II SA/Go 339/09

Dnia 19 sierpnia 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędziowie Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska (spr.) Protokolant ref. staż. Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi C.D. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego oddala skargę. Skarżący – C.D. - złożył skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2009r. nr [...]. Zaskarżona decyzja utrzymywała w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. o wstrzymaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w 4 i 5 roku. .Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. W dniu [...] lutego 2005r. do Biura Powiatowego ARiMR skarżący złożył wniosek o pomoc finansową na działanie wspieranie gospodarstw niskotowarowych wraz z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, w którym zadeklarował realizację przedsięwzięć: zakup zwierząt gospodarskich oraz realizacja projektu w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006. Do wniosku tego skarżący złożył dwie korekty: w dniu [...] października 2005r. oraz [...] listopada 2005r. W dniu [...] listopada 2005r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał płatność dla gospodarstwa niskotowarowego w kwocie 5.179,24 zł. Ponadto w przedmiotowej decyzji umieszczono zapis, że zgodnie z § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, warunkiem płatności w czwartym i piątym roku będzie zrealizowanie przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia wypłaty trzeciej płatności. W ciągu 7 dni po w.w. terminie należy złożyć "Oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięcia". Wymaganym załącznikiem do tego oświadczenia będzie dokument potwierdzający zrealizowanie zadeklarowanego przedsięwzięcia. Na podstawie art. 107 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego odstąpiono od uzasadniania decyzji. W dniu [...] lutego 2008r. skarżący w Biurze Powiatowym ARiMR złożył oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięć nr 3 - zakup zwierząt gospodarskich oraz nr 10 - realizacja projektu w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego Sygn. akt II SA/Go 339/09 oraz rozwój obszarów wiejskich na lata 2004-2006". Jako załączniki skarżący złożył kopię umowy kupna sprzedaży z dnia [...] stycznia 2007r. oraz kopię zaświadczenia o ukończeniu szkolenia. W dniu [...] stycznia 2009 r. do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR wpłynęło pismo skarżącego z dnia [...] grudnia 2008r. w którym skarżący złożył korektę do oświadczenia z dnia [...] lutego 2008r. o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Skarżący podał, że w punkcie IV Informacja o zrealizowaniu zadeklarowanych przedsięwzięć zamiast przedsięwzięcia nr10 (realizacja projektu w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwojów obszarów wiejskich na lata 2004 -2006") powinno być przedsięwzięcie nr 6 - ukończenie szkolenia prowadzonego zgodnie z warunkami, sposobem i trybem określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 9b ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji EFOiGR lub realizowanego w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006" w zakresie działania "Szkolenia". Jednocześnie skarżący wskazał, że błąd został zrobiony przez osobę sporządzającą Plan Rozwoju Gospodarstwa Niskotowarowego w ODR a następnie przez niego powielony w składanych korektach. Pismem z dnia [...] stycznia 2009r. skarżący wyjaśnił, że przyczyną niezrealizowania jednego (nr 10) z dwóch zadeklarowanych przedsięwzięć jest błąd spowodowany przez pracownika ODR – U.S., gdyż ona zrobiła Plan Rozwoju Gospodarstwa Niskotowarowego w którym zaznaczyła przedsięwzięcia oraz objaśniła, że skarżący ma zrobić odpowiednie szkolenie i zakupić zwierzęta w celu otrzymania dofinansowania na 4 i 5 rok. Wskazał, że szkolenie odbył i zakupił zwierzęta. W ocenie skarżącego przyczyną niezrealizowania jednego z dwóch przedsięwzięć była niekompetencja innych osób. Także wskazał, że w dniu [...] lutego 2008r. w którym składał oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięć urzędnik stwierdził, że wszystko jest w porządku (do upływu terminu do realizacji przedsięwzięcia było jeszcze dużo czasu). W dniu [...] stycznia 2009r. skarżący złożył kolejne pismo w którym wskazał, kolejne powody niezrealizowania przedsięwzięć: przewlekła choroba oraz klęska żywiołowa o charakterze suszy. Sygn. akt II SA/Go 339/09 Decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją nr [...] wstrzymał płatność dla gospodarstwa niskotowarowego, przyznaną decyzją nr [...]