II SA/Go 338/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik, Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz (spr.), Asesor WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska, Protokolant Krzysztof Rogalski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2005 r. sprawy ze skargi J.M. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania uchyla zaskarżone postanowienie Decyzją z dnia [...] września 2003r. Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał na podstawie art. 66 pkt 1 i 2 oraz art. 67 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tj. z 2000r. Dz. U. Nr 106 poz. 1126) zarządcy nieruchomości Urzędowi Miejskiemu rozbiórkę komórki wybudowanej z materiałów łatwopalnych użytkowanej przez I.S. i budynku gospodarczego parterowego użytkowanego jako gołębnik przez J.M. na nieruchomości zabudowanej, oraz uporządkowanie terenu po rozbiórce. Jako termin rozpoczęcia prac wyznaczono [...].X.2003r., a termin zakończenia [...].X.2003r. W uzasadnieniu organ podał, iż przeprowadził wizję lokalną na posesji i ustalił, że wybudowano tam dwie komórki drewniane sklecone z różnych materiałów i przykryte pasami gumowymi przez dobudowanie ściany równoległej i przykrytej dachem drewnianym z papą, co stwarza zagrożenie pożarowe. Komórki są niewykończone, a ich stan techniczny nie nadaje się do jakiegokolwiek remontu, odbudowy lub wykończenia. Swym wyglądem komórki szpecą otoczenie i winny być rozebrane, teren uporządkowany, a następnie, o ile będzie taka potrzeba, należy wybudować budynki gospodarcze zgodnie z przepisami prawa budowlanego. Powyższą decyzję otrzymał Urząd Miejski w dniu 11 września 2003r . Odwołanie od tej decyzji wniósł J.M.. Podniósł w nim, iż przedmiotowy gołębnik o wymiarach 4.67 na 1.32m oraz wysokości 1.70m wybudował z cegły klinkierowej i dachem pokrytym papą w 1982r., a więc przed 1994r. i budowla ta winna być zalegalizowana. Odwołanie to nie zostało rozpoznane przez organ II instancji. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wobec niewykonania nakazu rozbiórki wszczął postępowanie przymuszające do wykonania tego obowiązku, w trakcie którego ustalono, iż zarząd przedmiotową nieruchomością w imieniu właścicieli lokali sprawuje Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "W". W dniu 31 sierpnia 2004r. J.M. wniósł po raz drugi odwołanie od decyzji Nr [...] z [...] września 2003r. Podał w nim, że od 50 lat jest hodowcą gołębi, a od 1982r. po wybudowaniu przez siebie użytkuje gołębnik o powierzchni 6 m kwadratowych, na który organ budowlany nie podjął działania w celu jego legalizacji, a nakazuje jego rozbiórkę. Postanowieniem z dnia [...] października 2004r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 134 kpa stwierdził niedopuszczalność wniesionego odwołania. W uzasadnieniu organ podał, że decyzja z dnia [...] września 2003r. stała się decyzją ostateczną, a jej adresatem był Burmistrz Miasta, a nie J.M., który był tylko użytkownikiem komórki,w której urządził gołębnik. Dlatego organ uznał, że przedmiotowe odwołanie zostało wniesione od ostatecznej decyzji i przez osobę nie posiadającą przymiotu strony w sprawie. Dlatego też organ nie rozpoznał merytorycznie wniesionego odwołania J.M.. Skargę do Sądu wniósł J.M.. Zaskarżając postanowienie podał, że nie zgadza się z nim, bo nieprawdą jest iżby gołębnik był łatwopalny. Ścianki wykonał z cegły, otynkował, a drewniany dach pokrył papą podobnie jak pozostałe komórki w szeregu. Komórka pełni rolę gołębnika, bowiem od wielu lat jest hodowcą gołębi. Gołębnik wybudował w 1982r. płaci czynsz do Urzędu Miasta i nakaz rozbiórki uważa za bezpodstawny. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp., po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy zważył co następuje: Skarga okazała się zasadna, choć z innych powodów niż skarżący w niej przytoczył. Przede wszystkim uszła uwadze organu okoliczność, iż J.M. po raz pierwszy złożył odwołanie od decyzji Nr [...] z dnia [...] września 2003r. w dniu 25 września 2003r. do Starostwa Powiatowego (karta 10 akt administracyjnych), które to odwołanie nie zostało rozpoznane do dnia wniesienia drugiego odwołania po roku czasu to jest 1 września 2004 r. Zatem bezzasadnie organ to drugie odwołanie rozpoznał w sytuacji, gdy na rozpoznanie czekało pierwsze i bezzasadnie uznał, iż