd Rejonowy wydał postanowienie ([...]) o przysądzeniu na rzecz "T" J.N. sp. jawna działki w użytkowaniu wieczystym o nr [...] jako następcy prawnego zlicytowanych dłużników. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r. Sąd Rejonowy – Wydział Ksiąg Wieczystych oddalił wniosek spółki o wpisanie "T" J.N. spółka jawna w dziale II "Własność" Księgi Wieczystej [...]. Na skutek apelacji przedmiotowej Spółki od wyżej wymienionego postanowienia, Sąd Okręgowy ([...]) w dniu [...] kwietnia 2014 r. postanowieniem oddalił apelację. W związku z powyższym Burmistrz stwierdził, że nie posiada w żądanym zakresie materialnoprawnej podstawy dla stwierdzenia w drodze decyzji przejścia obowiązków i uprawnień wynikających z decyzji z dnia [...] stycznia 2003 r. Zażalenie na to postanowienie złożyła skarżąca Spółka i zarzuciła naruszenie art. 61a kpa poprzez niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji błędne uznanie, iż wnioskodawcy należy odmówić wszczęcia postępowania dotyczącego przejścia w drodze decyzji uprawnień wynikających z decyzji Burmistrza z dnia [...] stycznia 2003 r., gdyż organ miał możliwość wszczęcia postępowania oraz wydanie przedmiotowej decyzji i wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez orzeczenie o wszczęciu postępowania administracyjnego ewentualnie o uchylenie postanowienia w całości i przekazanie sprawy Burmistrzowi do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca wskazała, że z argumentacją organu I instancji nie sposób się zgodzić ze względu na fakt, iż w zaistniałym stanie prawnym mamy do czynienia ze stosunkiem administracyjno-prawnym rzeczowym opartym na akcie administracyjno-prawnym rzeczowym, który stanowi wyjątek od ogólnej zasady braku następstwa prawnego. Przywołała także art. 3 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości z dnia [...] lipca 2015 r., z którego wynika, że uprawnionym do wydania decyzji o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego jest wójt, burmistrz, prezydent miasta, zarząd powiatu albo zarząd województwa. W przedmiotowej sprawie organem właściwym do wydania zawnioskowanej decyzji jest Burmistrz. Organ ten winien wydać orzeczenie deklaratoryjne o przejściu uprawnień wynikających z uprzednio wydanej przez siebie decyzji na kolejne podmioty, bowiem w przedmiotowym stanie faktycznym mamy do czynienia ze stosunkiem administracyjno-prawnym rzeczowym, który dopuszcza następstwo prawne. Postanowieniem z dnia [...] marca 2015r Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 61a w związku z art. 126 kpa, uznało zażalenie za nieuzasadnione. W uzasadnieniu organ podał, że w sprawie został ustalony następujący stan faktyczny. Decyzją z dnia [...] stycznia 2003r. nr [...] Burmistrz orzekł prawomocnie o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności do działki nr [...] położonej w [...] na rzecz ówczesnych użytkowników wieczystych D. i M. małżonków W.. Postanowieniem z dnia [...] października 2007r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy orzekł o przysądzeniu na rzecz "T" J.N. Sp. jawna działki gruntu nr [...] w użytkowaniu wieczystym do dnia [...] kwietnia 2093r. położoną w [...] wraz ze znajdującymi się na niej budynkami stanowiący odrębny od gruntu przedmiot własności, dla którego Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą KW nr [...]. Następnie nieruchomość powyższa, na wniosek Spółki, została podzielona na trzy działki: dz. [...], dz. [...] i dz. [...] (decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] lipca 2008r. nr [...]). W aktach sprawy znajduje się również postanowienie Sądu Rejonowego Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia [...] grudnia 2013r. nr [...] Nr Rep. [...] oddalającego wniosek strony o wpisanie w miejsce dotychczasowego właściciela Gminy firmy "T" J.N. Sp. jawna. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie sąd podkreślił, iż "T" J.N. Sp. jawna nabył prawo użytkowania wieczystego działki gruntu nr [...] i prawo własności posadowionych na tym gruncie budynków na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego wydanym [...] października 2007r. w sprawie sygn., akt [...] o przysądzeniu tych praw. Nabycie prawa nastąpiło w drodze licytacji uregulowanej w kodeksie postępowania cywilnego, które to nabycie nosi charakter nabycia pierwotnego i nabycie to przesądza o tym, że decyzja Burmistrza [...] z [...] stycznia 2003r. nie może odnieść skutku prawnego wobec podmiotu, który na podstawie postanowienia o przysądzeniu prawa własności i prawa użytkowania wieczystego został wpisany w księdze wieczystej. Decyzja ta nie może stanowić podstawy wpisu wieczystoksięgowego, jak domaga się wnioskodawca. Skoro bowiem przed