II SA/Go 336/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Piątek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Asesor WSA Kamila Karwatowicz Protokolant st. sekr. sąd. Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi U. S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych powyżej 18% zawartości alkoholu oddala skargę. Decyzją z [...] lutego 2025 r., nr [...] Burmistrz [...], działając na podstawie art. 18 ust. 10 pkt 5 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 2151 ze zm.) oraz art. 104, art. 107 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572), cofnął zezwolenie nr [...] z dnia [...] lipca 2021 r. na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości powyżej 18% alkoholu przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży udzielone przedsiębiorcy działającemu pod nazwą U. S.A. w placówce handlowej znajdującej się w [...], przy ul. [...]. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że [...] grudnia 2024 r. wszczęto z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w placówce handlowej znajdującej się w [...], przy ul. [...], udzielone przedsiębiorcy działającemu pod nazwą U. S.A. z siedzibą w [...] przy ul. [...]. Postępowanie wszczęto na podstawie art. 18 ust. 10 pkt 5 ustawy, który stanowi, że zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, organ zezwalający cofa w przypadku: przedstawienia fałszywych danych w oświadczeniu, o którym mowa w art. 111 ust. 4. Organ wskazał, że w trakcie kontroli ww. placówki handlowej w okresie od [...] listopada 2024 r. do [...] grudnia 2024 r. członkowie Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych stwierdzili niezgodność danych podanych w oświadczeniu o wysokości sprzedaży napojów alkoholowych złożonym za 2024 r. na podstawie dokumentów potwierdzających sprzedaż. Według oświadczenia złożonego przez przedsiębiorcę U. S.A. wartość sprzedaży napojów alkoholowych o zawartości powyżej 18% przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży wyniosła 127.527,56 zł. Z kolei w wyniku kontroli ustalono, że wartość sprzedaży alkoholi zawartości powyżej 18% przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży faktycznie wyniosła 171.527,56 zł. Różnica pomiędzy wartością sprzedaży ustaloną w wyniku kontroli a wartością sprzedaży podaną w złożonym oświadczeniu wyniosła 44.000 zł. Organ podał, że z wyjaśnień pracownika firmy U. S.A., który dokonał obliczeń wynika, że różnica pomiędzy danymi z oświadczenia a danymi ujawnionymi w wyniku kontroli powstała z błędnie zsumowanej kwoty sprzedaży. W dniu [...] grudnia 2024 r. wezwano stronę do złożenia korekty oświadczenia o wartości sprzedaży napojów alkoholowych w roku poprzednim złożonego w dniu [...] stycznia 2024 r. oraz dokonanie różnicy opłaty za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych w wysokości 1.188 zł. Przedsiębiorca w dniu [...] grudnia 2024 r. złożył korektę oświadczenia oraz w dniu [...] grudniu 2024 r. uiścił ww. należności na konto bankowe Urzędu Miejskiego w [...]. Organ I instancji stwierdził, że przedsiębiorca działający pod nazwą U. S.A. prowadzi działalność gospodarczą we własnym imieniu i na własne ryzyko. Na podmiocie prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych spoczywa obowiązek zorganizowania jej w taki sposób, aby nie zaistniał jakikolwiek przypadek złamania zasad sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie. Organ podkreślił, że nie ma obowiązku badać, czy podmiot działał umyślnie, bowiem przesłanką cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych jest wyłącznie stwierdzenie, że oświadczenie o wartości sprzedanego alkoholu zawiera fałszywe dane, co miało miejsce w niniejszej sprawie. W odwołaniu od decyzji Burmistrza [...] pełnomocnik przedsiębiorcy U. S.A. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Skarżący podniósł, że w sprawie nie doszło do sfałszowania danych, a tym samym świadomego wprowadzenia w błąd organu administracji publicznej. Różnica pomiędzy deklarowaną a faktyczną wartością sprzedaży alkoholu wynikała wyłącznie z omyłki rachunkowej, a nie z celowego (umyślnego) działania zmierzającego do zatajenia rzeczywistej wartości sprzedaży. Strona, powołując się na stanowisko wyrażone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podniosła, że "niewątpliwie pojęcie fałszywych danych odwołuje się co najmniej pośrednio do przesłanki umyślności działania lub zaniechania osoby składającej rozważanego oświadczenia" (wyrok NSA z dnia 31 marca 2016 r., II GSK 2398/14, wyrok NSA z dnia 16 marca 2017 r., II GSK 1581/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl dalej - CBOSA). Strona podkreśliła, że podjęła niezwłocznie działania naprawcze, składając korektę oświadczenia i uiszczając brakującą opłatę w pełnej wysokości. W ocenie pełnomocnika strony skarżącej w świetle zasady proporcjonalności wynikającej z art. 7 Konstytucji RP sankcja w postaci cofnięcia zezwolenia powinna być stosowana wyłącznie w sytuacjach rażącego naruszenia przepisów prawa, a nie w przypadkach oczywistej pomyłki rachunkowej, która została natychmiast naprawiona. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]. po rozpatrzeniu ww. odwołania, decyzją z dnia [...] marca 2025 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że przepis art. 18 ust. 10 pkt 5 ustawy określa przypadki, w których zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholach przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży i poza miejscem sprzedaży może zostać cofnięte przed upływem okresu, na jaki zostało udzielone. Stosownie bowiem do treści art. 18 ust. 10 pkt 5 ustawy zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych organ zezwalający cofa w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a w szczególności przedstawienia fałszywych danych w oświadczeniu, o którym mowa w art. 111 ust. 4. Przepis ten stanowi, iż przedsiębiorcy, prowadzący sprzedaż napojów alkoholowych w roku poprzednim, są obowiązani do złożenia, do dnia 31 stycznia, pisemnego świadczenia o wartości sprzedaży poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych w punkcie sprzedaży w roku poprzednim. Wartość sprzedaży napojów alkoholowych w roku poprzednim stanowi podstawę do ustalenia wysokości opłat jaką pobierają gminy za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych (art. 111 ust. 1 i ust. 5 ustawy). Opłata za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych uzależniona jest od rocznej wartości sprzedaży tych napojów i jest przeznaczana na finansowanie prowadzenie działań związanych z profilaktyką i rozwiązywaniem problemów alkoholowych oraz integracji społecznej osób uzależnionych od alkoholu (art. 111 ust. 1 w zw. z art. 41 ustawy). Kolegium wskazało, że różnica pomiędzy wartością sprzedaży alkoholu a podaną w oświadczeniu wyniosła 44.000 zł i miała wpływ na wysokość opłaty za korzystanie z zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Organ II instancji podkreślił, że strona nie kwestionuje ww. okoliczności a podnosi, że ta różnica wynikała wyłącznie z omyłki rachunkowej. Zdaniem Kolegium, okoliczności które powołuje strona, tzn. niecelowe wpisanie nieprawidłowych danych w oświadczeniu, nie mogą spowodować zmiany rozstrzygnięcia w tej sprawie, ustawodawca nie przewidział bowiem możliwości odstąpienia od nałożenia tej sankcji administracyjnej w razie braku winy strony (wyrok NSA z dnia 6 lutego 2024 r., II GSK 1454/23, CBOSA). Organ odwoławczy przytoczył treść orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego, z których wynika, że niewątpliwie pojęcie fałszywych danych odwołuje się co najmniej pośrednio do przesłanki umyślności działania lub zaniechania osoby składającej rozważane oświadczenie, jednak nie oznacza to, że w każdym przypadku konieczne jest wykazanie, że osoba ta działała z zamiarem bezpośrednim lub ewentualnym wprowadzenia w błąd właściwego organu (por. np. wyrok NSA z dnia 31 marca 2016 r., II GSK 2398/14, wyrok NSA z dnia 16 marca 2017 r., II GSK 1581/15, wyrok NSA z dnia 28 listopada 2023 r., II GSK 2194/22 CBOSA). Kolegium uznało, że dla celów zastosowania sankcji cofnięcia zezwolenia na sprzedaż alkoholu w art. 18 ust. 10 pkt 5 ustawy użyty przez ustawodawcę zwrot "przedstawienie fałszywych danych" oznacza nie tylko obiektywną niezgodność z rzeczywistością danego oświadczenia, ale także świadomość takiego zachowania po stronie przedsiębiorcy. Zdaniem Kolegium, kwoty 44.000 zł, stanowiącej różnicę między wartością sprzedaży alkoholu a podaną w oświadczeniu, niewątpliwie nie można uznać za omyłkę