II SA/Go 350/24
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2024-09-18
Skład orzekający: Grażyna Staniszewska, Krzysztof Dziedzic, Kamila Karwatowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o zawieszeniu żołnierza zawodowego w czynnościach służbowych, wydana na podstawie zawiadomienia o wszczęciu postępowania karnego przez Żandarmerię Wojskową, jest zgodna z prawem, jeśli nie opiera się na formalnym zawiadomieniu prokuratora o wszczęciu postępowania?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja o zawieszeniu żołnierza zawodowego w czynnościach służbowych, wydana na podstawie zawiadomienia o wszczęciu postępowania karnego przez Żandarmerię Wojskową, jest zgodna z prawem. Wskazał, że art. 225 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny nie precyzuje, od jakiego podmiotu pochodzić ma informacja o wszczęciu postępowania karnego, ani jaką formę ma ona przybrać. Istotne jest samo wystąpienie tej okoliczności, a zawiadomienie Żandarmerii Wojskowej stanowiło wystarczającą podstawę do wydania decyzji o zawieszeniu.Stan faktyczny
Decyzją Dowódcy [...] żołnierz zawodowy chor. B. W. został zawieszony w czynnościach służbowych na okres od [...] lutego 2024 r. do [...] marca 2024 r. w związku ze wszczęciem przeciwko niemu postępowania karnego o czyn z art. 271 § 1 k.k. Decyzja została wydana na podstawie zawiadomienia Oddziału Żandarmerii Wojskowej. Po rozpatrzeniu odwołania, Dowódca [...] decyzją z [...] kwietnia 2024 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając m.in. naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak formalnego zawiadomienia prokuratora o wszczęciu postępowania karnego.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Asesor WSA Kamila Karwatowicz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Danuta Chorabik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2024 r. sprawy ze skargi B. W. na decyzję Dowódcy [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia w czynnościach służbowych oddala skargę.
Dowódca [...] w [...] decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2024 r., działając na podstawie art. 225 ust. 1, 4, 5 i 8 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz.U. z 2022 r., poz. 2305 ze zm. dalej u.o.o.), zawiesił od dnia [...] lutego 2024 r. do dnia [...] marca 2024 r. w czynnościach służbowych na zajmowanym stanowisku służbowym chor. B. W. pełniącego zawodową służbę wojskową w [...] Brygadzie [...], na stanowisku służbowym: [...].
W uzasadnieniu decyzji Dowódca wskazał, iż w dniu [...] lutego 2024 r. wpłynęło do organu zawiadomienie z Oddziału Żandarmerii Wojskowej w [...] (nr wch. [...] z dnia [...] lutego 2024 r.) o przestępstwie umyślnym ściganym z oskarżenia publicznego w sprawie o sygn. akt. [...] przeciwko chor. B. W. o czyn z artykułu 271 § 1 ustawy z 6 czerwca 1997r. Kodeks karny (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 17, dalej k.k.). Następnie organ wskazał, iż zgodnie z art. 225 ust. 1 u.o.o. żołnierza zawodowego zawiesza się w czynnościach służbowych, na zajmowanym stanowisku służbowym, w przypadku wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego, w sprawie o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, umyślne ścigane z oskarżenia publicznego - na czas nie dłuższy niż 3 miesiące.
