II SA/Go 328/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędzia WSA Ireneusz Fornalik (spr.) Protokolant sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]., nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzja z dnia [...] lutego 2008r., nr [...] działający z upoważnienia Burmistrza - Dyrektor Ośrodka Pomocy Społeczne) na podstawie art. 16 ust. 2 pkt 2, art. 24 ust. 1, 3 i 4. art 26 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139. póz. 992. ze zm) oraz § 6 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i Trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U Nr 105, poz. 880, ze zm.), § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 roku w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawie ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. 130, poz. 903) oraz art. 104 k.p.a., po rozpoznaniu wniosku złożonego w dniu 15 lutego 2008 roku przyznał J.K. zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153.00 zł miesięcznie na okres od [...] lutego 2008 roku - bezterminowo. Uzasadniając swoje rozstrzygniecie organ l instancji wskazał, ze J.K. spełnia przesłanki określone w cytowanej ustawie o świadczeniach rodzinnych do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego Odwołanie od powyższej decyzji wniosła J.K. domagając się przyznania świadczenia od miesiąca styczna 2008 roku podnosząc, że przedmiotowe świadczenie należy jej się od listopada 2007 roku, ale w grudniu 2007 roku otrzymała zasiłek pielęgnacyjny ZUS. Ponadto dodała, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności otrzymała w dnu [...] lutego 2008r. i wówczas złożyła wniosek o przyznanie zasiłku. Rozpoznając odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] marca 2008 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228. póz. 2255. ze zm.) utrzymało w mocy decyzję organu l instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, ze zgodnie z przywołanymi przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ustalane jest począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami do końca okresu zasiłkowego i dlatego nie ma możliwości ustalenia prawa do świadczeń za okres wsteczny. Powyższą decyzję jako krzywdzącą zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca J.K. podtrzymując żądane przyznania zasiłku pielęgnacyjnego za miesiąc styczeń 2008r. podnosząc, iż czas oczekiwania na komisję lekarską tez powinien być brany pod uwagę przy ustalaniu okresu na który przedmiotowe świadczenie ta jest przyznawane, przy uwzględnieniu ciągłości wypłacanych świadczeń W odpowiedzi na skargę Samorządowe kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżany decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna Zgodnie z dyspozycja, art. l ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153. poz. 1269 ze zm. ) sądy te sprawują kontrolę zaskarżonych decyzji pod względem zgodności z prawem W związku z powyższym usunięcie zaskarżone] decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, ze przy jej wydawaniu organy naruszyły prawo materialne lub przepisy postępowania określone art. 145 § 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) - powoływanej dalej jako ppsa. Sąd nie może opierać kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Dokonując oceny zasadności zaskarżonej decyzji w zakresie w jakim Sąd, władny jest to uczynić a więc z punktu widzenia jej legalności uznać należy, iż decyzja ta uchybia prawu. W myśl przepisu art. 133 p.p.s.a. podstawą wyrokowania sądu administracyjnego, są akta sprawy. Materialnoprawną podstawę wydania decyzji będącej przedmiotem skargi stanowił przepis art. 16 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zmianami), w myśl którego zasiłek pielęgnacyjny przysługuje osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Bezspornym w sprawie jest, że skarżąca J.K. spełnia wymogi określone przepisem art. 16 wymienionej ustawy. bowiem z treści załączonego do akt administracyjnych orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...] wynika, że została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności i orzeczenie to wydane zostało na stałe, a niepełnosprawność datuje się od dnia [...] listopada 2007 roku. Problem do jakiego sprowadza się istota rozpatrywanej sprawy, polega jednak na określeniu terminu, od którego należy wypłacać wnioskodawczyni zasiłek pielęgnacyjny. W myśl dyspozycji art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. W związku z powyższym należy podkreślić, iż rozstrzygając na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych i mając na uwadze intencje ustawodawcy, decydujący wpływ w sprawie ustalenia od kiedy przyznawane są świadczenia rodzinne, ma moment złożenia wniosku o jego przyznanie. Mając na uwadze powyższe okoliczności, należy wskazać, że prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustalane jest począwszy od miesiąca w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi kwestionariuszami do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia o niepełnosprawności. Wniosek skarżącej J.K. o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego został złożony w dniu [...] lutego 2008 r., a orzeczenie o niepełnosprawności wskazuje, iż jest ono wydane bezterminowo. Wobec tego na podstawie tak przedstawionych danych, początek okresu pobierania zasiłku pielęgnacyjnego winien być ustalony na luty 2008 roku. Punktem wyjścia w procesie wykładni przepisów prawnych jest wykładnia językowa (gramatyczna). W świetle dyrektyw językowych ustalenie znaczenia powyższego przepisu nie budzi problemów interpretacyjnych i jest zgodne z przyjętym przez organy administracji. Ta reguła nie ma jednak charakteru absolutnego. W orzecznictwie i literaturze wskazuje się, iż wolno odstąpić od sensu językowego wykładni, mimo że przepis jest jasny i oczywisty, gdy prowadzi to do rażąco niesprawiedliwych lub irracjonalnych konsekwencji. Zdaniem Sądu, przedstawione ze skargą akta administracyjne wskazują, że ustalenia organu, których następstwem było wydanie zaskarżonej decyzji nie są wystarczające. Z treści odwołania skarżącej od decyzji organu l instancji wynika, że pobierała ona już wcześniej zasiłek pielęgnacyjny. Natomiast w uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy w ogóle nie odniósł się do spornej kwestii, czy przyznany decyzją z dnia [...] lutego 2008 roku zasiłek był kontynuacją świadczenia wcześniej już przyznanego, czy też skarżąca otrzymywała poprzednio zasiłek pielęgnacyjny na podstawie innego orzeczenia o niepełnosprawności i ewentualnie na jaki okres było ono wydane. Wydając rozstrzygnięcie w sprawie organ II instancji nie wyjaśnił ww. kwestii i zaniechał podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego naruszając tym samym art. 7, 77 i 80 k.p.a. Ponadto zaznaczyć należy, że uzasadnienie Kolegium, oprócz tego, iż nie wskazuje na to czy ustalono i wzięto pod uwagę wymienione wyżej okoliczności, jest dość lakoniczne i nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie Sądu przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego od miesiąca lutego 2008 r. doprowadziłoby do nieuzasadnionej przerwy w realizacji tego świadczenia. Przy rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy nie można tracić z pola widzenia celu, jakiemu ma służyć zasiłek pielęgnacyjny, a który polega na częściowym pokryciu wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Trzeba zatem przyjąć, że cel zasiłku pielęgnacyjnego powinien być realizowany od daty wystąpienia niepełnosprawności określonej w wymaganym orzeczeniu. Na zagadnienie to zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 kwietnia 2006 roku, sygn. akt l OSK 743/05 (ONSA i WSA z 2006r., nr 6, póz. 177). Ponadto nie bez znaczenia jest też wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 roku (sygn. akt P 28/07, OTK ZU 2007/9A póz. 106). Co prawda Trybunał orzekał w nieco innym stanie faktycznym, jednak mimo, iż był związany zakresem skierowanego do niego pytania - podkreślił, iż "zasiłek pielęgnacyjny spełnia efektywnie swój cel, gdy jest przyznawany od daty wskazanej w orzeczeniu o znacznej niepełnosprawności. Biorąc pod uwagę przede wszystkim cel zasiłku pielęgnacyjnego, a ponadto tryb orzekania o niepełnosprawności, który zgodnie z przewidzianymi prawem terminami może trwać kilka miesięcy, ustanowiony w art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych termin (prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami) jest niezgodny z art. 2 Konstytucji, gdyż narusza wynikający z zasady państwa prawnego nakaz przestrzegania przez ustawodawcę poprawnej legislacji. Przepis ten, w systemie przyznawania zasiłku pielęgnacyjnego, jest nielogiczny i niekonsekwentny w stopniu uniemożliwiającym realizację celu wynikającego z art. 69 Konstytucji". Oczywiście skład orzekający w niniejszej sprawie jest świadomy, iż organy działają na podstawie przepisów prawa, jednak powyższy wyrok sprawił, że art. 24 ust. 2 utracił domniemanie konstytucyjności, wobec tego mając na względzie art. 8 Konstytucji RP należałoby na niniejszą sprawę spojrzeć z uwzględnieniem pewnego wzorca zawartego w art. 69 Konstytucji RP. Zgodnie z tym przepisem osobom niepełnosprawnym przysługuje pomoc ze strony władz publicznych, w zakresie zabezpieczenia egzystencji, przysposobienia do pracy oraz komunikacji społecznej. Cytowany przepis stwierdza istnienie obowiązków władzy publicznej do wykreowania stosownych mechanizmów legislacyjnych, umożliwiających realizację tego ww. zadania. Taki pogląd zawiera również powołany powyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego. W związku z tym niezwykle ważnym jest uzupełnienie materiału dowodowego o wskazane powyżej okoliczności. Wobec powyższego trzeba stwierdzić, iż sprawa nie została rozpatrzona w stopniu koniecznym do jej ostatecznego rozstrzygnięcia, a powyższe naruszenia obligują Wojewódzki Sąd Administracyjny do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji, na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270, ze zmianami).