decyzja z [...] września 2005r. stała się ostateczna i to z dniem wpływu pierwszego odwołania J.M. - 25 września 2003r. Należy domniemywać, że organ ostateczność decyzji uznał sam przyjmując datę 11 września 2003r. jako doręczenie decyzji Urzędowi Miejskiemu plus 14 dni dla wniesienia odwołania, bowiem na tej decyzji brak jest adnotacji organu o tym, że decyzja jest ostateczna. Z brzmienia art. 61 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tj z 2000r. Nr 106 poz.1126) wynika, że organ nakłada obowiązek utrzymania i użytkowania obiektu budowlanego na jego właściciela lub zarządcę. W trakcie prowadzonego postępowania przymuszającego ustalono, że zarządcą przedmiotowej nieruchomości jest inny podmiot niż adresat decyzji, a mianowicie Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "W" i rolą organu jest ustalenie tego faktu na dzień wydania decyzji. Organ odmawia J.M. przymiotu strony wobec faktu, iż jest jedynie użytkownikiem komórki, a nie jej właścicielem, lecz ta okoliczność nie pozbawia go przymiotu strony w postępowaniu odwoławczym. Strona pozbawiona, chociażby z przyczyn niezawinionych przez organ udziału w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, może szukać ochrony swych praw za pomocą dwu środków – odwołania lub wniosku o wznowienie postępowania. Między tymi środkami nie istnieje konkurencja i tak długo jak decyzja organu I instancji nie nabrała przymiotu ostateczności, tak długo stronie nie uczestniczącej w postępowaniu służy prawo do wniesienia odwołania. Z kolei od ostatecznej decyzji nie można wnieść odwołania, a jedynie można żądać na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa wznowienia postępowania (wyrok NSA z 7.II.2001r. II SA/Gd 2258/98). W niniejszej sprawie J.M. odwołanie wniósł w terminie skoro uczynił to w dniu 25 września 2003 r. Na marginesie należy zauważyć, iż podstawami wydania spornej decyzji z dnia [...] września 2003r. są jednocześnie artykuły 66 pkt 1 i 2 i art. 67 Prawa budowlanego w brzmieniu tekstu jednolitego z 2000r. (Dz. U. Nr 106 poz. 1126). Pomimo, że przepis art. 66 Prawa budowlanego stanowi materialnoprawną podstawę wydania decyzji nie określa precyzyjnie jej treści. Należy zatem przyjąć, iż będzie w decyzji każdorazowo określane działanie zależne od skali formy stwierdzonych nieprawidłowości przy czym granicę będzie tu wyznaczać wykładnia celowościowa postanowienia, które ma za zadanie zapewnić odpowiedni stan techniczny i estetyczny obiektu budowlanego. Oznacza to, że w sytuacji nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego decyzja organu nadzoru budowlanego może zobowiązywać właściciela lub zarządcę do przeprowadzenia wszelkich niezbędnych robót budowlanych koniecznych do zapewnienia stanu technicznego obiektu wymaganego przez przepisy prawa budowlanego jak i ustaw szczególnych. Okoliczność, iż obiekt szpeci otoczenie swym wyglądem wymaga ze strony organu przekonywującego uzasadnienia czego brak w decyzji, tym bardziej, iż chodzi tu o komórkę wykorzystywaną na gołębnik. Wykładnia systemowa tego przepisu prowadzi do wniosku, iż przesłanki jego zastosowania odnoszą się do stosunkowo najmniejszych naruszeń przepisów Prawa budowlanego. Natomiast przepis art. 67 Prawa budowlanego jest dalej idącym, który przewiduje nakaz rozbiórki, a zatem podstawą prawną decyzji o nakazie rozbiórki nie może być przepis art. 66 Prawa budowlanego, bowiem ma on na celu doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu odpowiadającego wymogom bezpieczeństwa, a także normom technicznym i estetycznym, a nie służyć likwidacji zasobów budowlanych. Wreszcie na koniec wspomnieć należy o zarzucie jaki czyni skarżący co do samowoli budowlanej z 1982r. i braku jakichkolwiek reakcji organów w tym zakresie, co także powinno być przedmiotem rozpoznania przy rozpatrywaniu odwołania przez organ II instancji. Organ ten nie tylko ustosunkowuje się do zarzutów zgłoszonych w odwołaniu, ale musi sprawę rozpoznać całościowo i od początku. Te zatem okoliczności zadecydowały, że Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie nie może pozostawać w obiegu prawnym z uwagi na naruszenie wyżej cytowanych przepisów i na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) uchylił je. O kosztach Sąd nie orzekł wobec braku stosownego wniosku skarżącego (art. 210 wyżej cytowanej ustawy).