II SA/Go 348/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik, Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz (spr.),, Asesor WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska, Protokolant Krzysztof Rogalski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2005 r. sprawy ze skargi W.S. na postanowienie Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. W dniu [...] września 1996r. Kierownik Rejonowego Urzędu Pracy wydał decyzję Nr [...] na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 23 i art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. Nr 1 poz. 1 z 1995r.), którą uznał W.S. za osobę bezrobotną od dnia [...] września 1996r. i odmówił mu prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Decyzję tę W.S. doręczono 14 października 1996r. (karta 20 akt administracyjnych). W dniu 22 czerwca 2004r. skarżący złożył wniosek o wznowienie postępowania, bowiem podjął informację o istnieniu w jego aktach w Urzędzie Pracy świadectwa pracy ze Szkoły Podstawowej z dnia [...].IX.1996r. O tej okoliczności, iż świadectwo to nie zostało wzięte pod uwagę przy odmowie przyznania mu prawa do zasiłku dla bezrobotnych dowiedział się 4 czerwca 2004r. i jednocześnie złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. W szczególności uważa, że to na organie ciążył obowiązek wznowienia postępowania z urzędu, gdyż decyzja z [...].IX.1996r. nie uwzględniała świadectwa pracy z [...].IX.1996r., a które on złożył w urzędzie w dniu [...].III.1997r. Jako podstawę przywrócenia terminu do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania podał okoliczność, iż nie wiedział o takiej instytucji prawnej jak wznowienie postępowania, a także że organ go o tym nie poinformował. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2004r. Nr [...] Starosta Powiatu na podstawie art. 51 § 1 kpa w związku z art. 58, 148 § 1 i 123 § 1 kpa odmówił W.S. przywrócenia terminu do wniesienia żądania wznowienia postępowania. W uzasadnieniu organ podał, że w trakcie postępowania ustalił, iż przedmiotowe świadectwo pracy, z którym skarżący wiąże podstawę dla wznowienia postępowania w sprawie o prawo do zasiłku dla bezrobotnych zastało wysłane do adresata listem poleconym w dniu [...].IX.1996r. przez Szkołę Podstawową, a w Urzędzie Pracy W.S. złożył je po 6 miesiącach to jest w dniu [...].III.1997r. Przedmiotową decyzje otrzymał 14.X.1996r., a świadectwo pracy 30.IX.1996r., a więc mógł wnosić odwołanie od tej decyzji, bowiem nie upłynął jeszcze termin 14 dni. W ocenie organu o podstawie do wznowienia postępowania strona wiedziała w dacie otrzymania świadectwa pracy (30.IX.1996r.), a więc uchybiła terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do żądania wznowienia postępowania. Jednocześnie organ podał, że wznowienie postępowania z urzędu jest jego prawem, a nie obowiązkiem i bezczynność organu w tym zakresie nie podlega kontroli legalności. Zażalenie na to postanowienie złożył W.S.. Podniósł w nim, że organ miał obowiązek wszcząć postępowanie wznowieniowe z urzędu. Postanowieniem z dnia [...] września 2004r. Nr [...] Wojewoda uchylił postanowienie Starosty Powiatu i umorzył postępowanie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania. W uzasadnieniu organ przywołał treść art. 145 § 1 pkt 5 kpa który stanowi podstawę wznowienia postępowania o ile wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie znane organowi, który wydał decyzję przy łącznym ich spełnieniu. W ocenie organu taka okoliczność w niniejszej sprawie nie zachodziła, bowiem nowy dowód w postaci świadectwa pracy, na które powołuje się skarżący w dniu wydawania decyzji z [...].IX 1996r. nie istniał. Zgodnie z przepisami prawa o ile dowody powstaną po wydaniu ostatecznej decyzji dają wtedy podstawę do wszczęcia postępowania w nowej sprawie, a nie stanowią podstawy wznowienia postępowania. Konkludując organ stwierdził, że skoro nie zachodzą przesłanki wymienione w art. 145 § 1 kpa do wznowienia postępowania to uzasadnione jest uchylenie postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia żądania wznowienia postępowania i umorzenie postępowania. W skardze do Sądu W.S. wniósł o zmianę uzasadnienia postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania celem wznowienia postępowania z urzędu od decyzji z [...].IX.1996r. odmawiającej prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Zarzucił organowi II instancji nierzetelne przeprowadzenie postępowania dowodowego, nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, która ze względu na trudną sytuację materialną skarżącego ma istotne dla niego znaczenie tym bardziej, iż sprawował opiekę na synem. Zarzucił także naruszenie art. 79, 9 i 77 kpa przez organ II instancji, bowiem organ nie poinformował strony o terminie przeprowadzenia dowodów w sprawie przynajmniej na 7 dni przed przeprowadzeniem dowodu. Uważa także, że organ I instancji pozbawił go należnych świadczeń w postaci zasiłku dla bezrobotnych i uniemożliwił mu podejmowanie działań na rzecz jego niepełnej rodziny. Te same zarzuty kieruje do swego pracodawcy Szkoły Podstawowej, który to na czas nie wydał mu świadectwa pracy, tak by mogło ono stanowić podstawę dla prawa do zasiłku. W tym samym czasie podjęto działania