rachunkową. Ponadto organ odwoławczy zwrócił uwagę, że przywołane orzeczenie NSA odnosi się do zawartości sprzedaży napojów alkoholowych o zawartości powyżej 18% alkoholu zaniżonej o 7.311,69 zł, a łączne uszczuplenie należności publicznoprawnej wyniosło 197,42 zł, zaś w przedmiotowej sprawie to uszczuplenie wyniosło 1.188 zł. Z tego względu trudno zatem odnosić, czy też porównywać rozmiar tych spraw. W skardze wniesionej do tutejszego Sądu na decyzję Kolegium z dnia [...] marca 2025 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Burmistrza [...] w całości zarzucając: - naruszenie art. 18 ust. 10 pkt 5 ustawy przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, - naruszenie zasady proporcjonalności, zaufania obywatela do państwa i wolności działalności gospodarczej wynikające z Konstytucji RP (art. 2, art. 7, art. 22), - art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez zaniechanie wyczerpującego i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, - art. 6 i 8 k.p.a. przez niedochowanie zasady pogłębiania zaufania do władzy publicznej i prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie do organów państwa. W uzasadnieniu skargi strona ponownie podniosła, że nie doszło do świadomego przedstawienia fałszywych danych. Różnica wynikała wyłącznie z omyłki rachunkowej, która została niezwłocznie naprawiona przez skarżącą spółkę – złożono korektę i uiszczono brakującą opłatę (1.188 zł). Strona odwołała się do stanowiska orzecznictwa przedstawionego w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zakresie swej właściwości sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem tej kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, aktualnych w dacie wydania zaskarżonego aktu. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ocenie Sądu wniesiona skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 111 ust. 4 ustawy przedsiębiorcy, prowadzący sprzedaż napojów alkoholowych w roku poprzednim, są obowiązani do złożenia, do dnia 31 stycznia, pisemnego oświadczenia o wartości sprzedaży poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych w punkcie sprzedaży w roku poprzednim. Natomiast w myśl art. 18 ust. 10 zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, organ zezwalający cofa w przypadku – pkt 5 – przedstawienia fałszywych danych w oświadczeniu, o którym mowa w art. 111 ust. 4. Stan faktyczny sprawy jest bezsporny. Według oświadczenia złożonego przez przedsiębiorcę U. S.A. wartość sprzedaży napojów alkoholowych o zawartości powyżej 18% przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży wyniosła 127.527,56 zł. W wyniku kontroli ustalono, że wartość sprzedaży alkoholi o zawartości powyżej 18% przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży faktycznie wyniosła 171.527,56 zł. Różnica pomiędzy wartością sprzedaży ustaloną w wyniku kontroli a wartością sprzedaży podaną w złożonym oświadczeniu wyniosła zatem 44.000 zł. W orzecznictwie na gruncie przepisu art. 18 ust. 10 pkt 5 ustawy wskazuje się, że nie każdy przypadek podania przez przedsiębiorcę niezgodnej z rzeczywistością wartości sprzedaży alkoholu dla celów wyliczenia opłaty rocznej uzasadnia zastosowanie sankcji w postaci cofnięcia zezwolenia na sprzedaż alkoholu. Nie można bowiem w procesie wykładni powołanego przepisu pominąć regulacji kształtujących roczną opłatę, jak i celów, dla których opłata ta została wprowadzona. Zagrożenie tak rygorystyczną sankcją ma na celu przeciwdziałanie sytuacji, w której na skutek przedstawienia fałszywych danych w oświadczeniu o rocznej wartości sprzedaży napojów alkoholowych, wysokość rocznej opłaty będzie zaniżona, a tym samym udział podmiotu posiadającego zezwolenie w finansowaniu działań, określonych w art. 41 ust. 1 ustawy, będzie niższy niż określony przez ustawodawcę poprzez kryterium wartości sprzedaży napojów alkoholowych (wyrok NSA z dnia 31 marca 2016 r., II GSK 2423/14, wyrok NSA z dnia 16 marca 2017 r., II GSK 1581/15, CBOSA). W judykaturze zwrócono również uwagę, że niewątpliwie pojęcie fałszywych danych odwołuje się co najmniej pośrednio do przesłanki umyślności działania lub zaniechania osoby składającej rozważane oświadczenie, jednak nie oznacza to, że w każdym przypadku konieczne jest wykazanie, że osoba ta działała z