Strona, działając przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyła odwołanie od w/w decyzji, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
1. art. 225 ust. 1 u.o.o. w zw. z art. 21 § 1 pkt 1 i § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997r. Kodeks postępowania karnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 37, dalej k.p.k.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie do żołnierza, co do którego nie otrzymano zawiadomienia prokuratora o wszczęciu przeciwko niemu z urzędu postępowania karnego o popełnienie przestępstwa umyślnego,
2. art. 61 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie formalnego wszczęcia postępowania administracyjnego,
3. art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji, a właściwie jego brak, w tym również nie wyjaśnienie faktycznych powodów oraz nie przytoczenie żadnych dowodów potwierdzających konieczność zawieszenia żołnierza na tak długi okres czasu, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, a także uniemożliwia dokonanie pełnej i rzetelnej kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem jej zasadności;
4. art. 11 w zw. z art, 107 § 3 k.p.a. poprzez uchybienie zasadzie przekonywania, a mianowicie niewyjaśnieniu zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy, w tym pominięciu decydującego elementu decyzji administracyjnej jakim powinno być należyte uzasadnienie przyczyn wydania decyzji o zawieszeniu w czynnościach służbowych;
5. art. 10 k.p.a. poprzez niezapewnienie stronie prawa do czynnego udziału w toczącym się wobec strony postępowaniu administracyjnym, w tym uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się w sprawie oraz przedłożenia dowodów mogących mieć wpływ i znaczenie na rozstrzygnięcie sprawy.
W uzasadnieniu odwołania strona podniosła, że zaskarżona decyzja wydana została wyłącznie na podstawie informacji z Oddziału Żandarmerii Wojskowej, natomiast nie doszło do zawiadomienia zgodnie z art. 21 § 1 pkt 1 i § 2 kpk o wszczęciu postępowania karnego przeciwko funkcjonariuszom publicznym zawiadamia prokurato. Zdaniem strony doszło do wydania decyzji administracyjnej bez formalnego wszczęcia i jej zakończenia bez zawiadomienia uprawnionego organu ścigania karnego, co przesądza o jej całkowitej bezzasadności i bezprawności. Dodatkowo zarzucił organowi I instancji naruszenie szeregu przepisów postępowania administracyjnego, gdyż jego zdaniem organ w zasadzie nie uzasadnił swojej decyzji, a skarżący nie będąc powiadomiony o statusie strony, nie miał w ogóle możliwości realizacji przysługującego mu prawa wynikającego z art. 10 k.p.a.
Dowódca [...] w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 225 ust. 1, ust. 4, ust. 5, ust. 6 i ust. 8, u.o.o., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W pierwszej kolejności za chybiony uznał organ odwoławczy zarzut odwołania dotyczący wydania decyzji przez organ I instancji bez zebrania wyczerpującego materiału dowodowego i przy jego wadliwej ocenie. Organ wyjaśnił, iż z akt sprawy wynika, iż wobec strony zostało wszczęte postępowanie karne w dniu, w którym zostały przedstawione mu zarzuty popełnienia przestępstwa określonego w art. 271 § 1 k.k., czyli [...] lutego 2024 r.
Następnie organ odwoławczy zgodził się z odwołującym, że organ I instancji stosując zawieszenie w czynnościach służbowych na okres 1 miesiąca, naruszył przepis art. 107 § 1 k.p.a. polegający na braku uzasadnienia powyższego okresu. Wskazał jednocześnie, że wydanie decyzji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oznacza utrzymanie w mocy podstawowego rozstrzygnięcia decyzji organu I instancji. Zatem niewłaściwe uzasadnienie organu pierwszej instancji bądź nawet jego brak, jak też niepełne bądź błędne powołanie podstawy prawnej nie uzasadnia uchylenia decyzji, mając na uwadze, że rozstrzygnięcie organu I instancji jest prawidłowe pod kątem nie tylko zgodności z prawem, ale także z punktu widzenia jego celowości i słuszności.
Organ odwoławczy za chybione uznał zarzuty odwołującego dotyczące obrazy przepisu prawa materialnego tj. art. 225 ust. 1 u.o.o., podkreślając, iż wobec strony zostało wszczęte postępowanie karne, natomiast celem zawieszenia w czynnościach służbowych żołnierza jest konieczność natychmiastowego odsunięcia go od codziennych zajęć służbowych z uwagi na dobro postępowania prowadzonego przeciwko niemu (karnego lub dyscyplinarnego) lub dobro służby. Organ podkreślił, iż zawieszenie jest obligatoryjne i dokonuje się je na czas nie dłuższy niż 3 miesiące, z możliwością przedłużenia do czasu zakończenia postępowania karnego. Organ odwoławczy uznał, że okres na jaki odwołujący się został zawieszony w czynnościach służbowych na zajmowanym stanowisku służbowym jest adekwatny do charakteru i wagi zarzucanego mu czynu, który nie tylko dyskredytuje go, jako osobę o nieposzlakowanej opinii, o której mowa w art. 83 ust. 1 pkt u.o.o., ale naraża też na szwank dobre imię Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, które zobowiązane są do ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego.
