II SA/Go 345/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Walentynowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi J.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami I. uchyla zaskarżoną decyzję II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na rzecz radcy prawnego J.P.-K. wynagrodzenie w kwocie 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych, powiększone o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu. Decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...], Starosta skierował J.K. na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami zakresie uprawnień kat. B prawa jazdy. Skierowanie nastąpiło na wniosek Prokuratury Rejonowej, która zleciła wcześniej badania psychiatryczno-psychologiczne J.K., w wyniku których stwierdzono, iż jest on chory psychicznie i wymaga leczenia w warunkach stacjonarnych. W toku postępowania J.K. zmienił nazwisko na N. oraz zmienił miejsce zamieszkania na [...]. W aktach postępowania znajdują się dwa orzeczenia lekarskie o sprzecznej treści, wystawione przez lekarza uprawnionego do badania osób kierujących pojazdami zatrudnionego w Centrum Medycyny Pracy lek. med. L.M.. Oba orzeczenia wystawione zostały w tym samym dniu ([...] marca 2009 r.) i posiadają ten sam numer ([...]). Jedno z tych orzeczeń stwierdza istnienie u J.K. przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, natomiast drugie orzeczenie stwierdza brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Pismem z dnia [...] listopada 2015 r. zastępca naczelnika Wydziału Komunikacji Urzędu Miasta zwrócił się do Centrum Medycyny Pracy o informację, czy orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] marca 2009r. wydane przez lek. L.M., w którym stwierdzono przeciwwskazania do kierowania pojazdami jest ostateczne oraz czy L.M. wydała orzeczenie lekarskie o braku takich przeciwwskazań. Pismem z dnia [...] listopada 2015r. Centrum Medycyny Pracy poinformowało, że J.N. był badany w CMP i otrzymał orzeczenie o istnieniu przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami (orzeczenie nr [...] z dnia [...] marca 2009 r.). J.N. złożył wniosek o ponowne badania w Instytucie Medycyny Pracy, ale dwukrotnie nie stawił się na badania i wydane orzeczenie jest ostateczne. Lek. med. L.M. nie wydawała orzeczenia o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Do pisma załączona został kopia orzeczenia nr [...] z dnia [...] marca 2009 r. Decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r., Nr [...], Prezydent Miasta orzekł o cofnięciu J.N. uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B prawa jazdy w związku z orzeczeniem lekarskim stwierdzającym istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Jak wynika z treści uzasadnienia decyzji, podstawę cofnięcia uprawnień stanowiło ostateczne orzeczenie lekarskie wystawione przez uprawnionego lekarza Centrum Medycyny Pracy. Od powyższej decyzji odwołał się J.N., który wskazał, że orzeczenie lekarskie nr [...] jest wadliwe, albowiem nastąpił błąd przy wypełnianiu druku samokopiującego, a odwołujący się otrzymał orzeczenie potwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Decyzją z dnia [...] lutego 2016r. ([...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 38 ust. 3 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2015 r., poz. 1445 ze zm.), art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1659), art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. 2015 r., poz. 155 ze zm.) oraz art 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, iż uprawniony lekarz OMP na podstawie badania lekarskiego wydaje orzeczenie lekarskie stwierdzające brak lub istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami (art. 79 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami). Osoba badana niezgadzająca się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego w jednostce określonej w § 11 pkt 2 rozporządzenia z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców ( Dz. U. z 2014r. poz. 949). Kolegium podało, iż z okoliczności sprawy wynika, że orzeczeniem z dnia [...] marca 2009 r., nr [...], uprawniony lekarz CMP stwierdził istnienie u J.N. przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi w ramach wszystkich kategorii prawa jazdy. J.N. nie skorzystał z przysługującego mu prawa do przeprowadzenia ponownego badania lekarskiego w jednostce określonej w § 11 pkt 2 rozporządzenia z dnia 17 lipca 2014r. Kolegium podkreśliło, że w świetle pisma Centrum Medycyny Pracy z dnia [...] listopada 2015 r. nie budzi wątpliwości, że J.N. był badany w CMP i że otrzymał orzeczenie nr [...] z dnia [...] marca 2009r. o istnieniu przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. SKO przytoczyło treść art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o kierujących pojazdami i stwierdziło, że przepis ten nie pozostawia organowi w tym zakresie jakiegokolwiek luzu decyzyjnego, albowiem decyzja w przedmiocie cofnięcia uprawnień ma charakter tzw. decyzji związanej. Podsumowując organ odwoławczy stwierdził, iż w związku z treścią orzeczenia CMP Prezydent Miasta był zobowiązany do cofnięcia posiadanych przez kierującego uprawnień. Skargę na powyższą decyzję złożył J.N., który zażądał przywrócenia prawa jazdy z uwagi na to, iż dysponuje oryginałem orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...] marca 2009r. o braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami. Fakt posiadania przez organ orzeczenia o przeciwnej treści skarżący uzasadnia tym, że druki są samokopiujące i w wyniku przesunięcia powstała pomyłka w miejscu zakreślenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Pismem z dnia [...] czerwca 2016r. pełnomocnik skarżącego zarzuciła zaskarżonej decyzji: – naruszenie art. 103 ustawy o kierujących pojazdami z dnia 5 stycznia 2011 r. poprzez jego zastosowania w sytuacji, kiedy nie istniały przesłanki do jego zastosowania, albowiem a) z oryginału dokumentu (orzeczenie lekarskie z dnia [...] marca 2009 r.) wynika, że skarżący posiada uprawnienia do kierowania pojazdami; b) w dacie orzekania przez Prezydenta Miasta ([...] grudnia 2015 r.) i SKO ([...] lutego 2016) obowiązywały przepisy ustawy, która weszła w życie w dniu 19 stycznia 2013 roku, podczas gdy zaświadczenie lekarskie pochodzi z [...] marca 2009 roku i podlegało ocenie na podstawie przepisów prawa o ruchu drogowym, a ponadto nie stwierdzało istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem – naruszenie art. 6, 7 i 77 k.p.a. polegającym na nie podjęciu przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a przez to wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa, na podstawie przepisów nieobowiązujących w dacie wydania zaświadczenia, oparciu się na kopii zaświadczenia i bezpodstawnym przyjęciu, że przedstawiony przez Skarżącego oryginał jest niewiarygodny. Wobec powyższych naruszeń strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji SKO z dnia [...] lutego 2016 roku i decyzji ją poprzedzającej Prezydenta Miasta z dnia [...] grudnia 2015r. jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( t.j. Dz.U. 2014.1647. ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U 2016.718), powoływanej dalej jako p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych decyzji administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Kontrola sądowoadministracyjna zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, dokonana według wskazanego wyżej kryterium legalności i w granicach rozpoznawanej sprawy wykazała, że decyzja ta wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Przedmiotem zaskarżenia była decyzja Kolegium, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami. Podstawę materialnoprawną tej decyzji stanowił art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. 2015 r., poz. 155 ze zm.) zgodnie z którym starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Orzeczenie lekarskie stanowiące w niniejszej sprawie podstawę decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami, wydane zostało w okresie obowiązywania ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 z późn. zm.) i w trybie wydanego na jej podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2013 r. poz. 133). W dniu 17 lipca 2014 r. zostało wydane obowiązujące od dnia 20 lipca 2014 r., rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz. U. poz. 949), które zastąpiło uchylony przez art. 137 w związku z art. 125 pkt 10 lit. j ustawy, dotychczas obowiązujący akt wykonawczy w tym przedmiocie. Jednak na mocy § 14 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 17 lipca 2014 r. postępowania w sprawie wydania orzeczenia lekarskiego wszczęte, a niezakończone przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, przeprowadza się na podstawie dotychczasowych przepisów, orzeczenia lekarskie wydane przed dniem wejścia w życie rozporządzenia zachowują ważność przez okres, na jaki zostały wydane. W rozpoznawanej sprawie postępowanie w przedmiocie skierowania na kontrolne badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami zostało wszczęte w dniu [...] stycznia 2008 r., zatem organy orzekające w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami z mocy § 14 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 17 lipca 2014 r. zobowiązane były oprzeć swoje rozstrzygnięcia na orzeczeniach lekarskich wydanych pod rządem przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców. Zgodzić się należy z organem, iż analiza art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z o kierujących pojazdami wskazuje, że w przypadku wydania orzeczenia lekarskiego o istnieniu przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem organ zobligowany jest do wydania decyzji o cofnięciu uprawnień. Nie zwalnia to jednak organu z obowiązku podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ ma zawsze obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz jego oceny w całokształcie stanu faktycznego sprawy (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). W rozpoznawanej sprawie kwestią sporną pozostawała treść orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...] marca 2009r. Organy oparły się na orzeczeniu stwierdzającym istnienie przeciwwskazań do kierowania pojazdami, podczas gdy skarżący twierdzi, iż otrzymał oryginalny dokument stwierdzający brak takich przeciwwskazań. W aktach administracyjnych znajdują się dwie różniące się zasadniczo kserokopie tego samego orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...] marca 2009r., które została poświadczona przez pracownika Urzędu Miasta za zgodność z dokumentem "znajdującym się w tut. urzędzie". W jednym z tych dokumentów stwierdzono istnienie przeciwwskazań do kierowania pojazdami, a w drugim brak takich przeciwskazań. Organ I instancji w celu wyjaśnienia powyższej rozbieżności zwrócił się jedynie do Centrum Medycyny Pracy z pytaniem czy orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] marca 2009r. wydane przez lek. L.M., w którym stwierdzono przeciwwskazania do kierowania pojazdami jest ostateczne oraz czy L.M. wydała orzeczenie lekarskie o braku takich przeciwwskazań. Organ uzyskał informację, że orzeczenie nr [...] z dnia [...] marca 2009r. jest ostateczne (skarżący złożył wniosek o ponowne badanie, ale dwukrotnie się na nie zgłosił) oraz, że dr L.M. nie wydała orzeczenia o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami przez J.K. (N.). Mając na uwadze przytoczone powyżej zasady postępowania administracyjnego, a także znaczny upływ czasu - 6,5 roku od wydania orzeczenia, takie wyjaśnienie istnienia dwóch o różnej trści kopii dokumentu, nie może być uznane za wystarczające, tym bardziej, że z uzasadnienia decyzji nie wynika dlaczego postępowanie w sprawie cofnięcia uprawnień zostało wszczęte po tak długim czasie od momentu wydania spornego orzeczenia lekarskiego. W aktach sprawy nie ma informacji, iż organ próbował dotrzeć do oryginału orzeczenia, który otrzymał skarżący. W aktach nie ma też kopii orzeczenia wysłanej organowi przez Centrum Medycy Pracy. Organ nie ustosunkował się do twierdzeń skarżącego, że druk, na którym wydawano sporne orzeczenie jest samokopiujący i istniała możliwość przesunięcia druku. Ponadto z pisma pełnomocnika skarżącego z dnia [...] czerwca 2016r. wynika, że postępowanie w sprawie sfałszowania dokumentu zostało umorzone, co wskazywałoby na celowość zapoznania się z dokumentami stanowiącymi podstawę takiego orzeczenia. W aktach administracyjnych nie ma też żadnych dokumentów potwierdzających fakt wniesienia przez skarżącego odwołania od przedmiotowego orzeczenia i niestawienia się przez skarżącego na kolejne badania, o które skarżący wnioskował, podczas gdy z ustaleń Sądu wynika, że Centrum Medycy Pracy takimi dokumentami dysponuje. Zauważyć w tym miejscu należy, iż Sąd nie może wyręczać organu w zrealizowaniu jego ustawowych obowiązków, zaś płaszczyzna sporu sądowego nie może zastępować fazy decyzyjnej realizowanej w reżimie k.p.a. Raz jeszcze należy podkreślić, iż w przedmiotowej sprawie nie chodzi o weryfikację orzeczenia lekarskiego, bo organy są związane takimi orzeczeniami i nie mają jakichkolwiek podstaw formalnoprawnych do kwestionowania okoliczności objętych treścią tych orzeczeń, ale o wyjaśnienie zaistniałych wątpliwości co do treści dokumentu, który stanowi podstawę wydania decyzji w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu brak stosownych ustaleń w tym zakresie stanowi o naruszeniu art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a. Organ II instancji powinien uzupełnić materiał dowodowy we wskazanym powyżej zakresie, tak by możliwe było jednoznaczne i nie budzące żadnych wątpliwości, ustalenie jaka jest treść orzeczenia nr [...] z dnia [...] marca 2009r. W świetle powyższych okoliczności, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 250 p.p.s.a. przyznano pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenie tytułem nieopłaconej pomocy prawnej, którego wysokość ustalono na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2015 r. poz. 1805).