. W uzasadnieniu organ podał, że zgodnie z § 8 ust. 1 i ust. 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z 7 grudnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 286, poz. 2870 ze zm.) - dalej zwanego rozporządzeniem w sprawie szczegółowych warunków (...) -płatność dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku wypłaty tej płatności wypłaca się, jeżeli producent rolny : * zrealizował przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia wypłaty płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w trzecim roku realizacji planu, oraz * złożył kierownikowi biura powiatowego Agencji, właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania producenta rolnego, oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. - do oświadczenia, o którym mowa powyżej dołącza się dokumenty potwierdzające ukończenie realizacji przedsięwzięć określonych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. W planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego C.D. zobowiązał się do realizacji dwóch przedsięwzięć: zakupu zwierząt gospodarskich oraz realizacji projektu w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz obszarów wiejskich 2004-2006". W złożonym oświadczeniu skarżący wskazał, że zrealizował zadeklarowane przedsięwzięcia, do oświadczenia dołączył: umowę kupna- sprzedaży z dnia [...] stycznia 2007r. oraz zaświadczenie o ukończeniu szkolenia w ramach projektu Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006" - działanie "szkolenia" z dnia [...] maja 2005r. Organ wskazał, iż dokumenty te nie potwierdzają realizacji jednego z przedsięwzięć określonych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego a mianowicie realizacja projektu w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006". Zgodnie z § 8 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków (...) dokumentem potwierdzającym realizację Sygn. akt II SA/Go 339/09 powyższego przedsięwzięcia jest: umowa o dofinansowanie projektu w rozumieniu przepisów o Narodowym Planie Rozwoju. Organ nadto wskazał, że wnioskodawca mógł złożyć zmianę do wniosku niskotowarowego i planu rozwoju gospodarstwa niskotowarowego polegającą na zmianie przedsięwzięcia wybranego do realizacji w ramach planu rozwoju gospodarstwa. Jednakże zmianę taką można było dokonać do dnia wydania przez Kierownika BP decyzji w sprawie niskotowarowej. W przypadku wnioskodawcy termin ten upłynął w dniu 27 listopada 2005r. (data wydania przez Kierownika BP decyzji o przyznaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego). Dalej w uzasadnieniu decyzji wskazano, że warunkiem wypłaty czwartej i piątej raty płatności dla gospodarstwa niskotowarowego jest zrealizowanie wszystkich przedsięwzięć zadeklarowanych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Odstępstwa od powyższego uregulowane zostały w § 9 ust. 2 rozporządzenia w sprawie szczególnych warunków(...), zgodnie z którym płatność dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku może być wypłacona ze względu na zaistnienie chociażby jednej z następujących okoliczności: długotrwałą niezdolność do pracy; wystąpienie klęski żywiołowej ; zniszczenie budynków inwentarskich w gospodarstwie na skutek ognia lub innych zdarzeń losowych; wystąpienie choroby zakaźnej zwierząt w gospodarstwie. Żadne z tych okoliczności nie zaszły w niniejszej sprawie. Dodatkowo organ wskazał, że w województwie lubuskim nabór wniosków w ramach SPO 2004-2006 dla działania "Różnicowanie działalności rolniczej i zbliżonej do rolnictwa w celu zapewnienia różnorodności działań lub alternatywnych źródeł dochodu w ramach SPO" wstrzymano w dniu [...] czerwca 2005r. a okresy działania siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności wynikających ze złożonych do Biura Powiatowego załączników nie kolidowały z możliwością zrealizowania przedsięwzięcia "realizacja projektu w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwoju obszarów wiejskich 2004-2006". Od decyzji tej skarżący złożył odwołanie. W jego