Podsumowując swój wywód organ odwoławczy podkreślił, iż o słuszności decyzji o zawieszeniu w czynnościach służbowych skarżącego przesądziły dwie przesłanki tj. wszczęcie postępowania karnego oraz celowość zawieszenia z uwagi zarówno na dobro postępowania jak i dobro służby.
Na koniec odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organ I instancji art. 10 k.p.a. poprzez niezapewnienie stronie prawa do czynnego udziału w toczącym się postępowaniu, organ podniósł, że może odnieść skutek wówczas, gdy strona wykaże, iż zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Zdaniem organu odwoławczego strona nie uczyniła tego ani w swoim odwołaniu ani w postępowaniu odwoławczym, pomimo prawidłowego zawiadomienia jej o prawie do wypowiadania się co do zebranych materiałów dowodowych i zgłoszonych żądań.
Od powyższej decyzji strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, zaskarżając ją w całości. Skarżący zarzucił organowi naruszenie:
- art. 225 ust. 1 w zw. z art. 21 § 1 pkt 1 i § 2 k.p.k. poprzez bezpodstawne zawieszenie w czynnościach służbowych skarżącego bez formalnego zawiadomienia prokuratora o wszczęciu przeciwko niemu z urzędu postępowania karnego o popełnienie przestępstwa umyślnego,
- art. 225 ust. 1 u.o.o. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie, a mianowicie nie dokonaniu przez organy wnikliwej analizy przesłanek związanych z pełnieniem przez skarżącego zawodowej służby wojskowej na okoliczność wszczęcia w stosunku do niego postępowania karnego i tym samym błędne rozstrzygnięcie co do okresu zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych na tak długi okres,
- art. 15 w zw. z art. 61 k.p.a. poprzez zaaprobowanie w decyzji odwoławczej zaniechania przez organ I instancji formalnego wszczęcia w niniejszej sprawie postępowania administracyjnego, co skutkowało ograniczeniem postępowania do jednej instancji – odwoławczej,
- art. 15 w zw. z art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaaprobowanie w decyzji odwoławczej zaniechania przez organ I instancji nienależytego uzasadnienia decyzji co uniemożliwiło realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów i dokonanie pełnej i rzetelnej kontroli zaskarżonej decyzji,
- art. 15 w zw. z art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez zaaprobowaniu w decyzji odwoławczej zaniechania przez organ I instancji niewyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i niepodjęcie działań zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie, m.in. pominięcie dotychczasowej oceny przełożonych, wyników w służbie i pozostałej dokumentacji służbowej,
- art. 11 k.p.a. poprzez uchybienie zasadzie przekonywania i niewyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi organ I instancji kierował się przy załatwieniu sprawy,
- art. 15 k.p.a. polegające na zignorowaniu i faktycznym nierozpoznaniu wszystkich zarzutów odwołania, a w konsekwencji wydaniu przez organ II instancji decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji bez dokładnego ustalenia stanu faktycznego i prawnego niniejszej sprawy, co doprowadziło do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania, zgodnie z którą sprawa administracyjna powinna być dwukrotnie rozpoznana i rozstrzygnięta.
