II SA/Go 373/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz, Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska, Asesor WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska (spr.),, Protokolant asystent sędziego Paweł Majka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2006 r. sprawy ze skargi M.B. na postanowienie Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej M.B. kwotę 34 zł ( słownie: trzydzieści cztery złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu [...] grudnia 2005r. Starosta Powiatu wydał decyzję Nr [...], którą na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a i b, art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99 poz.1001 z póz. zm.) oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 26 listopada 2004r. w sprawie rejestracji bezrobotnych i poszukujących pracy (Dz. U. Nr 262, poz. 2607 z póz. zm.) orzekł o utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] października 2005r. oraz utracie prawa do zasiłku z dniem [...] października 2005r. przez M.B.. Decyzja została doręczona M.B. 19 grudnia 2005r. W dniu [...] maja 2006r. za pośrednictwem Starosty Powiatu wpłynęło pismo do Wojewody w którym M.B. złożyła "prośbę o przywrócenie prawa do zasiłku macierzyńskiego obejmującego 2 miesiące świadczeń z racji narodzin dziecka". Powyższe motywując trudną sytuacją materialną w jakiej się aktualnie znalazła. Pismo skarżącej zostało potraktowane jak odwołanie od decyzji z dnia [...] grudnia 2005r. i Wojewoda w dniu [...] czerwca 2006r. postanowieniem nr [...] stwierdził niedopuszczalność odwołania M.B. wobec uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wskazano, że decyzja została skarżącej doręczona [...] grudnia 2005r. natomiast odwołanie od decyzji złożono po określonym terminie do wniesienia odwołania. Skarżąca nie przedłożyła jednocześnie uzasadnionego wniosku o przywrócenie terminu, nie wskazała że przyczyna wniesienia odwołania po terminie była od niej niezależna. Z tego też względu organ odwoławczy nie mógł skorzystać z przepisu art. 58 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego. Od postanowienia M.B. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. W skardze wskazała, że od [...] sierpnia 2005r. został jej przedłużony zasiłek dla bezrobotnych z powodu urodzenia dziecka. W trakcie pobierania zasiłku sytuacja rodzinna zmusiła ją do nagłego wyjazdu, w czasie którego skończyło się czasowe zameldowanie, wobec czego Starosta wydał decyzję z dnia [...] grudnia 2005r. Nr [...]. Od decyzji nie mogła się odwołać ponieważ wyjechała do ojca dziecka gdzie próbowała ułożyć sobie życie, a po powrocie zaczęła się ubiegać o zasiłek macierzyński obejmujący 2 miesiące. W dniu [...] czerwca 2006r. otrzymała zaskarżone postanowienie. Zdaniem skarżącej świadczenie z tytułu urodzenia dziecka jakie może otrzymać od Państwa nie powinno zostać odebrane z powodu uchybienia terminu wniesienia odwołania. Skarżąca wskazała, że znalazła się w trudnej sytuacji materialnej, bowiem jest zmuszona sama wychowywać dziecko. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, wskazując że odwołanie od decyzji z [...] grudnia 2005r. zostało złożone po terminie. Strona natomiast nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. zważył co następuje: Skargę należało uznać jako zasadną, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazane. Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Nie może zatem wkraczać w uprawnienia organów administracji orzekając bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania administracyjnego. Sąd nie może także oprzeć kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Uchylenie zaskarżonego aktu administracyjnego względnie stwierdzenie jego nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w prowadzonym postępowaniu lub naruszeniu przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy. Sąd dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia nie będąc jednocześnie związany granicami skargi -- stwierdził, że nastąpiło naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art.7, art.8 i art.9 kodeksu postępowania administracyjnego. Na marginesie również wskazać należy, że niedopuszczalność odwołania i uchybienie terminu do wniesienia odwołania są odrębnymi instytucjami proceduralnymi. Inne są bowiem przyczyny stwierdzenia niedopuszczalności odwołania, a inne przy stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Zaskarżone postanowienie natomiast w sentencji zawiera określenie, "postanawiam o niedopuszczalności odwołania (...) wobec uchybienia terminu do wniesienia odwołania". Jednakże nie to uchybienie stanowiło podstawę do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Nie ulega wątpliwości Sądu, iż decyzja z [...] grudnia 2005r. Nr [...] Starosty Powiatu została skarżącej doręczona 19 grudnia 2005r. Bezspornym jest również obowiązek badania przez organ administracyjny terminowości złożenia odwołania od decyzji albowiem w sytuacji w której od doręczenia decyzji upłynęło 14 dni decyzja staje się ostateczna. Wszczęcie postępowania odwoławczego w takiej sytuacji prowadziłoby do wydania nieważnej decyzji. Jednakże w przedmiotowej sprawie treść pisma skarżącej z dnia [...] maja 2006r. nie wskazuje wprost, iż jest to odwołanie od decyzji z dnia [...] grudnia 2005r. Mając na uwadze okoliczności takie jak to, że decyzja z [...] grudnia 2005r. stała się ostateczna, znaczną rozbieżność czasową od doręczenia decyzji a złożeniem pisma (ponad 4 miesiące) oraz treść pisma - zdaniem Sądu - powodują, że organ administracyjny w pierwszej kolejności miał obowiązek ustalić treść żądania. Skarżąca kierując pismo do organu użyła sformułowania "składam prośbę o przywrócenie mi prawa do zasiłku macierzyńskiego obejmującego 2 miesiące świadczeń z racji narodzin dziecka. Swoją prośbą motywuję trudną sytuacją materialną w jakiej się aktualnie znajduję (... "). Stosownie do treści art.61 § 1 k.p.a. żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego określa przedmiot tego postępowania, a w razie wątpliwości - sprecyzowanie żądania należy do strony, nie zaś do organu administracji. Wniosek otwierający postępowanie administracyjne w przypadku niezachowania obowiązujących wymogów formalnych stanowi podstawę do wszczęcia postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalić czy domniemana jego treść zgodna jest z wolą osoby od której pochodzi. Żądanie strony w postępowaniu administracyjnym należy oceniać na podstawie treści pisma przez nią wniesionego. Strona postępowania administracyjnego nie ma obowiązku powoływania się na jakiekolwiek przepisy, zaś to organy administracji z mocy art. 9 k.p.a. mają obowiązek czuwania nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielać mają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Z tego też względu organ winien rozpatrzyć czy wniosek złożony przez skarżącą nie ma charakteru wniosku o wszczęcie nadzwyczajnego trybu postępowania - wniosek o wznowienie postępowania czy też wniosek o zmianę decyzji. W niniejszej sprawie dopiero wyraźnie wskazanie przez stronę, że pismo stanowi odwołanie od decyzji dawało podstawę do podjęcia postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Z przedłożonych akt administracyjnych nie wynika czy w odniesieniu do wniosku skarżącej z dnia [...] maja 2005r. dokonano oceny w tym kierunku. W przedmiotowej sprawie należy jednoznacznie ustalić treść wniosku strony. Powyższe ustalenie jest niezbędne do podjęcia odpowiednich – w zależności od charakteru wniosku, a tym samym rodzaju postępowania – czynności zmierzających do zakończenia postępowania. Postępowanie to następnie będzie mogło zostać poddane kontroli instancyjnej i ostatecznie sądowoadministracyjnej. Z tego względu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153. poz.1270) orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 wyżej wskazanej ustawy. Koszty te obejmuj ą koszty dojazdu skarżącej do Sądu.