II SA/Go 349/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lipca 2010 r. sprawy ze skargi R.K. na czynność Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu opłaty za kartę pojazdu postanawia: odrzucić skargę. 1. Pismem z dnia [...] czerwca 2006 r. skarżący R.K. wniósł do Prezydenta Miasta żądanie zwrotu 425 zł wraz z odsetkami z tytułu bezprawnie pobranej opłaty za kartę pojazdu. Pismem z dnia [...] czerwca 2006 r., doręczonym w dniu 30 czerwca 2006r. organ odmówił skarżącemu zwrotu opłaty. Następnie w dniu [...] lutego 2010 r. skarżący złożył ponowny wniosek o zwrot opłaty. W dniu [...] lutego 2010 r. otrzymał on ponowną odpowiedź odmowną. W piśmie tym organ przedstawił stanowisko w przedmiocie żądania jednakże nie zawarł żadnego pouczenia o przysługujących skarżącemu środkach prawnych. W dniu 16 marca 2010 r. skarżący złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego pismo nazwane "odwołaniem" dotyczące odmowy zwroty żądanej kwoty opłaty. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010 r. (sygn. akt [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało się za organ niewłaściwy do merytorycznego rozpoznania sprawy oraz przekazało skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. do rozpatrzenia według właściwości. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż pismo strony należy potraktować jako skargę na akt administracyjny, do którego rozpatrzenia - na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) – właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny. W piśmie procesowym z dnia [...] czerwca 2010 r. organ wniósł o odrzucenie skargi podnosząc, iż zaskarżenie aktu lub czynności organu wymagało poprzedzenia go wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa czego nie dopełnił skarżący. Nadto wskazano na cywilnoprawny charakter przedmiotu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 2. Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola taka sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje, między innymi, orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 1 oraz § 2 pkt 4 p.p.s.a.). Kwestią pierwszą jest rozważenie dopuszczalności skierowania żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu na drogę administracyjną. Tryb ten został zaaprobowany w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 4 lutego 2008 r. (l OPS 3/07), w której stwierdzono, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej na podstawie powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r., jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego. W uchwale podkreślono, że obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie karty pojazdu powstaje w toku indywidualnej sprawy administracyjnej o rejestrację pojazdu, rozstrzyganej przez organ administracji publicznej w drodze decyzji administracyjnej. Zatem obowiązek uiszczenia opłaty ma charakter obowiązku administracyjnego, który wynika z przepisów prawa. Organ administracji publicznej jest uprawniony do orzekania w przedmiocie tego obowiązku, z tym że nie ma podstawy do rozstrzygania o tym w drodze decyzji administracyjnej. Dlatego odnosząc się do żądania zwrotu opłaty za kartę pojazdu organ odnosi się do obowiązku wynikającego z przepisów prawa, a więc podejmuje akt lub czynność, które nie są decyzją lub postanowieniem. W tej sytuacji skarga do sądu administracyjnego opiera się więc na art. 3 § 2 ust. 4 p.p.s.a. i stanowi bezpośredni środek ochrony nie podlegający kontroli instancyjnej innych organów administracyjnych. Droga ta jest dopuszczalna obok możliwości dochodzenia roszczenia przed sądem powszechnym (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2007 r., III CZP 35/07). 3. Jednakże przy takiej konstrukcji uprawnienia strony oraz dopuszczalności bezpośredniego zaskarżenia aktu lub czynności do sądu konieczne było wyczerpanie trybu przewidzianego w art. 52 § 3 p.p.s.a. oraz 53 § 2 p.p.s.a. W myśl wskazanych przepisów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 oraz 4 a p.p.s.a. można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu – w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności – do usunięcia naruszenia prawa. Tego zaś skarżący nie dopełnił. Termin do wniesienia skargi do sądu wynosi trzydzieści dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie, a w przypadku gdy organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie termin ten wynosi sześćdziesiąt dni od dnia wniesienia wezwania o usuniecie naruszenia prawa. Tryb ten nie został w niniejszej sprawie wyczerpany. Za takie wezwanie nie mogło być uznane pismo skarżącego określone jako odwołanie, gdyż nie zostało ono skierowane do organu, który podjął akt lub czynność. Wobec czego organ nie mógł się do niego ustosunkować. Stanowiło ono bowiem bezpośrednio środek zaskarżenia, który wobec kwalifikacji przedmiotu zaskarżenia został przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze przekazany sądowi jako właściwemu do rozpatrzenia sprawy. Niewyczerpanie powyższego trybu powoduje, że skarga na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. podlega odrzuceniu. Skarżącemu, którego Prezydent Miasta - mimo obowiązku spoczywającego na nim na podstawie art. 8 i 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) - nie pouczył o przysługujących mu środkach prawnych dokonując zaskarżonej czynności, należy wskazać, iż niniejsze postanowienie nie zamyka mu drogi do ponownego rozpoznania sprawy na drodze administracyjnej. Wymaga to jednak złożenia do Prezydenta Miasta ponownego wniosku o zwrot opłaty, a następnie – w przypadku zamiaru zaskarżenia aktu lub czynności organu do sądu administracyjnego – poprzedzenia skargi do sądu wezwaniem tegoż organu do usunięcia naruszenia prawa na wskazanych wyżej zasadach.