W oparciu o w/w zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
W uzasadnieniu decyzji skarżący przytoczył argumentację podniesioną w odwołaniu, poszerzając ją o nowe twierdzenia. W szczególności zwrócił uwagę, iż w sprawie nie jest sporne, że przesłanką zawieszenia w czynnościach służbowych jest zgodnie z art. 225 ust. 1 u.o.o. okoliczność wszczęcia przeciwko żołnierzowi postępowania karnego w sprawie o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe umyślne z oskarżenia publicznego, lecz zwrócił uwagę na sposób podjęcia informacji o wszczęciu przeciwko skarżącemu postępowania karnego, który został ściśle w przepisach prawa uregulowany w art. 21 k.p.k. Podkreślił, że organem informującym jest zawsze prokurator, niezależnie od tego jaki podmiot prowadzi postępowanie przygotowawcze.
Jednocześnie zaznaczył, iż decyzja o zawieszeniu w czynnościach służbowych na podstawie art. 225 u.o.o. ma charakter konstytutywny, a co za tym idzie dla takiego rozstrzygnięcia istotny jest stan faktyczny i prawny z daty jego podjęcia. Z poczynionych ustaleń organu II instancji wynika wprost, że w dniu wydania zaskarżonej decyzji tj. [...] lutego 2024 r. brak było wymaganej podstawy do jej wydania oraz że prawdopodobnie po wydaniu przez organ I instancji merytorycznej decyzji doszło do nieuprawnionego uzupełnienia akt postępowania administracyjnego o zawiadomienie z Prokuratury Rejonowej dla [...] z dnia [...] marca 2024 r., które to akta w wyniku złożonego odwołania zostały następnie przesłane do organu II instancji.
Ponadto zdaniem skarżącego nie zbadano czy zawieszenie w czynnościach służbowych na zajmowanym stanowisku służbowym na podstawie obowiązujących przepisów prawa było dopuszczalne, czy w granicach uznania administracyjnego rozstrzygnięto o okresie zawieszenia oraz czy dostatecznie uzasadniono podjęte rozstrzygnięcie zindywidualizowanymi przesłankami, tak aby nie można było organowi zarzucić dowolności. Skarżący zarzucił, iż organ odwoławczy błędnie utożsamił cele zawieszenia w czynnościach służbowych i natychmiastowego odsunięcia go od codziennych zajęć służbowych z uwagi na dobro postępowania prowadzonego przeciwko niemu. Cel ten nie znajduje uzasadnienia, ponieważ nie jest w jego sprawie prowadzone postępowanie dyscyplinarne.
Przytaczając drugi cel zawieszenia w czynnościach służbowych żołnierza, którym jest "dobro służby", zdaniem skarżącego można uwzględnić jako wskazówkę interpretacyjną przy dokonywaniu wywodu w zaskarżonej decyzji dotyczącego okresu na jaki ono powinno w zaskarżonej sprawie zostać orzeczone. Samo ogólnikowe powołanie się na "dobro służby" nie stanowi wyjaśnienia powodów podjęcia takiego rozstrzygnięcia co do okresu trwania zawieszenia, lecz konieczne jest wskazanie konkretnych powodów zawieszenia skarżącego na wskazany okres na zajmowanym stanowisku służbowym, mając na uwadze przebieg służby, uzyskiwane wyniki i oceny przełożonych.
W dalszej części uzasadnienia skarżący poddał wątpliwości zgodność instytucji zawieszenia w czynnościach służbowych z konstytucyjną zasadą domniemania niewinności, określoną w art. 42 Konstytucji.
Ponadto zdaniem skarżącego naruszona został zasada dwuinstancyjności, gdyż organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę merytorycznie w jej całokształcie w oparciu o stan prawny i faktyczny obowiązujący w dniu wydania decyzji, a skarżony organ nie przeprowadził należycie postępowania odwoławczego.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi w całości a zaskarżoną decyzję uznał za prawidłową, zarówno w zakresie ustaleń stanu faktycznego jak i zastosowanych przepisów prawa. Odnosząc się zaś kolejno do podniesionych w skardze zarzutów organ uznał je w pełni za nieuzasadnione.