zamiarem bezpośrednim lub ewentualnym wprowadzenia w błąd właściwego organu. Stwierdzenie realizacji warunku "przedstawienia fałszywych danych w oświadczeniu" wymaga natomiast uwzględnienia, powiązania oraz łącznej oceny przesłanek nie tylko podmiotowych (związanych z celem złożenia oświadczenia o określonej treści), lecz także przedmiotowych i konsekwencyjnych związanych z okolicznościami i skutkami złożenia oświadczenia wskazanego w art. 111 ust. 4. Szczególnie istotne w tym kontekście są skutki złożenia oświadczenia niezgodnego z rzeczywistym stanem rzeczy (w zakresie wartości sprzedaży poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych w punkcie sprzedaży w roku poprzednim) dla wymiaru opłaty za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych (art. 111ust. 1 w zw. z art. 18 ust. 3 ustawy). W związku z powyższym, należy przyjąć, że znamię umyślności - w zakresie przedstawienia w oświadczeniu niezgodnej z prawdą wartości sprzedaży poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych w punkcie sprzedaży w roku poprzednim - wymaga szerszej relatywizacji na tle całokształtu okoliczności złożenia wadliwego oświadczenia oraz jego wpływu na zaniżenie wysokości opłaty za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych (wyrok NSA z dnia 28 listopada 2023 r., II GSK 2194/22, i cyt. tam orzecznictwo, CBOSA). Zważyć trzeba, że oceny podstawy cofnięcia zezwolenia, o której mowa w art. 18 ust. 10 pkt 5 ustawy należy dokonywać na kanwie indywidualnej sprawy. W ocenie Sądu samo twierdzenie strony, że różnica w wysokości 44.000 zł pomiędzy wartością sprzedaży ustaloną w wyniku kontroli a wartością sprzedaży podaną w złożonym oświadczeniu jest wynikiem omyłki rachunkowej, nie jest wystarczające do przyjęcia, że nie zaistniała przesłanka "przedstawienia fałszywych danych w oświadczeniu" w rozumieniu art. 18 ust. 10 pkt 5 ustawy. Strona skarżąca nie przedstawiła jakichkolwiek okoliczności świadczących o możliwości popełnienia omyłki obliczeniowej lub technicznej. Prawidłowa jest zatem ocena Kolegium, że w sprawie nie doszło do omyłki rachunkowej. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela stanowisko, że niecelowe wpisanie nieprawidłowych danych w oświadczeniu, nie mogą spowodować zmiany rozstrzygnięcia w tej sprawie, ustawodawca nie przewidział bowiem możliwości odstąpienia od nałożenia sankcji administracyjnej w razie braku winy strony (wyrok NSA z dnia 6 lutego 2024 r., II GSK 1454/23, CBOSA). Również fakt uiszczenia przez stronę skarżącą brakującej należności publicznoprawnej - po wezwaniu przez organ do złożenia korekty oświadczenia i uzupełnienia opłaty - nie może prowadzić do odmiennej oceny zachowania przedsiębiorcy. Nadto należy mieć na uwadze znaczną wysokość różnicy (44.000 zł) pomiędzy wartością sprzedaży ustaloną w wyniku kontroli a wartością sprzedaży podaną w złożonym oświadczeniu. Nie można tracić z pola widzenia, że na skarżącym, jako na profesjonaliście, ciążył obowiązek takiego zorganizowania działalności gospodarczej, aby podawane przez niego wartości sprzedaży nie były błędne (wyrok NSA z dnia z dnia 16 marca 2017 r., II GSK 1581/15, CBOSA). W orzecznictwie wskazywano, że podanie w oświadczeniu kwoty sprzedaży napojów alkoholowych wyższej niż faktycznie ustalonej przez organ (wyrok NSA z dnia 31 marca 2016 r., II GSK 2398/14, CBOSA), czy też fakt niewielkiej kwoty narażenia na uszczuplenie należności publicznoprawnej z tytułu sprzedaży napojów alkoholowych (197,42 zł; w niniejszej sprawie 1.188 zł) wraz z powiązaniu z innymi okolicznościami (wyrok NSA z dnia 28 listopada 2023 r., II GSK 2194/22, CBOSA), mogą świadczyć o braku zaistnienia przesłanki "przedstawienia fałszywych danych w oświadczeniu" w rozumieniu art. 18 ust. 10 pkt 5 ustawy. Zasadnie Kolegium uznało, że okoliczności niniejszej sprawy są odmienne. Należy zatem stwierdzić, że organy wykazały przesłankę podstawy cofnięcia zezwolenia, o której mowa w art. 18 ust. 10 pkt 5 ustawy. Z tych przyczyn podniesione w skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego nie są zasadne. W szczególności nie doszło do naruszenia konstytucyjnej zasady proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). Mając na uwadze powyższe, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.