treści wskazał, że niezrealizowanie zadeklarowanego przedsięwzięcia wynikało z wystąpienia klęski żywiołowej suszy , czasowej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym. Ponadto wskazał, że w chwili składania oświadczenia o realizacji przedsięwzięcia pracownik oświadczył, że został złożony komplet dokumentów i wszystko jest w porządku. Sygn. akt II SA/Go 339/09 W chwili składania oświadczenia oraz załączników było jeszcze wiele miesięcy do terminu ustalonego do złożenia tych dokumentów. W tym czasie dostarczyłby odpowiednie załączniki do oświadczenia, jednakże został tej możliwości pozbawiony ponieważ nikt go nie powiadomił o błędzie. Decyzją z dnia [...] marca 2009r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję organu l instancji. W uzasadnieniu wskazał, że oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięć w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego zostało złożone w wymaganym terminie, gdyż trzecia płatność została przekazana wnioskodawcy w dniu [...] grudnia 2007r., tak więc ostateczna data złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego upływała z dniem 4 lipca 2008r.Organ wskazał, że z uwagi na brak dokumentów dotyczących realizacji jednego z zadeklarowanych przedsięwzięć, strona nie spełnia przesłanek do otrzymania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w 4 i 5 roku jej wypłaty. Organ wskazał, iż w sprawie nie wystąpiły również okoliczności klęski żywiołowej jak i czasowej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym na które to powoływała się strona. Organ odwoławczy nie stwierdził nieprawidłowości w procesie obsługi i wydania decyzji w sprawie wstrzymania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w roku 4 i 5 . Od tej decyzji skarżący złożył skargę do Sądu. Podniósł, iż nie było możliwości wykonania zadeklarowanego przedsięwzięcia, ponieważ termin składania wniosków w ramach SPO 2004-2006 wstrzymano [...] czerwca 2005r. natomiast decyzję dla gospodarstwa niskotowarowego dostał dopiero [...] listopada 2005r. Nadto wskazał, że nie zrealizował zadeklarowanego przedsięwzięcia z powodu choroby trwającej od 2005r. , jak również suszy która wystąpiła w 2006r. i 2008 r. Ponadto wskazał, że z uwagi na niekompetencję pracownika Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa został wprowadzony w błąd, że złożone w dniu [...] lutego 2008r. oświadczenie było prawidłowe. Wskazał nadto, że wniosek o pomoc finansową dla gospodarstwa niskotowarowego wypełniał pracownik ODR – U.S. - i nieprawidłowo wskazała w tym wniosku przedsięwzięcie nr 10. Nadto skierowała skarżącego na szkolenie, które miało być "jednym z zadeklarowanych przedsięwzięć". Sygn. akt II SA/Go 339/09 Skarżący wniósł o "anulowanie decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR oraz nakazanie wypłaty dofinansowania w 4 i 5 roku dla gospodarstwa niskotowarowego. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie jest zasadna. Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w prowadzonym postępowaniu lub naruszeniu przepisów prawa materialnego czy też przepisów postępowania, które to naruszenia mają wpływ na wynik sprawy. Sąd nie może zatem wkraczać w uprawnienia organów administracji orzekając bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania administracyjnego. Oceniając zasadność decyzji w zakresie, w jakim Sąd jest władny to uczynić, a więc z punktu widzenia jej legalności, stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja nie uchybia prawu. W niniejszej sprawie Sąd również nie stwierdził by zaskarżona decyzja, jak również decyzja ją poprzedzająca obarczona była wadą powodującą ich nieważność. Organy w sposób prawidłowy wskazały, iż warunki i tryb udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych reguluje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków (...). Zgodnie z treścią § 8ust. 1 oraz ust.3 pkt 3 i 9 tego rozporządzenia w - płatność dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku wypłaty tej płatności wypłaca się, jeżeli producent rolny: 1) zrealizował przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia wypłaty płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w trzecim roku realizacji planu, oraz 2) złożył kierownikowi biura powiatowego Agencji, właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania producenta rolnego, oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Do oświadczenia, o którym mowa wyżej dołącza się dokumenty potwierdzające ukończenie realizacji przedsięwzięć określonych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, w tym: Sygn. akt II SA/Go 339/09 * dokument potwierdzający zakup zwierząt gospodarskich - w przypadku zakupu takich zwierząt; * umowę o dofinansowanie projektu w rozumieniu przepisów o Narodowym Planie Rozwoju - w przypadku realizacji projektu w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006". Jeżeli producent rolny nie dotrzymał wyżej wymienionych warunków, płatność dla gospodarstwa niskotowarowego podlega wstrzymaniu w czwartym i piątym roku jej wypłaty. (§9 ust. 1) . W sprawie będącej przedmiotem sporu, skarżący nie dotrzymał warunków określonych w § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków (...), gdyż nie zrealizował przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Nie zrealizował bowiem wszystkich przedsięwzięć do których zobowiązał się we wniosku o pomoc finansową na działanie wspieranie gospodarstw niskotowarowych oraz planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. W pierwszej kolejności wskazać należy, że skarżący jest adresatem ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego z dnia [...] listopada 2005r. nr [...] o przyznaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. Wspomniana decyzja wydana została w związku ze złożeniem przez skarżącego w dniu [...] lutego 2005r. wniosku o pomoc finansową na działanie "Wspieranie gospodarstw niskotowarowych". W planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego będącego załącznikiem do wniosku skarżący wskazał następujące przedsięwzięcia: zakup zwierząt gospodarskich oraz realizacja projektu w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006". Poza sporem jest, że jedno ze wskazanych działań zostało przez skarżącego zrealizowane tj. zakup zwierząt gospodarskich. Natomiast jako drugie zrealizowane przedsięwzięcie skarżący wskazał, że w dniu [...] maja 2005r. ukończył szkolenie na temat "Kodeks dobrej praktyki rolniczej". Przepis rozporządzenia jasno określa, że płatność w czwartym i piątym roku wypłaty tej płatności wypłaca się jeżeli producent rolny zrealizował przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstw niskotowarowego (...). Oznacza to, że zrealizowane przedsięwzięcia uprawniające do otrzymania płatności w czwartym i piątym roku mają być przedsięwzięciami zadeklarowanymi w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, a nie jakiekolwiek wymienione w rozporządzeniu. Sygn. akt II SA/Go 339/09 Nie ulega wątpliwości, że ukończenie przez skarżącego szkolenia na temat "Kodeks dobrej praktyki rolniczej" nie jest zrealizowaniem zadeklarowanego we wniosku przedsięwzięcia "realizacja projektu w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich na lata 2004-2006". Przepisy powołanego rozporządzenia wskazują, jakie dokumenty potwierdzają ukończenie realizacji przedsięwzięcia - w przypadku realizacji projektu w ramach SPO "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006" jest to umowa o dofinansowanie projektu w rozumieniu przepisów o Narodowym Planie Rozwoju . Takiej umowy skarżący nie przedłożył, nadto nawet nie podjął starań o jej zawarcie. Ze złożonych wyjaśnień wynik, że skarżący nie podejmował działania w celu realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia gdyż był przekonany, że szkolenie które odbył w dniu [...] maja 2005r. jest "jednym z zadeklarowanych przedsięwzięć". Ponadto w skardze wskazał, że nie było możliwości wykonania zadeklarowanego przedsięwzięcia, ponieważ termin składania wniosków w ramach SPO 2004-2006 wstrzymano [...].06.2005r. natomiast decyzję o przyznaniu dopłaty dla gospodarstwa niskotowarowego dostał dopiero [...].11.2005r.". Zarzut ten nie był podnoszony w toku postępowania administracyjnego, a organ w odpowiedzi na skargę do powyższego zarzutu się nie odniósł. Rozpoznając sprawę w tym zakresie należy zwrócić uwagę, że w uzasadnieniu decyzji organ l instancji podał, że "w województwie lubuskim nabór wniosków w ramach SPO 2004-2006 dla działania "Różnicowanie działalności rolniczej i zbliżonej do rolnictwa w celu zapewnienia różnorodności działań lub alternatywnych źródeł dochodu w ramach SPO" wstrzymano [...].06.2005r". Sektorowy Program Operacyjny "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006" został przyjęty mocą rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 3 września 2004r. w sprawie przyjęcia Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006" (Dz.U. Nr 197 poz. 2032 ze zm.). W opisie działań wskazanego SPO wymieniono trzy priorytety : 1) "wspieranie zmian i dostosowań w sektorze rolno-żywnościowym"; 2) "zrównoważony rozwój obszarów wiejskich"; 3) "pomoc techniczna". 