II SA/Go 338/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Protokolant specjalista Ewa Kłosowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi M.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego oddala skargę. Działając z upoważnienia Burmistrza, Inspektor ds. Świadczeń Rodzinnych Ośrodka Pomocy Społecznej, po rozpatrzeniu wniosku M.B. z dnia [...] października 2009 r., decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. odmówił przyznania świadczenia w formie zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego i z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, wnioskowanych na N.B.. Decyzja wydana została na podstawie art. 20 ust. 1, 2, 3 , art. 24 ust. 1 i 2, art. 5 ust. 1 – 4 w zw. z art. 4 ust. 2 oraz art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 nr 228 poz. 22552 ze zm. – dalej jako "u.s.r.") oraz § 17 ust. 2 rozporządzenia z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2005 r. poz. 105, poz. 881 ze zm.) a także art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (DZ. U. z 2000 r. nr 98 poz. 1071 ze zm. – dalej jako "k.p.a."). Przyczynę odmowy przyznania w/w świadczeń stanowiło przekroczenie kryterium dochodowego określonego w art. 5 ust. 1 i 2 oraz art. 6 ust. 1 i s ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. W oparciu o dokumenty dostarczone przez wnioskodawczynię organ ustalił, iż dochód za rok 2008 r., w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł 741,31 złotych. Kwota przekroczenia dochodu rodziny ustalonego kryterium dochodowego jest wyższa od najniższego zasiłku rodzinnego przysługującego w danym okresie zasiłkowym – tj. kwoty 68,00 zł. Ze sporządzonego z wnioskodawczynią protokołu z kolei wynika, że nikt w rodzinie nie utracił dochodu. Nadto organ wyjaśnił, iż wprawdzie M.B. zaznaczyła, iż jest w trakcie rozwodu z mężem, jednak na dzień przyjęcia wniosku oraz na dzień wydania decyzji pozostaje w związku małżeńskim. Tym samym organ ustalając dochód rodziny musi uwzględnić także dochód jej współmałżonka. W odwołaniu od w/w decyzji M.B. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podkreśliła, iż półtora roku wcześniej rozeszła się z mężem. Złożyła również pozew rozwodowy. Obecnie nie korzysta z pensji męża, który założył nową rodzinę. Odwołująca wskazała na swoją trudną sytuację finansową, wyjaśniając iż zasiłek rodzinny na córkę wiele by zmienił poprawiając jej sytuację materialną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98 poz. 1071 ze zm.), art. 3 pkt 2, pkt 16 i pkt 17 a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 139 poz. 992 ze zm. ), decyzją z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza z dnia [...] października 2009 r. nr [...]. Organ wyjaśnił, iż świadczenia rodzinne z ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 139 poz. 992 ze zm.) zależą od wysokości dochodu rodziny, zdefiniowanego przez przepis art. 3 pkt 2 u.ś.r. jako przeciętny, miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Z kolei pojęcie rodziny, stosownie do treści art. 3 pkt 16 u.ś.r., oznacza małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także w szczególnych sytuacjach wskazanych w przepisach prawa dziecko po ukończeniu 25 roku życia. Dochody rodziców nie są sumowane wówczas, gdy dziecko jest pod opieką rodzica samotnie je wychowującego (art. 3 pkt 17 a u.ś.r.). Za osobę samotnie wychowującą dziecko uznaje się pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem i osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuję co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Uwzględniając powyższe przepisy, organ odwoławczy wyjaśnił, iż na dzień sporządzenia decyzji, M.B. nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko, w konsekwencji w niniejszej sprawie należy uwzględnić zarówno dochód odwołującej się, jak i jej męża. Organ podkreślił, iż wnioskodawczyni we wniosku z dnia [...] października 2009 r. wymieniła członków rodziny, w tym również współmałżonka. W konsekwencji, opierając się na załączonych do wniosku dokumentach, organ odwoławczy ustalił, iż miesięczny dochód rodziny wyniósł 2184,50 zł, co w przeliczeniu na jedną osobę w rodzinie daje kwotę 728,17 zł i przekracza ustalone ustawą kryterium dochodowe. M.B., nie zgadzając się z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. zważył, co następuje: Skarga w niniejszej sprawie nie mogła być uwzględniona, gdyż zaskarżona decyzja, jak również decyzja wydana przez organ I instancji nie naruszają prawa. Warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ich ustalania, przyznawania i wypłacania zostały określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz. 992, ze zm). Do świadczeń rodzinnych należy między innymi zasiłek rodzinny, który zgodnie z art. 4 tej ustawy ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Jednocześnie strona ubiegająca się o przyznanie zasiłku rodzinnego może ubiegać się o przyznanie dodatków do tego zasiłku, których zamknięty katalog zawarty został w art. 8 ustawy. Wskazany przepis wymienia m. in. wnioskowane przez M.B. w niniejszej sprawie: dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego ( art. 8 pkt 5 ustawy) oraz z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego ( art. 8 pkt 6 ustawy). Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, a także osobie uczącej się na pokrycie zwiększonych wydatków związanych z rehabilitacją lub kształceniem dziecka w wieku: 1) do ukończenia 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności; 2) powyżej 16 roku życia do ukończenia 24 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności. Natomiast w myśl art. 14 ust. 1 ustawy dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, a także osobie uczącej się na częściowe pokrycie wydatków związanych z rozpoczęciem w szkole nowego roku szkolnego. Jednakże warunkiem uzyskania zasiłku rodzinnego, a tym samym także dodatków do tego świadczenia, jest przede wszystkim spełnienie ustalonego przez ustawodawcę kryterium dochodowego, określonego w art. 5 tej ustawy oraz przesłanek określonych w art. 6 ustawy. Stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 – w niniejszym postępowaniu stosownie do treści art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy rodzicom, jednemu z rodziców, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł. W przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny, w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 583,00 zł (art. 5 ust. 2 u.ś.r.). Przez rodzinę z kolei należy rozumieć następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25 rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością rodzinie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne; do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego (art. 3 pkt 16 u.ś.r.). Przy tym, zgodnie z art. 3 pkt 17 a u.ś.r. przez osobę samotnie wychowującą dziecko należy rozumieć pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Oznacza to, iż w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim, niezależnie od pozostawania przez małżonków w faktycznej separacji, są oni traktowani jako członkowie rodziny, których dochody łącznie wlicza się do dochodu rodziny. Taki stan będzie miał miejsce do czasu prawomocnego orzeczenia przez Sąd separacji lub rozwodu w świetle obowiązujących przepisów ustawy. Bez znaczenia w takiej sytuacji pozostaje okoliczność, iż współmałżonkowie nie zamieszkują razem, czy też nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego. Ustawa bowiem nie uzależnia przyznania prawa do zasiłku rodzinnego i związanych z nim dodatków od wspólnego zamieszkania czy też prowadzenia gospodarstwa domowego, lecz jedynie od wysokości dochodu rodziny, w rozumieniu w/w przepisu. Dochód rodziny to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2 u.ś.r.). Jak wynika z przekazanych akt administracyjnych z wnioskiem o przyznanie zasiłków rodzinnych wraz z dodatkiem do zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego oraz kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego – na rzecz N.B., wystąpiła skarżąca do organu I instancji. W treści wniosku wskazując członków rodziny – skarżąca wymieniła : M.B., M.B. – męża oraz N.B. – córkę. Jednocześnie załączyła dokumenty potwierdzające wysokość uzyskanego przez w/w członków rodziny dochodu w roku 2008. I tak M.B. uzyskał dochód w 2008 r. netto 15809,74 zł, natomiast M.B. osiągnęła w tym samym okresie dochód w wysokości 10877,55 zł. Razem zatem dochód rodziny w 2008r. stanowił kwotę 26214,04 zł zł, co z kolei daje miesięcznie dochód rodziny w wysokości 2184,50 zł, zaś na jednego członka rodziny 728,17 zł. Wprawdzie stosownie do treści art. 5 ust. 3 u.ś.r. w przypadku gdy dochód rodziny lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego, o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. Jednakże w rozpatrywanej sprawie różnica pomiędzy wysokością dochodu w przeliczeniu na jednego członka rodziny a ustawowym kryterium dochodowym wynosi 190,17 zł, a zatem przekracza ona wysokość najniższego zasiłku rodzinnego, określonego przez § 1 pkt 3 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych ( Dz. U. nr 129 poz. 1058 – dalej "rozporządzenie"), tj. kwotę 68,00 zl. Skoro zatem dochód rodziny wnioskodawczyni w przeliczeniu na jedną osobę w rodzinie, przekracza określone w przepisie art. 5 ust. 2 u.ś.r. kryterium dochodowe, zaś kwota przekroczenia tego kryterium z kolei przekracza kwotę najniższego zasiłku rodzinnego określonego w § 1 pkt 3 lit. a w/w rozporządzenia, to wobec powyższego prawidłowo decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. organ I instancji odmówił przyznania zasiłku rodzinnego na N.B.. W konsekwencji także za prawidłowe należy uznać zaskarżone rozstrzygniecie organu II instancji. Odnosząc się do wyjaśnień M.B. w zakresie jej relacji ze współmałżonkiem – M.B., raz jeszcze podkreślić należy, iż niezależnie od faktu, iż pozostają oni w faktycznej separacji, do dnia prawomocnego orzeczenia przez właściwy sąd o ich separacji bądź prawomocnego orzeczenia rozwodu, dochody M.B. stanowić będą część dochodu rodziny, na podstawie którego ustalane jest uprawnienie do wnioskowanych świadczeń. Z uwagi na zasadę określoną w art. 6 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, w niniejszej sprawie organy obu instancji, stosownie do powołanych przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, zobligowane były do ustalenia dochodu rodziny wnioskodawczyni, uwzględniając dochód uzyskany przez jej współmałżonka, jako członka rodziny w rozumieniu art. 3 pkt 16 ustawy. Ocena skutków prawnych konkretnego stanu faktycznego w kontekście przepisów z dnia 28 listopada 2003 r. oświadczeniach rodzinnych nie została pozostawiona swobodnemu uznaniu administracyjnemu organu. Ustawodawca w sposób precyzyjny i wyczerpujący określił przesłanki przyznania świadczeń rodzinnych, których niespełnienie, niezależnie od stopnia skomplikowania sytuacji rodzinnej i finansowej, dyskwalifikuje wnioskodawcę od otrzymania spornych świadczeń. Mając powyższe na względzie Sąd nie stwierdzając naruszenia prawa, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę jako niezasadną.