II SA/Go 363/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz (spr.) Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant st. sekr. sąd. Anna Lisowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lipca 2009 r. sprawy ze skargi D.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] stycznia 2009r, Nr [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej na podstawie art. 7 pkt 5, art. 39 ust. 1 i 2, art. 2 ust.1, art. 3 ust. 1 i 4, art. 4, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 2 oraz art. 108 ust. 1 w związku z art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej /Dz. U. z 2008r. Nr 115 póz. 728 i § 1 pkt 1 lit. "a" Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006r. w sprawie zweryfikowania kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej /Dz. U. Nr 135 póz. 950/ oraz art. 104 kpa odmówił przyznania zasiłku celowego D.B. na likwidację barier architektonicznych w domu poprzez wymianę wykładzin, wanny, muszli klozetowej, klozetu i spłuczki. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że w dniu [...] grudnia 2008r. D.B. złożyła wniosek o przyznanie jej pomocy zabezpieczające jej najpilniejsze potrzeby bytowe od 1 stycznia 2009r. w tym na w/w likwidacje barier architektonicznych. Organ wezwał skarżącą do przedłożenia stosownych dokumentów potwierdzających okoliczności podane we wniosku a wskazujące na jej ograniczenia wymagające usunięcia barier architektonicznych w jej mieszkaniu - takie jak dowody leczenia, opinie biegłego. Wyznaczył także organ termin - [...] stycznia 2009r. dla sporządzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego na w/w okoliczności. Wobec odmowy wykonania zobowiązania, organ rozpoznał sprawę w oparciu o dokumenty znajdujące się w aktach organu w tym na podstawie wywiadu środowiskowego z dnia [...] września 2008r Wynika z niego, że D.B. na podstawie orzeczenia z dnia [...] maja 2002r. Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności została zaliczona do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym na trwałe z przyczyną niepełnosprawności P/l. Oznacza to wg organu, iż przyczyną niepełnosprawności nie jest schorzenie narządów ruchu, które wymaga odpowiednich zmian w mieszkaniu skarżącej ułatwiającej jej wykonywanie codziennych czynności w zakresie przygotowania posiłków, utrzymania czystości w mieszkaniu i własnej higieny. Nadto organ podał, że skarżąca utrzymuje się z zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 153 zł., zasiłku stałego w kwocie 324 zł., a nadto objęta jest wszechstronną pomocą Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w postaci zasiłków celowych, l tak decyzją z dnia [...] stycznia 2009r. otrzymała zasiłek celowy w kwocie 180 zł. na zakup środków higieny i czystości oraz dofinansowanie do kupna odzieży i obuwia, Natomiast drugą decyzją z tej samej daty przyznano jej zasiłek celowy w kwocie 300 zł. na zakup żywności. Obie decyzję obejmują okres od stycznia do marca 2009r. Jednocześnie organ przytoczył stan budżetu na 2008r. w tym środki finansowe przyznane i wydatki, których priorytetem jest pomoc dla dzieci i rodzin wielodzietnych. Dlatego też organ biorąc pod uwagę, iż niepełnosprawność skarżącej nie wynika ze schorzeń narządów ruchu i brak środków w budżecie a nadto, iż zgłaszane przez skarżącą potrzeby nie mają charakteru niezbędnych potrzeb bytowych odmówił przyznania zasiłku celowego na likwidacje barier architektonicznych na podstawie art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej. W odwołaniu od tej decyzji skarżąca podniosła, że decyzja nie odnosi się do jej potrzeb czym organ ogranicza jej uprawnienia a jej sytuacja jest zła, najgorsza z możliwych, stąd domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 2 w związku z art. 7 i art. 77 § 1, art. 107 § 3 kpa decyzją z dnia [...] marca 2009r., Nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi l instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że odmawiając stronie przyznania zasiłku celowego na likwidację barier architektonicznych organ l instancji uzasadnił ograniczonymi środkami finansowymi w 2008r. W ocenie organu II instancji do czasu uchwalenia uchwały budżetowej nie później niż do 31 marca roku budżetowego podstawą gospodarki finansowej jednostek budżetowych jest projekt uchwały budżetowej przedstawiony organowi stanowiącemu jednostki samorządu terytorialnego o czym stanowi art. 183 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2005r. o finansach publicznych /Dz. U. Nr 249 póz. 2104/. Dlatego też odmawiając przyznania stronie pomocy organ nie może powoływać się na brak środków przywołując budżet jednostki z 2008r. w sytuacji, gdy decyzję wydaje w nowym roku budżetowym, ponieważ dysponował projektem uchwały budżetowej na 2009r. Stąd niewyjaśnienie okoliczności sprawy spowodowało wydanie decyzji kasacyjnej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wniosła D.B.. Skarżąca wskazała, iż wszystkie decyzje jakie otrzymuje od organu l instancji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej są takie same. A mianowicie odmawiają jej pomocy materialnej i pomocy w bieżącym codziennym funkcjonowaniu jako osoby niepełnosprawnej. Rolą jednostek pomocy społecznej jest objęcie wszechstronną opieką takich osób jak skarżąca, czego organy nie czynią mimo, licznej korespondencji jaką kieruje do nich. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i przytoczyło argumenty zawarte w uzasadnieniu swojej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna choć z innych przyczyn niż w niej wyłuszczono. Zarzuty jakie organ II instancji skierował pod adresem decyzji wydanej przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej sprowadzają się do niewyjaśnienia stanu faktycznego sprawy poprzez nieuwzględnienie prowizorium budżetowego Ośrodka na 2009r. W tym zakresie zdaniem Kolegium organ l Instancji winien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające przy czym należy uznać, iż w przedmiotowej sprawie okoliczność ta stanowić będzie uzupełnienie materiału dowodowego w całości lub w znacznej części tak jak stanowi art. 138 § 2 kpa, na który organ II instancji się powołał. Z powyższym stanowiskiem nie można się zgodzić. Zaznaczyć należy w tym miejscu, iż zgodnie z utartym orzecznictwem samorządowych kolegiów odwoławczych jak i wojewódzkich sądów administracyjnych organ II instancji przy rozpatrywaniu odwołania od decyzji zobowiązany jest rozpatrzyć sprawę od początku w jej całokształcie co oznacza, że ma on obowiązek rozpatrzyć wszystkie żądania strony i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji. Nadto wskazać należy, iż organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości ma miejsce w szczególności wówczas, gdy organ pierwszej instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego (W. Dawidowicz, Ogólne postępowanie, 1962, s. 226). Przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w całości będzie niezbędne również wtedy, gdy organ pierwszej instancji przy rozpatrywaniu sprawy naruszył przepisy postępowania w takim stopniu, które czynią sprawę niewyjaśnioną w całości, co z kolei nie zezwala organowi drugiej instancji na zastosowanie art. 136 kpa. Rozgraniczenie natomiast sytuacji, w których kpa. Wskazać w tym miejscu należy, iż w celu realizacji zasady dwuinstancyjności postępowania, przepis art. 138 kpa ukształtował postępowanie przed organem odwoławczym co do zasady jako postępowanie merytoryczne. Merytoryczny bądź merytoryczno-reformacyjny charakter mają w związku z tym również decyzje tego organu, ukierunkowane na rozstrzygnięcie o określonych prawach lub obowiązkach. U podstaw takiego kierunku rozstrzygnięć organu II instancji legła niewątpliwie również zasada szybkości działania i prostoty środków prowadzących do załatwienia sprawy. Zasada ta wyrażona jest w art. 12 kpa i jest jedną z podstawowych zasad ogólnych postępowania przy załatwianiu indywidualnej sprawy obywatela gdyż szybkość administracyjnego stosowania prawa jest wartością operacyjną, która sprzyja urzeczywistnieniu zasady praworządności. Powszechnie występujący problem przewlekłości, powolności postępowania często ogranicza lub wręcz udaremnia urzeczywistnienie praw strony, jest "zaprzeczeniem stabilności i pewności w stosunkach społecznych". Artykuł 12 § 2 nakłada na organy administracji obowiązek niezwłocznego załatwienia spraw, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień. Celem omawianej zasady jest doprowadzenie do możliwie szybkiego wydania decyzji. Niezasadne powstrzymywanie się przez organ od wydania decyzji lub uchylanie się od rozstrzygnięcia sprawy narusza art. 12 § 1. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 kwietnia 1985 r., SA/Wr 90/85, GAP 1986, nr 4, stwierdził, że "organ odwoławczy, który mimo przeprowadzenia rozprawy administracyjnej i dysponowania wiedzą o stanie faktycznym uchyla się od rozstrzygnięcia sprawy co do istoty zgodnie z art. 138 § 1 kpa i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi l instancji (art. 138 § 2 kpa) dopuszcza się również obrazy art. 12 § 1". Zasada szybkości i prostoty postępowania jest współzależna z zasadą prawdy obiektywnej, a zatem dążenie organu do szybszego załatwienia sprawy w postaci nieuzasadnionego uproszczenia postępowania dowodowego pozostaje w sprzeczności z zasadą prawdy obiektywnej i nie jest zgodne z przepisami prawa. Powyższe zatem okoliczności były podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153 póz. 1270/.