II SA/Go 369/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie skargi S.J. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier poza kasynem gry postanawia: pozostawić bez rozpoznania wniosek o przyznanie prawa pomocy. Pismem z dnia [...] maja 2015r. S.J. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł za urządzanie gier poza kasynem gry. Postanowieniem z dnia 30 lipca 2015 r., sygn. akt II SA/Go 369/15 Sąd odrzucił skargę S.J. z uwagi na nieuiszczenie wpisu sądowego od skargi. Pismem z dnia [...] sierpnia 2015 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu oraz wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych. Zarządzeniem Sędziego z dnia 15 września 2015 r. S.J. został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez złożenie go na urzędowym formularzu PPF w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia tego wniosku bez rozpoznania. Do wezwania został dołączony formularz PPF (obowiązujący od dnia 28 sierpnia 2015 r.), którego wzór określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U z 2015 r. poz. 1257). W wyznaczonym terminie skarżący nie złożył wniosku o przyznanie prawa pomocy na przesłanym mu przez Sąd urzędowym formularzu PPF, lecz złożył wniosek na formularzu PPF według nieobowiązującego już wzoru. Zarządzeniem z dnia 13 października 2015 r., sygn. akt II SA/Go 369/15 referendarz sądowy pozostawił wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Na powyższe zarządzenie S.J. złożył sprzeciw, argumentując go tym, że druk PPF wziął z oficjalnych stron Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi i który to druk znajduje się również na oficjalnych stronach Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jego zdaniem organ powinien budować zaufanie obywatela, a nie na stronach internetowych podawać druki, które są nieaktualne. W przypadku natomiast załączenia nieaktualnego druku, Sąd powinien skarżącego wezwać do uzupełnienia braku poprzez złożenie go na rzekomo właściwym druku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 259 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej jako "p.p.s.a.", od wydanego przez referendarza sądowego zarządzenia w przedmiocie prawa pomocy przysługuje stronie sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego w terminie 7 dni. Z przepisu art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przed sądem na posiedzeniu niejawnym. Na wstępie zważyć należy, iż w związku ze zmianą wprowadzoną art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658) treść przepisu art. 260 p.p.s.a. uległa zmianie. Nadano mu następujące brzmienie: "rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Zauważyć należy, iż zgodnie z art. 2 ustawy zmieniającej do postępowań wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej (tj. przed 15 sierpnia 2015 r.) przepis art. 260 p.p.s.a. w nowym brzmieniu nie ma zastosowania. Mając na uwadze, iż postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie wszczęte zostało z dniem złożenia skargi tzn. 11 maja 2015 r., Sąd uznał, iż na skutek złożonego w sprawie sprzeciwu od zarządzenia referendarza sądowego zastosowanie będzie miał art. 260 p.p.s.a w brzmieniu przed zmianą. Konsekwencją zatem wniesienia przez skarżącego sprzeciwu od wydanego w niniejszej sprawie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 13 października 2015 r. pozostawiającego bez rozpoznania wniosek o przyznanie prawa pomocy, była utrata mocy wymienionego zarządzenia i rozpoznanie wniosku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. Zgodnie z art. 252 § 1 i § 1a p.p.s.a., w brzmieniu przyjętym ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym, a oświadczenia, o których mowa w § 1, składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia". Klauzula ta zastępuje pouczenie sądu o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Stosownie do art. 252 § 2 p.p.s.a. wniosek składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Zgodnie zaś z art. 256 p.p.s.a. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia wzór i sposób udostępniania urzędowego formularza, o którym mowa w art. 252 § 2, odpowiadającego wymaganiom przewidzianym dla pism strony, szczególnym wymaganiom postępowania o przyznaniu prawa pomocy, zawierającego niezbędne pouczenie co do sposobu jego wypełnienia i skutków niedostosowania się do określonych wymagań oraz klauzulę, o której mowa w art. 252 § 1a (pkt 1). Na podstawie ww. ustawowego upoważnienia, Rada Ministrów w dniu 19 sierpnia 2015 r. wydała rozporządzenie w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz.U. z 2015 r., poz. 1257). Konieczność wydania "nowego" rozporządzenia była skutkiem nowelizacji przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w ramach których zmieniono między innymi przepis art. 252 poprzez dodanie do tej regulacji § 1a o treści: "Oświadczenia, o których mowa w § 1 (tj. wniosek o przyznanie prawa pomocy – dopisek Sędziego) składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia". Klauzula ta zastępuje pouczenie sądu o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Powołane rozporządzenie zostało opublikowane w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 28 sierpnia 2015 r. i stosownie do § 5 weszło w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, tj. 29 sierpnia 2015 r. i od tej daty ustalonym wzorem formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy dla osób fizycznych jest wzór określony w załączniku nr 1 do rozporządzenia. Oznacza to, że wnioskujący o przyznanie prawa pomocy od 29 sierpnia 2015 r. obowiązany są składać wnioski według wzorów stanowiących załączniki do rozporządzenia, w niniejszej sprawie załącznika nr 1. Zauważyć również należy, że ustawa z 9 kwietnia 2015 r. nie zmieniła treści przepisu art. 257 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. W konsekwencji w przypadku wniosku, który zawiera braki formalne, Sąd, działając na podstawnie art. 49 § 1 p.p.s.a., ma obowiązek wezwać wnioskodawcę do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy, przez jego złożenie na urzędowym formularzu lub do usunięcia innych braków formalnych wyznaczając termin do uzupełnienia wniosku (7 dni) oraz określając rygor nieusunięcia braków formalnych wniosku w terminie (pozostawienia wniosku bez rozpoznania). Jak wynika z akt sprawy, skarżącemu przesłano formularz odpowiedniego, obowiązującego od 29 sierpnia 2015 r. wniosku PPF celem jego wypełnienia i odesłania w odpowiednim terminie, wraz z pouczeniem o skutkach niedokonania tej czynności. W dniu 5 października 2015 r. skarżący złożył wniosek na formularzu PPF według nieobowiązującego wzoru. Należy zatem stwierdzić, że skarżący nie uzupełnił braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie go na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru (art. 252 § 2 p.p.s.a.). Z powołanych powyżej regulacji wynika, że wymóg zachowania formy złożenia wniosku o przyznanie pomocy na urzędowym formularzu według określonego wzoru jest bezwzględnie obowiązujący. W konsekwencji uznać należy, że rozpoznaniu i ocenie może podlegać wniosek złożony na urzędowym formularzu i obowiązującym wzorze, a rozstrzygnięcie merytoryczne w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy każdorazowo musi być poprzedzone badaniem, czy wniosek ten spełnia wszystkie wymogi formalne. Na marginesie Sąd zauważa, że wydanie niniejszego orzeczenia nie wyklucza możliwości ponownego złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy z tym jednak zastrzeżeniem, iż warunkiem jego rozpoznania jest złożenie wniosku na urzędowym formularzu według wzoru wymaganego przepisami rozporządzenia z dnia 19 sierpnia 2015 r. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 252 § 2, art. 257 oraz art. 258 § 2 pkt 6 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.