Na rozprawie w dniu [...] września 2024 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał zarzuty podniesione w skardze i wyrażoną w niej argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiot tak rozumianej kontroli Sądu stanowiła w niniejszym postępowaniu decyzja Dowódcy [...] w [...] z dnia [...] kwietnia 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Dowódcy [...] w [...] z dnia [...] lutego 2024 r. o zawieszeniu od [...] lutego 2024 r. do [...] marca 20204 r. skarżącego w czynnościach służbowych na zajmowanym stanowisku służbowym.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny, w tym przede wszystkim jej art. 225 ust. 1. W myśl tego przepisu żołnierza zawodowego zawiesza się w czynnościach służbowych na zajmowanym stanowisku służbowym w przypadku wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, umyślne ścigane z oskarżenia publicznego – na czas nie dłuższy niż 3 miesiące. Przy czym zawieszenie (i przedłużenie zawieszenia, o którym mowa w ust. 3) w czynnościach służbowych następuje w drodze decyzji, która podlega natychmiastowemu wykonaniu (art. 225 ust. 5).
Jak wskazuje piśmiennictwo, cytowany przepis jest wzorowany na rozwiązaniach znanych z ustawy o Policji (art. 39–39d u.P) – w brzmieniu ukształtowanym ustawą z 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1610). Z powyższych względów przyjmuje się dlatego, że ukształtowane na gruncie przepisów ustawy o Policji orzecznictwo sądów administracyjnych zachowuje – co do zasady – aktualność na gruncie ustawy o obronie Ojczyzny, z uwagi na tożsamość celów przyjętych rozwiązań, a także zaliczenie adresatów tych przepisów do kategorii funkcjonariuszy publicznych (przyp. Sądu – dorobek orzecznictwa sądowego na gruncie u.o.o z uwagi na stosunkowo krótki czas obowiązywania tej ustawy jest dotąd niewielki).
Zarówno w orzecznictwie, jak i piśmiennictwie wskazuje się, że celem zawieszenia w czynnościach służbowych jest konieczność natychmiastowego odsunięcia od codziennych zajęć służbowych z uwagi na dobro postępowania prowadzonego przeciwko funkcjonariuszowi lub dobro służby. Przy czym dopuszczalność zawieszenia w wykonywaniu czynności służbowych uzależniona została przez ustawodawcę od samego faktu postawienia zarzutów w postępowaniu karnym, nie zaś od stwierdzenia winy co do popełnionych czynów (por. J. Bulira [w:] Obrona Ojczyzny. Komentarz, red. H. Królikowski, Warszawa 2023, art. 225).
Analiza treści cytowanego art. 225 ust. 1 u.o.o., stanowiącego podstawę prawną zaskarżonej decyzji, wskazuje na obligatoryjność zastosowania przez organ zawieszenia w czynnościach służbowych wobec żołnierza zawodowego w sytuacji spełnienia określonych w nim przesłanek, tj. gdy zostało przeciwko niemu wszczęte postępowanie karne w sprawie o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. W tym zakresie organ nie został wyposażony w uznaniowość, ale nałożono na niego bezwzględny obowiązek orzeczenia o zawieszeniu. Uznaniowością organu objęty jest wyłącznie okres na jaki orzeczone ma zostać zawieszenie w czynnościach służbowych, gdyż ustawodawca określił jedynie okres maksymalny - 3 miesiące, nie określając przy tym od jakich przesłanek uzależniona powinna być długość zawieszenia w czynnościach służbowych.
Odnosząc powyższe do rozpoznawanej Sąd uznał, iż w świetle przeprowadzonej oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, brak jest podstaw do stwierdzenia jej niezgodności z przepisami prawa, zarówno prawa materialnego, jak i postępowania administracyjnego. Zdaniem Sądu analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego potwierdza, iż w sprawie spełnione zostały ustawowe przesłanki, nie tylko umożliwiające, ale w istocie zobowiązujące organ do wydania kwestionowanej decyzji.