4) Sygn. akt II SA/Go 339/09 W każdym z wymienionych priorytetów określono działania. Działanie "Różnicowanie działalności rolniczej i zbliżonej do rolnictwa w celu zapewnienia różnorodności działań lub alternatywnych źródeł dochodu" zostało określone jako jedno z działań w priorytecie drugim. Stwierdzenie, że nabór wniosków w ramach tego działania wstrzymano [...] czerwca 2005r. nie oznacza, że skarżący nie miał możliwości zrealizowania zadeklarowanych przedsięwzięć. W ramach Sektorowego Programu Operacyjnego istniały oprócz wymienionego jeszcze inne działania, umożliwiające realizację projektu w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego i modernizacji sektora żywnościowego oraz obszarów wiejskich 2004-2006". Należy zwrócić uwagę, że skarżący złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej dla swojego gospodarstwa w lutym 2005r. Po złożeniu wniosku, ale przed wydaniem decyzji przyznającej płatność, skarżący ukończył szkolenie, które w jego ocenie było realizacją zadeklarowanego przedsięwzięcia. Skarżący nie widzi sprzeczności w tym, że podjął działania w zakresie szkolenia przed uzyskaniem decyzji o przyznaniu płatności do swojego gospodarstwa, natomiast wskazuje na brak możliwości zrealizowania przedsięwzięcia do złożenia wniosku o dofinansowanie projektu przed 3 czerwca 2006r. Wskazać należy, że żaden z przepisów nie określa daty początkowej realizacji przedsięwzięcia, precyzując jedynie w § 8 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, iż warunek ten winien być spełniony "nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia wypłaty płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w trzecim roku realizacji planu". Skarżący nie podejmował nawet próby zrealizowania zadeklarowanego przedsięwzięcia. Skarżący uprawniony był do złożenia wniosku o dofinansowanie projektu o którym mowa w § 8 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków (...) niezależnie od tego czy otrzymał decyzję o przyznaniu płatności do gospodarstwa niskotowarowego . Po złożeniu wniosku o dofinansowaniu gospodarstwa niskotowarowego w lutym 2005r. wniosku w ramach działania SPO były niewątpliwie przyjmowane, jak wskazał organ w zakresie jednego z działań do 3 czerwca 2005r. Oczywiście złożenie wniosku nie oznaczało zawarcia ze skarżącym umowy o dofinansowanie projektu. Jednakże bez takiego wniosku nie było możliwym zawarcie umowy o jakiej mowa w § 8 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków (...). Brak realizacji zadeklarowanego przez skarżącego przedsięwzięcia nie wynikało z tego, że skarżącemu odmówiono (niezależnie z jakich przyczyn) zawarcia umowy o Sygn. akt II SA/Go 339/09 dofinansowanie projektu, ale z uwagi że nie podejmował w tym kierunku żadnych działań. Skarżący wskazuje, że zadeklarowanie przedsięwzięcia nr 10 we wniosku o przyznanie płatności wynikało z błędu innych osób. Przypomnieć należy, że postępowanie wszczęte było na wniosek skarżącego. We wniosku skarżący oświadczył, że znane są mu zasady przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego jak i skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji działania "wspieranie gospodarstw niskotowarowych". Jednocześnie skarżący zobowiązał się do realizacji przedsięwzięć określonych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego w celu restrukturyzacji gospodarstwa. Niewiedza skarżącego w zakresie deklarowanych przez siebie przedsięwzięć nie może obciążać organu. Z tego też względu to skarżący ponosi konsekwencje administracyjne niezrealizowania przyjętego przez siebie zobowiązania. Na tym etapie postępowania administracyjnego zarówno organ, ani tym bardziej Sąd, nie jest uprawniony do rozstrzygania pobudek jakimi kierował