dokonaniem wpisu w księdze wieczystej na podstawie późniejszego tytułu prawnego nie ujawniono w niej wpisu na podstawie wcześniejszego tytułu prawnego mogącego stanowić podstawę wpisu wieczystoksięgowego, to dopóki ten późniejszy tytuł (postanowienie Sądu Rejonowego wydane [...] października 2007r. w sprawie sygn. akt [...]) nie zostanie uchylony lub zmieniony to nie można dokonać w niej wpisu na podstawie wcześniejszego tytułu prawnego (decyzja Burmistrza [...] z [...] stycznia 2003r. stwierdzająca przekształcenie prawa użytkowania wieczystego działki gruntu w prawo własności). Nadto sąd wskazał, że o zgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym rozstrzyga sąd cywilny (wydział cywilny sądu rejonowego właściwego dla położenia nieruchomości w przypadku wniesienia pozwu w trybie art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece). Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego wnioskująca Spółka bezsprzecznie ma interes prawny, aby stwierdzić, iż jest właścicielem a nie użytkownikiem wieczystym gruntu. Jednakże, zdaniem składu orzekającego, brak jest podstaw prawnych (w przepisach prawa materialnego) do stwierdzenia przejścia uprawnień z decyzji przekształcającej prawo użytkowania wieczystego wydanej innej stronie na wnioskodawcę. Dlatego też zgodnie z art. 61 a § 1 kpa, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postepowania. Przez "inne uzasadnione przyczyny", o których mowa w tym przepisie należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postepowania np. gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialno-prawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła "T" J.N. Sp. jawna. Zaskarżając postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosła o jego uchylenie oraz uchylenie poprzedzającego postanowienia Burmistrza z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie następujących przepisów: I. Prawa procesowego 1) art. 61a Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji błędne uznanie, iż stronie skarżącej należy odmówić wszczęcia postępowania dotyczącego przejścia na nią w drodze decyzji uprawnień wynikających z decyzji Burmistrza nr [...] z dnia [...] stycznia 2003 r., podczas gdy organ miał możliwość wszczęcia postępowania oraz wydania przedmiotowej decyzji. 2) art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez błędne uznanie, iż Gmina wiedząc o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na rzecz D. i M.W., nie była zobowiązana do podjęcia czynności związanych z wykreśleniem się jako właściciel z Księgi Wieczystej nr [...] prowadzonej dla działki nr [...]. II. Prawa materialnego 1) art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz.U. 2005 Nr 175 poz. 1459) poprzez błędne uznanie, iż stronie skarżącej należy odmówić wszczęcia postępowania dotyczącego przejścia na nią w drodze decyzji uprawnień wynikających z decyzji Burmistrza nr [...] z dnia [...] stycznia 2003 r., podczas gdy skarżący jako następca prawny D. i M.W. uprawniony byłby do wystąpienia z wnioskiem o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. W uzasadnieniu skargi Spółka przedstawiła dotychczasowy przebieg postępowania oraz stwierdziła, że Gmina wiedząc o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, zobowiązana była do podjęcia czynności związanych z wykreśleniem się jako właściciel z księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości. Odnosząc się do kolejnego zarzutu strona skarżąca wskazała ponadto, iż przekształcenie przysługującego D. i M.W. prawa użytkowania wieczystego działki nr [...] (aktualne nr działek [...]) nastąpiło na podstawie decyzji Burmistrza wydanej w oparciu o przepisy nieobowiązującej już ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz.U. 1997 Nr 123 poz. 781). Jednakże skarżąca Spółka nabyła prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości postanowieniem z dnia [...] października 2007 r., wydanym w następstwie egzekucji komorniczej prowadzonej wobec dłużników małżonków W.. Stąd też w przedmiotowej sprawie zastosowanie znajdą przepisy obecnie obowiązującej ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawda użytkowania wieczystego w prawo do własności nieruchomości (Dz.U. 2005 Nr 175 poz. 1459). Stosownie do treści art. 1 ust. 3 w/w ustawy, z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mogą również wystąpić osoby fizyczne i prawne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 1 i 1a oraz osoby fizyczne i prawne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 2. Odnośnie kwestii określenia kręgu następców prawnych w rozumieniu cyt. ustawy Spółka przytoczyła orzecznictwo sądów administracyjnych. Nadto Spółka stwierdziła, iż z postanowieniem organu II instancji oraz poprzedzającym je postanowieniem organu I instancji, nie sposób się zgodzić także ze względu na fakt, iż w zaistniałym stanie prawnym mamy do czynienia ze stosunkiem administracyjno-prawnym rzeczowym opartym na akcie administracyjno- prawnym rzeczowym, który to stanowi wyjątek od ogólnej zasady braku następstwa prawnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny kontroluje zaskarżoną decyzję (postanowienie) w aspekcie jej zgodności z prawem, nie podlega natomiast kontroli i ocenie tego sądu to, czy także w kryteriach słuszności, celowości bądź sprawiedliwości społecznej rozstrzygnięcie organu administracji jest właściwe. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż łącznymi przesłankami do wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek strony są: 1. zawarte we wniosku żądanie dotyczy sprawy administracyjnej załatwianej w drodze decyzji przez organ; 2. wniosek został złożony przez osobę będącą stroną w rozumieniu art. 28 kpa; 3. wniosek odpowiada wymaganym warunkom formalnym i procesowym; 4. organ, do którego złożono wniosek jest właściwy w sprawie. Zauważyć przy tym należy, że skarżąca Spółka jako podstawę skargi tj. naruszenia prawa wskazała art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo do własności nieruchomości (Dz. U. 2005r. Nr 175 poz. 1459). Przepis ten stanowi o możliwości wystąpienia z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, z którym to żądaniem mogą wystąpić następcy prawni osób, którzy prawo użytkowania wieczystego posiadali na warunkach określonych w ust. 1 i 1a omawianego artykułu. Podkreślić więc trzeba, że tak sformułowane naruszenie prawa nijak się ma do treści żądania zawartego we wniosku. Wniosek ten nie dotyczył przecież przekształcenia prawa użytkowania wieczystego we własność, tylko stwierdzenia w drodze decyzji przejścia uprawnień wynikających z decyzji Prezydenta Miasta nr [...] z dnia [...] stycznia 2003 r. na rzecz następcy prawnego "T" J.N. Spółka jawna - stosownie do postanowienia Sądu Rejonowego o przysądzeniu na rzecz skarżącej Spółki z dnia [...] października 2007 r. sygn. akt [...] działki nr [...] wraz z budynkami, nabytej na podstawie licytacji nieruchomości dłużników małżonków W.. Uprawnienia te dotyczą zaś przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności do działek o aktualnych numerach [...]. Wobec powyższego stwierdzić przyjdzie, że organy trafnie wywiodły, że brak jest materialnoprawnej podstawy do stwierdzenia w drodze decyzji następstwa prawnego w niniejszej sprawie. Takie stanowisko jest tym bardziej słuszne, że Sąd Rejonowy i Sąd Okręgowy prawomocnie orzekły o braku po stronie skarżącej Spółki przymiotu następstwa prawnego małżonków W. oraz o tym, że postanowienie o przysądzeniu na rzecz Spółki prawa użytkowania wieczystego jest nabyciem pierwotnym tego prawa, bez następstwa prawnego. Konsekwencją pierwotnego nabycia prawa własności w trybie postępowania egzekucyjnego, tak jak w niniejszej sprawie, jest brak potrzeby wykazania następstwa prawnego postępowaniu wieczystoksięgowym o wpis tak nabytego prawa. Za takim poglądem opowiedział się Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 20 stycznia 2010r. (sygn. akt III CZP 121/09, publ. OSP 2011/5/60). Sąd ten orzekł, iż artykuł 34 zdanie drugie ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (jedn. tekst: Dz.U. z 2001r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.) nie ma zastosowania w postępowaniu wieczystoksięgowym o wpis własności na podstawie postanowienia o przysądzeniu własności. Zgodnie z tym przepisem wpis może nastąpić, gdy osoba, której prawo ma być wpisem dotknięte, jest lub zostaje jednocześnie wpisana do księgi wieczystej jako uprawniona. Jednakże do ujawnienia właściciela wystarcza, aby następstwo prawne po osobie wpisanej jako właściciel zostało wykazane odpowiednimi dokumentami. Powyższe prowadzi do wniosku, że zawarte we wniosku żądanie nie dotyczy sprawy indywidualnej, która może być załatwiana w drodze decyzji administracyjnej, a więc należało - zgodnie z art. 61a kpa odmówić wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie. Tym bardziej, iż uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym możliwe jest drodze powództwa cywilnego z mocy art. 10 ww. ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Skarżąca Spółka może z takiego powództwa skorzystać, o ile nie zgadza się z zaprezentowanym w niniejszym uzasadnieniu stanowiskiem, jak i stanowiskiem Sądu Okręgowego. W tym stanie rzeczy skoro podniesione zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest zarzutów, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U, z 2012r. poz. 270 ze zm.).