zmierzające do eksmisji z zajmowanego lokalu i przeznaczenia go na potrzeby innej rodziny. Te wszystkie okoliczności stanowiły dyskryminację jego osoby. Zdaniem skarżącego brak było podstaw do umarzania postępowania w tej sprawie przez Wojewodę, a właściwym rozstrzygnięciem organu II instancji winno być przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 kpa co stanowiłoby podstawę dla przeprowadzenia rzetelnego postępowania wyjaśniającego we wznowionym postępowaniu od krzywdzącej decyzji z 1996r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy zważył co następuje: Skarga okazała się zasadna, głównie w tej części, w której kwestionuje rozstrzygnięcie organu II instancji poprzez umorzenie postępowania w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania. Każda decyzja administracyjna, wydana w sprawie z zakresu administracji publicznej przez uprawniony do tego organ administracji działający w granicach prawa korzysta z domniemania prawidłowości. Jeżeli decyzja taka jest jednocześnie decyzją ostateczną, korzysta nadto z ochrony wynikającej z art. 16 kpa, co oznacza, że jej wzruszenie może nastąpić jedynie w przypadkach przewidzianych w kpa lub w ustawach szczególnych. Jedną z instytucji ustanowionych dla wzruszenia decyzji ostatecznych w kpa jest wznowienie postępowania. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową mającą na celu stworzenie prawnej możliwości przeprowadzenia ponownego postępowania wyjaśniającego i ponownego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, w której została wydana decyzja ostateczna. Konieczność istnienia tego rodzaju instytucji proceduralnej powstaje na tle potrzeby rozwiązania takich sytuacji, kiedy po wydaniu decyzji ostatecznej ujawniła się wadliwość postępowania, w szczególności dowodowego, na którym oparto ostateczne rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej albo gdy powstały później okoliczności, które pozbawiają znaczenia przesłanki na jakich oparto rozstrzygnięcie sprawy. W tych warunkach decyzje rozstrzygające ostatecznie sprawę administracyjną stają się wadliwe, lecz cecha ich wadliwości nie tkwi wyłącznie w tej decyzji, lecz wynika jako logiczny wniosek z zestawienia decyzji z pewnymi okolicznościami. Aby zastosować nadzwyczajny tryb wzruszenia ostatecznej decyzji na podstawie przepisów o wznowieniu postępowania (w odróżnieniu od odwołania, które jest zwyczajnym środkiem zaskarżenia decyzji nieostatecznej) muszą być spełnione przesłanki formalne. W pierwszym etapie organ musi zbadać czy z podaniem wystąpiła strona w oznaczonym w art. 148 kpa terminie. Podanie wnosi się w terminie 1 miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, a w razie uchybienia tego terminu może wnieść podanie o jego przywrócenie. Dopiero przywrócenie terminu spowoduje wszczęcie drugiego etapu przez wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania, a następnie badanie przesłanek, o których mowa w art. 145 i wydanie stosownej decyzji, o której mowa w art. 151 kpa. W niniejszej sprawie organ I instancji wydał postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia żądania wznowienia postępowania, od którego złożył zażalenie W.S.. Zgodnie z art. 59 § 1 kpa od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie. Stąd też organ II instancji winien rozpatrzeć to zażalenie w zakresie przesłanek, na których oparł się Starosta odmawiając przywrócenia terminu w kontekście zarzutów podniesionych w zażaleniu. Natomiast organ II instancji bezpodstawnie skoncentrował się na przesłance, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, a w zasadzie jej braku w niniejszej sprawie, a w uzasadnieniu w ogóle nie odniósł się do zagadnienia zasadności bądź braku zasadności odmowy przywrócenia terminu. Konstatację z uzasadnienia postanowienia, iż skoro nie zachodzą przesłanki wymienione w art. 145 § 1 kpa do wznowienia postępowania tym samym bezprzedmiotowe jest przywracanie terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania, co uzasadnia uchylenie postanowienia o odmowie przywrócenia terminu i umorzeniu postępowania – należy uznać za całkowicie chybioną. Czym innym bowiem jest odmowa wznowienia postępowania decyzją (na podstawie art. 149 § 3 kpa), a czym innym odmowa przywrócenia terminu postanowieniem (art. 59 kpa). Postępowanie w sprawie przywrócenia terminu nie jest bezprzedmiotowe i winno być zażalenie W.S. rozpatrzone merytorycznie, a nie umorzone postępowanie z powodów formalno-prawnych. Naruszenie zatem wyżej wymienionych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego było podstawą uchylenia zaskarżonego postanowienia z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Ustosunkowując się do zarzutu skarżącego o obowiązku organu wszczęcia postępowania wznowieniowego z urzędu należy stwierdzić, iż wszczęcie takiego postępowania jest prawem organu, a nie stwarza obowiązku po jego stronie i zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych nie podlega bezczynność organu w tym zakresie kontroli legalności. Na podstawie art. 152 wyżej cytowanej ustawy Sąd orzekł, iż zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. O kosztach zastępstwa procesowego Sąd nie orzekł wobec braku stosownego wniosku (art. 210 wyżej cytowanej ustawy).