W aktach sprawy znajduje się pismo z dnia [...] lutego 2024 r. Komendanta Oddziału Żandarmerii Wojskowej w [...] stanowiące, skierowane do Dowódcy [...] w [...], zawiadomienie o wszczęciu przeciwko skarżącemu postępowania karnego o sygn. akt [...] o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego i postawieniu mu w dniu [...] lutego 2024 r. zarzutu popełnienia przestępstwa określonego w art. 271 § 1 k.k. Na podstawie w/w zawiadomienia organ I instancji wydał decyzję z dnia [...] lutego 2024 r.
W ocenie Sądu w pełni uprawnione i uzasadnione było orzeczenie przez organ I instancji w trybie art. 225 ust. 1 u.o.o. w oparciu o uzyskane w powyższy sposób zawiadomienie. Dokument zawiadomienia stanowi zdaniem Sądu wiarygodne źródło informacji o wszczęciu przeciwko skarżącemu postępowania karnego, nie budząc wątpliwości co prawdziwości zawartej w nim informacji. Powyższe dawało więc organowi nie tylko uprawnienie, ale nakładało obowiązek zastosowania wobec skarżącego art. 225 ust. 1 u.o.o..
Należy zauważyć, iż brak jest ustawowej definicji wszczęcia postępowania karnego, jednak analiza treści przepisów Kodeksu postępowania karnego, w tym przede wszystkim art. 71 k.p.k., wskazuje, iż do wszczęcia postępowania karnego przeciwko określonej osobie dochodzi w sytuacji wydania postanowienia o przedstawieniu jej zarzutów albo bez wydania takiego postanowienia w sytuacji postawienia jej zarzutu w związku z przystąpieniem do przesłuchania w charakterze podejrzanego.
Odwołując się do orzecznictwa sądów na gruncie ustawy o Policji, gdzie w podobny sposób uregulowana jest instytucja zawieszenia w czynnościach służbowych, wskazać należy, iż w jego świetle przyjmuje się, że dopuszczalność zawieszenia policjanta w wykonywaniu przez niego czynności służbowych uzależniona została przez ustawodawcę od samego faktu postawienia zarzutów w postępowaniu karnym, nie zaś od stwierdzenia winy policjantów co do popełnionych czynów" (wyrok NSA z 16.04.2021 r., III OSK 142/21, LEX nr 3243315).
Zdaniem Sądu w świetle art. 225 ust. 1 u.o.o. istotna jest sama okoliczność wszczęcia przeciwko żołnierzowi zawodowemu postępowania karnego i konieczność powzięcia o tym wiedzy przez organ uprawniony do wydania decyzji. Podkreślić należy, iż art. 225 ust. 1 u.o.o. nie określa od jakiego podmiotu pochodzić ma informacja o wszczęciu postępowania karnego przeciwko żołnierzowi, ani jaką ma ona przybrać formę, a jedynie istotne jest to, że okoliczność ta wystąpiła. Wobec powyższego brak jest w ocenie Sądu podstaw do stwierdzenia, że wydanie decyzji o zawieszeniu w czynnościach służbowych dopuszczalne jest wyłącznie w oparciu o zawiadomienie prokuratora o wszczęciu postępowania karnego dokonanym w trybie art. 21 k.p.k. (przepis art. 21 § 1 i 2 k.p.k przewiduje, iż o wszczęciu i zakończeniu postępowania toczącego się z urzędu przeciw m.in. funkcjonariuszom publiczny i żołnierzom należy bezzwłocznie zawiadomić przełożonych tych osób, a zawiadomienia tego dokonuje prokurator). Na taką interpretację nie wskazuje ani wykładnia literalna przepisu art. 225 ust. 1 u.o.o., ani wykładnia celowościowa czy funkcjonalna przepisów u.o.o. Z powyższych względów Sąd za nieuzasadnione uznał w tym zakresie stanowisko i zarzut skarżącego. W ocenie Sądu zawiadomienie przekazane organowi I instancji o wszczęciu postępowania karnego przeciwko skarżącemu dokonane przez Oddział Żandarmerii Wojskowej stanowiło uzasadnioną podstawę do zastosowania przez organ I instancji art. 225 ust. 1 u.o.o.
