II SA/Go 331/08

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie WIkp. - Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2008 r. w Gorzowie WIkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości postanawia: 1. przyznać skarżącym prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi w części przekraczającej 200 zł, 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. T. W. oraz Z. W. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie WIkp. w której zawarli złożony na urzędowym formularzu PPF, wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący podali, że z uwagi na zły stan zdrowia wydają znaczne kwoty na zakup lekarstw oraz wizyty lekarskie. Skarżący podali, że otrzymują renty w łącznej wysokości 2.362,45 zł (brutto). W uzupełnieniu wniosku skarżący oświadczyli, iż na zakup żywności wydają miesięcznie 900 zł oraz przedłożyli wyciąg z rachunku bankowego oraz wykaz cen nabywanych leków i przeprowadzanych badań medycznych a także zaświadczenia lekarskie w przedmiocie stanu zdrowia. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (FZ 478/04, niepublikowane) stwierdził, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżących z obowiązku ich ponoszenia. W niniejszej sprawie nie można przyjąć, że wniosek T. W. i Z. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jest w całości uzasadniony. Należy podkreślić, że ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, co jednoznacznie wynika z treści przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. który stanowi, iż prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienia pełnych kosztów postępowania. Dochód skarżących z tytułu świadczeń rentowych wynosi netto 2.363,45 zł. Zważyć trzeba, że w postępowaniu w sprawie przyznania prawa pomocy badaniu podlega nie tylko dochód wnioskodawcy, ale także posiadany majątek. W tym kontekście należy zauważyć, że z formularza PPF złożonego przez Z. W. wynika między innymi, że skarżący posiadają oszczędności w wysokości 1.200 zł. Nie można także pominąć, że z uwagi na ustanowione prawo służebności osobistej mieszkania, skarżący bezpłatnie korzystają z parteru domu mieszkalnego (§ 5 umowy darowizny z dnia 15 czerwca 2007 r. - akt notarialny nr 4567/2007). W literaturze wskazuje się, iż prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4 s. 36-39). Jednocześnie zwrócono uwagę na stosunkowo wysoki wpis od skargi w wysokości 867 zł (§1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) a także stan zdrowia skarżących. Uwzględniając powyższe okoliczności należy stwierdzić, iż sytuacja majątkowa skarżących umożliwia im poniesienie w pewnym zakresie kosztów sądowych i dlatego przyznano prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi w części przekraczającej 200 zł. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.