się skarżący przystępując do szkolenia czy też wskazując do realizacji określone przedsięwzięcia. Organ związany wnioskiem strony przyznał płatność na zadeklarowane przez skarżącego przedsięwzięcia. W konsekwencji wniosku strony w obrocie prawnym znalazła się decyzja z dnia [...] listopada 2005r. przyznającą płatność dla gospodarstwa niskotowarowego, która stała się ostateczna. Decyzja ostateczna staje się wykonalna, wchodzi do obrotu prawnego, wywołując skutki prawne wobec jej adresatów, jak również wobec innych uczestników obrotu prawnego. Organ administracyjny może decyzję taką wzruszyć tylko w sytuacjach i na zasadach ustalonych w k.p.a. albo w przepisach szczególnych. Przepis art. 16 § 1 k.p.a. ustanawia ogólną zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Zgodnie z nią decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w wypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Trwałość decyzji ostatecznych powoduje, że nie mogą być one zmieniane lub uchylane dowolnie, lecz tylko w trybie i w przypadkach wprost określonych w k.p.a. lub w przepisach szczególnych. Na marginesie wskazać należy, że jeżeli z przyczyn niezależnych od skarżącego nie mogło zostać zrealizowane drugie z zadeklarowanych przedsięwzięć (np. w całym okresie w którym skarżący zobowiązany był zrealizować przedsięwzięcie nie Sygn. akt II SA/Go 339/09 były przyjmowane wnioski o dofinansowanie projektu w ramach SPO; pomimo złożenia wniosku nie zawarto z nim umowy o dofinansowanie projektu), należało poczynić kroki do zmiany decyzji z [...] listopada 2007r. lub jej wyeliminowaniem w całości czy też w części z obrotu prawnego. Decyzja będąca przedmiotem zaskarżenia do Sądu stwierdza, że jedno z zadeklarowanych przedsięwzięć w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego nie zostało zrealizowane. Na tym etapie organ nie rozważa czy strona deklarując przedsięwzięcia działa pod wpływem błędu. Na tym etapie rozważane mogą być wyłącznie przesłanki wymienione w § 9 ust. 2 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków (...). Zgodnie z jego treścią w przypadku, gdy producent rolny nie dotrzymał warunków określonych w § 8 ust.1, płatność dla gospodarstwa niskotowarowego może być wypłacona, jeżeli realizacja przedsięwzięć określonych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego była niemożliwa ze względu na zaistnienie chociażby jednej z następujących okoliczności: 1) długotrwała niezdolność do pracy producenta rolnego; 2) wystąpienie klęski żywiołowej; 3) zniszczenie budynków inwentarskich w gospodarstwie na skutek ognia lub innych zdarzeń losowych, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych; 4) wystąpienie choroby zakaźnej zwierząt w gospodarstwie niskotowarowym producenta rolnego. W przypadku gdy realizacja przedsięwzięć określonych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego była niemożliwa ze względu na zaistnienie okoliczności wymienione wyżej, zamiast oświadczenia, o którym mowa w § 8 ust. 1 pkt 2, producent rolny składa oświadczenie o zaistnieniu tych okoliczności. W dniu 14 stycznia 2009r. do organu wpłynęło pismo skarżącego w którym oświadczył, że nie zrealizował przedsięwzięć z powodu przewlekłej choroby trwającej od 2005r. oraz klęski żywiołowej o charakterze suszy która wystąpiła w 2006 i 2008r. Organ słusznie wskazał, że żadna z powyższych przesłanek nie wystąpiła. Posługując się pojęciem klęski żywiołowej omawiane rozporządzenie nie definiuje tego pojęcia. Zatem, w ocenie Sądu, konieczne jest każdorazowe ustalenie, czy zdarzenie, jakie wywołało określone szkody, ma charakter klęski żywiołowej. Sygn. akt II SA/Go 339/09 Organ odwoławczy prawidłowo wskazał, iż pojęcie klęski żywiołowej winno być interpretowane w oparciu o ustawie z dnia 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej (Dz. U. Nr 62, poz. 558 z późn. zm.). Ustawa ta określa tryb wprowadzenia i zniesienia stanu klęski żywiołowej, a także zasady działania władzy publicznej oraz zakres ograniczeń wolności i praw człowieka i obywatela w czasie tego stanu, pod pojęciem klęski żywiołowej ustawodawca rozumie katastrofę naturalną lub awarię techniczną, których skutki zagrażają życiu lub zdrowiu dużej liczby osób, mieniu w wielkich rozmiarach albo środowisku na znacznych obszarach, a pomoc i ochrona mogą być skutecznie podjęte tylko przy zastosowaniu nadzwyczajnych środków, we współdziałaniu różnych organów i instytucji oraz specjalistycznych służb i formacji działających pod jednolitym kierownictwem. Stan klęski żywiołowej wprowadza Rada Ministrów z Własnej inicjatywy lub na wniosek właściwego wojewody (art. 5 ust. 1 ustawy), co sprawie nie miało miejsca. Według "Słownika języka polskiego" PWN pod red. M. Szymczaka (Wyd. Naukowe PWN, 1996), pod pojęciem "żywiołu" rozumie się m.in. "siły przyrody i ich przejaw" (tom III s. 1030) natomiast pod pojęciem "klęski" - m.in. "niepowodzenie, wielkie nieszczęście, wielkie zniszczenie" (tom l s. 873). Tak więc, w języku polskim przez klęskę żywiołową rozumie się takie wielkie zniszczenie, niepowodzenie czy nieszczęście, które jest "przejawem, skutkiem działania żywiołów natury, wywołanym nimi" (jw., tom III s. 1030) - zob. wyrok WSA z dnia 21 marca 2007 r. sygn. akt l SA/Sz 487/06. W powyższym wyroku Sąd stwierdził, iż cechą charakteryzującą określone zdarzenie jako klęskę żywiołową jest nie tylko wystąpienie określonych, o szerokich rozmiarach, skutków groźnych dla życia i mienia ludzkiego lub dla środowiska, ale również to, że dla zwalczania tych skutków czy udzielenia ofiarom pomocy i ochrony konieczne jest zastosowanie nadzwyczajnych środków w ramach zorganizowanej pomocy społecznej przy współdziałaniu organów i instytucji oraz specjalistycznych służb i formacji. Pogląd ten podziela skład orzekający w niniejszej sprawie. Z załączonego przez skarżącego protokołu z dnia [...] lipca 2006r. wynika, że skarżący poniósł straty w uprawach polowych spowodowanych suszą w wysokości 5.377 zł., natomiast z opinii wojewody z dnia [...] października 2008r. wynika, że szkody w uprawach rolnych w wyniku klęski suszy wyniosły 3.386,63 zł. Powołane dokumenty stwierdzają jedynie, iż wystąpiła klęska suszy i określają wysokość poniesionych w ich wyniku szkód w gospodarstwie rolnym. Dokumenty powyższe nie potwierdzają jednak wystąpienia klęski żywiołowej. Z pewnością susza może być Sygn. akt II SA/Go 339/09 zjawiskiem zakłócającym prawidłową gospodarkę i wyrządzającym określone straty, nie może być jednak równoznaczne z wystąpieniem klęski żywiołowej, o której mowa w cytowanym rozporządzeniu. Powołana kolejna przesłanka na którą powołuje się skarżący, tj. długotrwałej niezdolności do pracy - w ocenie Sądu również nie wystąpiła. Sposobu dokumentowania przypadków siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności dotyczy art. 72 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz %zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003. Wynika z niego tyle, że przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności wraz ze stosownymi dowodami zgodnymi z wymogami właściwego organu podlegają zgłoszeniu temu organowi w terminie dziesięciu dni roboczych od daty ustania tych okoliczności. W przepisie mowa o "stosownych dowodach" bez bliższego sprecyzowania ich charakteru. Prawodawca wspólnotowy pozostawia natomiast swobodnej regulacji w państwach członkowskich określenie "wymogów właściwego organu". Nie można wykluczyć sytuacji, w których w państwie członkowskim właściwy organ jest kompetentny do samodzielnego określenia sposobu dowodzenia przypadków siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. W polskim systemie prawnym jednak organy administracji publicznej działają na podstawie i w granicach prawa zgodnie z zasadą wymienioną w art. 7 Konstytucji RP . Jak wynika z art. 1 pkt 1 k.p.a. w indywidualnych sprawach rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych obowiązują przepisy k.p.a., w tym art. 7, art. 75 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. określające zasady postępowania dowodowego. Z przepisów k.p.a. wynika, że nie jest dopuszczalne ograniczanie sposobu dowodzenia okoliczności faktycznych przez wskazywanie określonych środków dowodowych. Reguła ta może doznawać wyjątków na mocy przepisów szczególnych. Przepisami takim jest rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie rodzajów dowodów potwierdzających działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności ( Dz. U. nr 46, poz. 308 ). Zgodnie z § 1 pkt 2 tego rozporządzenia dowodem, jakim wyłącznie można wykazać długotrwałą niezdolność do pracy