Sąd zwraca przy tym uwagę, iż w toku postępowania administracyjnego, ani w skardze, skarżący nie kwestionował, że w dniu [...] lutego 2024 r. wszczęte zostało przeciwko niemu opisane powyżej postępowanie karne, czyli że wystąpiła przesłanka o której mowa w art. 225 ust. 1 u.o.o. i istniała ona w dacie orzekania przez organ I i II instancji.
Dodać należy także, iż w toku postępowania odwoławczego organ II instancji uzupełnił materiał dowodowy w sprawie załączając do akt sprawy zawiadomienie Prokuratora Rejonowego dla [...] z dnia [...] marca 2024 r. wydane na podstawie art. 21 § 1 pkt 1 k.p.k. skierowane do Dowódcy [...] w [...] o prowadzeniu przez Placówkę Żandarmerii Wojskowej w [...] pod nadzorem prokuratury śledztwa przeciwko skarżącemu podejrzanego o czyn z art. 271 § 1 k.p.k. i przedstawieniu mu w dniu [...] lutego 2024r. w związku z powyższym zarzutu popełnienia przestępstwa. Powyższe zawiadomienie zdaniem Sądu stanowiło jedynie potwierdzenie okoliczności, która uprzednio została prawidłowo ustalona przez organ I instancji, czyli wszczęcia postępowania karnego przeciwko skarżącemu, stanowiąc podstawę do wydania zaskarżonej decyzji.
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, iż zebrany w sprawie przez organy materiał dowodowy został przez organ prawidłowo zebrany i oceniony, uzasadniając wydanie zaskarżonej decyzji.
Dodać przy tym należy, iż w sprawie nie budziło wątpliwości, iż przestępstwo uregulowane w art. 271 § 1 k.k. tzw. fałszerstwo intelektualne polegające na tym, że funkcjonariusz uprawniony do wystawienia dokumentu poświadcza nieprawdę co do okoliczności mającej znaczenie prawne, stanowi przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego, o którym mowa w art. 225 ust. 1 u.o.o.
Należy zauważyć, iż z uwagi na wynikającą z art. 225 ust. 1 u.o.o. obligatoryjność orzeczenia o zawieszeniu w czynnościach służbowych wobec wszczęcia postępowania karnego wobec strony, organ w postępowaniu administracyjnym nie jest uprawniony do brania pod uwagę i uwzględnienia takich elementów jak np. przebieg dotychczasowej służby, uzyskane oceny, opinie itd., gdyż kwestie te pozostają bez wpływu na wynik postępowania dotyczącego zawieszenia w trybie art. 225 ust. 1 u.o.o.
Natomiast odnośnie objętego zaskarżoną decyzją okresu na jaki orzeczone zostało wobec skarżącego zawieszenie w czynnościach służbowych, Sąd także nie dostrzegł aby doszło w tym zakresie do naruszenia przepisu art. 225 ust. 1 u.o.o. Zawieszenie orzeczone zostało bowiem na okres 1 miesiąca. Biorąc pod uwagę, iż maksymalny okres wynosił 3 miesiące, stwierdzić należy, iż organ zastosował zdecydowanie mniej dolegliwy wymiar. Jak wcześniej wskazał Sąd, w/w element decyzji jest objęty uznaniowością organu, ale w rozpoznawanej sprawie organ zastosował możliwie niski wymiar zawieszenia, korzystny dla skarżącego, co nie wymagało szczegółowo w tym zakresie uzasadnienia, odnoszącego się do analizy np. przebiegu służby skarżącego. Stąd zarzut skargi dotyczący błędnego rozstrzygnięcia co do okresu zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych uznać należy za chybiony.
Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd uznał zatem za nieuzasadniony podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 225 ust. 1 u.o.o.
Wbrew stanowisku skarżącego należy stwierdzić, iż zawieszenie w czynnościach służbowych w żaden sposób nie stanowi kary w związku z popełnieniem zarzucanego żołnierzowi przestępstwa a jedynie stanowi pewnego rodzaju rekcję zabezpieczającą co do osoby będącej żołnierzem zawodowym, czyli o szczególnej roli i uprawnieniach, a której postawiono zarzut popełnienia przestępstwa. W żadnym razie orzeczenie o zawieszeniu w czynnościach służbowych nie jest związane z oceną w zakresie winy. Celem i zadaniem postępowania dotyczącego zawieszenia nie jest ocena zasadności zarzutów postawionych podejrzanemu, badanie kwestii winy odnośnie popełnionego czynu, stąd brak podstaw do uznania, iż instytucja ta mogłaby naruszać domniemanie niewinności określone w art. 42 Konstytucji.
Za niezasadny uznał także Sąd zarzut naruszenia art. 15 w zw. z art. 61 k.p.a. Organ odwoławczy nie kwestionował okoliczności braku formalnego wszczęcia przez organ I instancji postępowania w sprawie i tym samym braku zawiadomienia jej na tym etapie o treści art. 10 k.p.a. Podkreślić należy jednak, iż sam fakt pozbawienia strony czynnego uczestnictwa w toku postępowania administracyjnego nie oznacza, że decyzja taka, choć naruszająca zasadę postępowania administracyjnego będzie musiała zostać uchylona w trybie sądowej kontroli. Uchylenie bowiem takiej decyzji może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy strona skarżąca wykaże, że umożliwienie jej wzięcia udziału w postępowaniu, a w szczególności przedsięwzięcie konkretnych czynności procesowych, mogłoby mieć istotny wpływ na treść wydawanej decyzji. A contrario, nie stanowi podstawy do uchylenia decyzji sam brak zawiadomienia strony o toczącym się postępowaniu administracyjnym w sytuacji, gdy jej czynny udział i tak nie mógłby doprowadzić do wydania rozstrzygnięcia odmiennego niż to wydane bez jej aktywnego uczestnictwa. W tak przedstawionej sytuacji uchylenie decyzji, z uwagi na naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. nie będzie miało racjonalnych podstaw i mogłoby prowadzić do przewlekłości postępowania. Zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. (zob. wyrok NSA z dnia 15 marca 2024 r., sygn.. akt I GSK 287/23, z dnia 23 listopada 2023 r., II OSK 563/21). Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż opisane uchybienie nie miało wpływu na wynik postępowania, biorąc pod uwagę, iż w piśmie z dnia [...] marca 2024 r. pełnomocnik skarżącego został zawiadomiony przez organ odwoławczy o prawie do czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu, w tym do zapoznania się z aktami sprawy i wyrażenia swojego stanowiska. Pomimo zawiadomienia skarżący ani jego pełnomocnik z w/w uprawnienia nie skorzystali. Jednocześnie podnosząc w skardze zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. pełnomocnik skarżącego nie wskazał w jaki sposób zarzucane uchybienie uniemożliwiło mu dokonanie określonej czynności, która mogła mieć wpływ na wynik sprawy.
Odnośnie zarzutu naruszenia art. 15 w zw. z art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a wskazać należy, iż organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji przyznał rację stronie, iż decyzja organu I instancji nie jest uzasadniona w sposób odpowiadający treści art. 107 § 3 k.p.a. jednak słusznie wskazał, iż mając na uwadze prawidłowość rozstrzygnięcia w decyzji I instancji nie stanowiło to podstawy do uchylenia tej decyzji, a braki w tym zakresie usunięte zostały przez organ odwoławczy, którego decyzja spełnia wymogi określone w cyt. art. 107 § 3 k.p.a., opisuje stan faktyczny i prawny w sprawie, wskazuje na ocenę materiału dowodowego w sprawie i zawiera odniesienie do zarzutów odwołania.
Analiza akt sprawy wykazała także ,iż niezasadny jest zarzut skargi w zakresie naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Zdaniem Sądu materiał dowodowy konieczny do wydania zaskarżonej decyzji został prawidłowo zebrany i oceniony przez organy.
Mając na uwadze powyższe Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło