II SA/Go 341/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Joanna Brzezińska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przejęcia na własność Skarbu Państwa zabudowanego gospodarstwa rolnego postanawia: odrzucić skargę. Pismem [...] M.G., reprezentowana przez córkę A.C., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na bezczynność oraz czynności Starosty S. i innych organów związane podejmowanymi przez skarżącą próbami wzruszenia decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] r. w przedmiocie przejęcia na rzecz Państwa zabudowanego gospodarstwa rolnego oraz związanych z tą decyzja skutków prawnych. W piśmie z dnia [...] r. wyłączonym do rozpoznania w niniejszej sprawie skarżąca oznaczyła jako przedmiot zaskrzenia łącznie ponad 40 decyzji, orzeczeń, innych aktów i czynność Starosty i Starostwa S., Wojewody Lubuskiego (Urzędu Wojewódzkiego), Lubuskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego biur notarialnych oraz sądów powszechnych i administracyjnych. Z uwagi na fakt, iż treść skargi uniemożliwiała jednoznaczne ustalenie rzeczywistego przedmiotu zaskarżenia, Sąd wzywał skarżącą do jej sprecyzowania i skonkretyzowania. Ustanowiony dla skarżącej w ramach przyznanego jej prawa pomocy profesjonalny pełnomocnik - adw. [...] w piśmie procesowym z dnia 19 listopada 2008 r. wskazał, iż skarżąca wnosi o "unieważnienie" Powiatowej Rady Narodowej w S. [...] w przedmiocie przejęcia na własność Skarbu Państwa zabudowanego gospodarstwa rolnego. Pozostałe wskazane w skardze orzeczenia i inne akty zostały przez skarżąca podniesione jedynie dla uzasadnienia skargi na decyzję PPRN w S. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż badanie merytorycznej zasadności skargi poprzedza sprawdzenie czy będąca jej przedmiotem sprawa należy do właściwości sądu administracyjnego. Obowiązkiem sądu przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi jest zbadanie m.in. legitymacji skargowej skarżącego, zachowania terminu do wniesienia skargi i spełnienia przez nią warunków formalnych, a przede wszystkim ocena dopuszczalności skargi. W tym ostatnim aspekcie chodzi głównie o to, czy skarga dotyczy przedmiotu objętego właściwością sądu administracyjnego i czy ewentualnie wyczerpano przepisany prawem tryb zaskarżenia. Zgodnie z przepisem art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej powoływanej jako p.p.s.a.), sądowa kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje administracyjne. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (art. 3 § 1 p.p.s.a.) Podkreślenia wymaga, że Sąd nie może modyfikować treści żądania strony. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 18 kwietnia 2007 r., sygn. akt I OZ 260/07, (niepublikowany), Sąd nie może domyślać się intencji autora pisma, lecz jest związany jego treścią. W rozpoznawanej skardze skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika domaga się jednoznacznie "unieważnienia" decyzji z dnia [...] r. Powiatowej Rady Narodowej w S. nr [...] w sprawie przejęcia na własność zabudowanego gospodarstwa rolnego. Jako organ, którego działalności skarga dotyczy i zarazem reprezentanta Skarbu Państwa w zakresie gospodarowaniem nieruchomościami strona wskazała Starostę Powiatu S. Na tej podstawie Sąd zważył, iż skarga nie może odnieść oczekiwanych przez A.C. skutków w postaci wyeliminowania z obrotu prawnego powyższej decyzji. Należy w tym miejscu wyjaśnić należy, że przesłanki i tryb stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych określone są w art. 156 - art. 159 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z tymi przepisami nieważność ostatecznych decyzji może stwierdzić co do zasady właściwy organ wyższego stopnia w nadzwyczajnym postępowaniu administracyjnym o ile ustali, że decyzje te zawierają jedną z kwalifikowanych wad przewidzianych w art. 156 K.p.a. Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji prowadzone jest na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i przepisy te określają organ właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do orzekania w trybie i na podstawie przepisów ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego. Zatem Sąd nie jest właściwy do orzekania o stwierdzeniu nieważności - jak to określa skarżąca "unieważnieniu" decyzji administracyjnej w trybie przepisów art. 156 i nast. K.p.a. Sądy Administracyjne nie prowadzą postępowania administracyjnego, nie mogą zastępować organów administracji publicznej w rozstrzyganiu indywidualnych sprawa administracyjnych. Sąd, jak wcześniej wskazano rozpatruje m. in. skargi na decyzje administracyjne wniesione w trybie art. 52 p.p.s.a. Jedynie w ramach wniesionej skargi, Sąd może badając sprawę merytorycznie uwzględnić skargę na konkretną decyzję i w tym zakresie, w myśl art. 145: a) uchylić zaskarżony akt, b) stwierdzić jego nieważność, c) stwierdzić wydanie wymienionego aktu z naruszeniem prawa. Zatem stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu administracyjnego przez sąd jest możliwe jedynie w sytuacji, gdy skargę na ten akt wniesiono skutecznie. Natomiast skargę na decyzję administracyjną można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, C. że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich (art. 52 § 1 p.p.s.a.). Przy czym przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Ustawa określa także termin w jakim strona może wnieść skargę na decyzję administracyjną do sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. W rozpatrywanej sprawie oczywistym jest, że na skutek skargi A. C. z dnia 4 lutego oraz 4 kwietnia 2008 r. Sąd nie może zatem, zgodnie z oczekiwaniem strony, "unieważnić" decyzji Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] r. Jedyną drogą wzruszenia, w tym stwierdzenia nieważności, uchylenia w drodze wznowienia postępowania lub w innym trybie nadzwyczajnym decyzji administracyjnej wydanej w ocenie strony z naruszeniem prawa jest bowiem uprzednie zainicjowanie, w trybie administracyjnym postępowania o stwierdzenie nieważności takiej decyzji, wyczerpanie administracyjnego toku instancji (odwołania do organu drugiej instancji). Dopiero ostateczna decyzja administracyjna mogłaby stać się obecnie przedmiotem kontroli sądu administracyjnego, po skutecznym i terminowym wniesieniu skargi. Taka sytuacja nie zaistniała jednakże w niniejszej sprawie. Na marginesie należy dodać, iż skarżąca oraz jej matka od wielu lat podejmowały próby wzruszenia przedmiotowej decyzji oraz wywołanych jej mocą skutków prawnych, także w trybach nadzwyczajnych postępowania administracyjnego. Na podstawie akt sprawy Sąd ustalił, iż zakwestionowana przez skarżącą decyzja Powiatowej Rady Narodowej w S. była już przedmiotem postępowania nadzwyczajnego w sprawie stwierdzenia jej nieważności, co więcej postępowanie w tym przedmiocie podlegało weryfikacji przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wojewoda Lubuski, po rozpoznaniu wniosku M. G., decyzją [...] odmówił stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji administracyjnej. Stanowisko Wojewody Lubuskiego podzielił także organ II instancji, tj. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, który decyzją [...] utrzymał w mocy decyzję wydaną w pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 grudnia 2000 r. sygn. akt II SA 1112/00 oddalił skargę M. G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Ponadto Sądowi z urzędu wiadomym jest, iż postanowieniem sygn. akt II SA/Go 274/07 z dnia 29 czerwca 2007 r. (postanowienie jest prawomocne od dnia 14 września 2006 r.) oraz postanowieniem sygn. akt II SAB/Go 15/08 z dnia 27 czerwca 2008 r. odrzucone zostały przez tut. Sąd skargi M. G. i A. C. w przedmiocie ustalenia właściciela nieruchomości. Natomiast postanowieniem z dnia 18 września 2008 r. sygn. akt II SA/Go 532/08 Sąd odrzucił skargę na decyzję z dnia [...] r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. (postanowienie jest prawomocne od dnia 25 października 2008 r.), której stwierdzenia nieważności żąda strona skarżąca w niniejszym postępowaniu. Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę odrzucił jako niedopuszczalną ze wskazanych wyżej przyczyn.