stało się zaświadczenie o czasowej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, wydane na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. Z załączonych do akt sprawy zwolnień lekarskich wynika, że skarżący przebywał na zwolnieniach lekarskich: w 2005r. od [...] lipca do [...] września; w roku 2007 od [...] października do [...] listopada; w roku 2008 od [...] czerwca do [...] sierpnia oraz od [...] listopada 2008 do [...] lutego Sygn. akt II SA/Go 339/09 2009r. Z załączonego do akt zaświadczenia Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wynika, że skarżący w wyżej wymienionych okresach pobierał zasiłek chorobowy z tytułu czasowej niezdolności do pracy. Wniosek o przyznanie pomocy finansowej dla gospodarstwa niskotowarowego złożony został w lutym 2005r. Oświadczenie o realizacji przedsięwzięcia złożył dnia [...] lutego 2008r. Nie sposób uznać czasowej niezdolności skarżącego w okresie od [...] lipca 2005r. do [...] września 2005r. jak i od [...] października do [...] listopada 2007r. za długotrwałą niezdolność do pracy. Słusznie również organ wskazał, że nie można dostrzec związku pomiędzy terminami w których skarżący przebywał na zwolnieniach lekarskich a niezrealizowaniem przedsięwzięcia zadeklarowanego w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Tym bardziej, że jak wynika z przedłożonych zaświadczeń lekarskich czasowa niezdolność do pracy nie uniemożliwiała podejmowania działań, skarżący w tym okresie nie był hospitalizowany, a w czasie choroby mógł chodzić. Skoro skarżący nie dotrzymał warunków określonych w § 8 ust. 1 rozporządzenia to zgodnie z § 9 ust. 1 płatność dla gospodarstwa niskotowarowego podlega wstrzymaniu w czwartym i piątym roku jej wypłaty. W odniesieniu do zarzutów prezentowanych w skardze, dotyczących okoliczności towarzyszącym złożeniu oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i Planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, stwierdzić należy, iż przede wszystkim skarżący składając wniosek złożył oświadczenie, iż znane mu są zasady przyznawania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, jak też, iż jest świadomy skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji działania "wspieranie gospodarstw niskotowarowych". Poza tym pracownicy Agencji przyjmując stosowne oświadczenie, z przyczyn oczywistych nie mogli informować o wyniku postępowania. Ponadto, już tylko na marginesie, niekorzystna dla skarżącego decyzja organów, nie była spowodowana nieprzedłożeniem przez stronę odpowiednich dokumentów, a oceną stanu faktycznego i prawnego sprawy. Ponadto przed wydaniem decyzji przez organ l instancji skarżący został wezwany do przedłożenia dokumentu potwierdzającego zrealizowanie zadeklarowanego przedsięwzięcia : umowę o dofinansowanie projektu w rozumieniu przepisów o Narodowym Planie Rozwoju w przypadku realizacji projektu w ramach Sektorowego Programu Sygn. akt II SA/Go 339/09 Operacyjnego Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006. Sąd dostrzega, że organ naruszył przepisy postępowania - zasadę szybkości postępowania. Nie miało to jednak wpływu na rozstrzygnięcie. Organ przed wydaniem decyzji wezwał skarżącego o przedłożenie właściwych dokumentów. Oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięć złożone zostało przez skarżącego w terminie tj. [...] lutego 2008 r. pomimo, że ostateczny termin do którego skarżący zobowiązany był złożyć to oświadczenie upływał dopiero z dniem [...] lipca 2008r. Natomiast organ decyzję o wstrzymaniu płatności wydał dopiero [...] stycznia 2009 r. Jednakże Sektorowy Program Operacyjny "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich na lata 2004-2006" obowiązywał na lata 2004-2006. Tym samym wnioski o realizację projektu w jego ramach powinny zostać złożone do końca 2006r. (chociaż umowy mogły zostać zawarte po 31 grudnia 2006r.). Skoro skarżący wniosku takiego nie złożył do [...] lutego 2008r., to nie miał możliwości zrealizować przedsięwzięcia w okresie od [...] lutego 2008r. do [...] lipca 2008r. Nie znajdując w tych warunkach podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa materialnego lub przepisami postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - dalej P. p. s. a. orzekł o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej