II SA/Go 375/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędzia WSA Krzysztof Rogalski Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2025 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącego B. B. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] maja 2025 r. nr [...]wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako "k.p.a.") w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 350, dalej jako "u.s.u.s."), Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako "ZUS") utrzymał w mocy decyzję ZUS z [...] lipca 2024 r. nr [...] o odmowie B. B. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w dniu [...] kwietnia 2024 r. do ZUS wpłynął wniosek B. B. o umorzenie należności z tytułu składek. Decyzją z [...] lipca 2024 r. nr [...]odmówił B. B. umorzenia należności z tytułu składek, podając, że nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl zapisu art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s., strona nie wykazała, że zgodnie z zapisem art. 28 ust. 3a ww. ustawy, ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych jej gospodarstwa domowego, strona nie wykazała, że powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń, strona nie wykazała, że stan zdrowotny lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiły ją możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Od powyższej decyzji B. B. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z dnia [...] września 2024 r. nr [...] ZUS utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z 11 grudnia 2024 r., sygn. akt II SA/Go 542/24 uchylił decyzję ZUS z dnia [...] września 2024 r. [...]. Wątpliwości Sądu na gruncie rozpoznawanej sprawy budziło stanowisko organu w zakresie przesłanek całkowitej nieściągalności określonych w art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6 u.s.u.s. W tym zakresie organ podał jedynie, że Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Dalej Sąd podniósł, że organ I instancji podał, iż aktualnie skarżący nie posiada składników majątkowych, z których można prowadzić skutecznie egzekucję, ale brak w tym zakresie cech definitywnego braku możliwości odzyskania należności, stwierdzając jednocześnie, że skarżącemu pozostało 9 lat do wieku emerytalnego i uznał jego sytuację za przejściową, wskazując, że jest on w stanie znaleźć stałą pracę. Ponadto w ww. decyzji wskazano, że przesłanka całkowitej nieściągalności opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. nie zachodzi, gdyż nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. WSA wskazał, że organ nie wyjaśnił, na jakiej podstawie stwierdził brak oczywistości co do nieuzyskania w postępowaniu egzekucyjnym kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Pominięto również, że zadeklarowana przez skarżącego wysokość raty to 20,00 zł, a jednocześnie organ stwierdził brak składników majątkowych. Zdaniem Sądu, dokonana przez organ ocena, czy zachodzą przesłanki wymienione w art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6 u.s.u.s. budzi zastrzeżenia. Dalej sąd wskazał, że istotne zastrzeżenia budzi kwestia ustalenia i oceny przez organ sytuacji finansowej (materialnej) skarżącego. Organ bowiem wskazał najpierw, że według oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym strona prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe (jest wdowcem), ma zawieszoną działalność gospodarczą i jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna niepobierająca zasiłku dla bezrobotnych, nie ma zobowiązań pieniężnych, nie posiada nieruchomości, nie posiada wierzytelności ani maszyn i urządzeń, ma dwa samochody roczniki 1994 i 1997 r. W roku 2021 strona osiągnęła dochód - 67.800,00 zł, w 2022 r. - 85.733,00 zł i w 2023 r. - 87.859,00 zł. Aktualne źródło dochodu stanowił zasiłek chorobowy (w czerwcu 2024 r. - ok. 1.440,00 zł, w lipcu 2024 r. - ok. nieco ponad 1.000,00 zł), następnie świadczenie rehabilitacyjne, przy czym nie korzysta ze wsparcia z pomocy społecznej. Zadeklarowane przez stronę miesięczne wydatki to czynsz - 1.000,00 zł i opłaty eksploatacyjne -1.000,00 zł oraz koszty leczenia 200,00 zł. Organ odniósł dochód do minimum egzystencjalnego ustalonego na podstawie danych z GUS, wynoszącego 901,04 zł, które jest niższe od dochodu uzyskiwanego przez stronę, przy czym organ nie podał jednoznacznie, jak odniósł powyższe do dochodu, czy do łącznego dochodu podzielonego przez ilość miesięcy, czy do dochodu za poszczególne okresy. WSA podniósł, że wprawdzie skarżący nie legitymował się na dzień orzekania przez organ orzeczeniem potwierdzającym brak zdolności do pracy to jednak należy uwzględnić, że jest on w toku wymagającego leczenia, co potwierdza dokumentacja medyczna. Wynika z niej, że skarżący jest zdolny do wykonywania czynności osobistych, ale niezdolny do pracy. Organ w decyzji uznał, że stan zdrowia skarżącego nie uniemożliwia uzyskania dodatkowego dochodu wskazując, że [...] maja 2024 r. zawiesił on działalność gospodarczą, a źródłem jego utrzymania jest wypłata świadczeń z ubezpieczenia chorobowego. Zatem, zdaniem organu, stan zdrowia skarżącego nie oznacza pozbawienia go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. WSA podniósł również, że zawieszenie działalności gospodarczej nie musi oznaczać powrotu do prowadzenia regularnej działalności zawodowej i osiągania dochodu umożliwiającego uregulowanie zaległości wobec ZUS. Sąd wskazał, że ponownie dokonując oceny w ww. zakresie organ powinien wziąć pod uwagę przede wszystkim szczególne okoliczności, w jakich się skarżący znajduje, dotknięty ciężką chorobą przewlekłą, w trakcie wymagającego leczenia, i w tym kontekście istotne jest dokonanie rzetelnej i realnej oceny możliwości uzyskiwania dochodu pozwalającego na opłacenie należności składkowych. Ponownie rozpoznając sprawę WSA zobowiązał organ do uzupełnienia niezbędnego materiału dowodowego celem ustalenia stanu faktycznego w sprawie w sposób jednoznaczny, w szczególności w sposób pozwalający ustalić sytuację materialną skarżącego. Następnie zaś na podstawie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, uwzględniając w szczególności sytuację zdrowotną, organ powinien dokonać oceny przesłanek z art. 28 ust. 3 i ust. 3 a u.s.u.s. i § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia, a wydając decyzję prawidłowo ją uzasadnić stosownie do wymogów art. 107 § 3 k.p.a. W dniu [...] kwietnia 2025 r. do ZUS wpłynęło pismo, w którym skarżący zawarł prośbę o wykorzystanie dokumentów składanych we wcześniejszych postępowaniach, podając, że jego sytuacja majątkowa się nie zmieniła. Dodał, że zobowiązania wobec ZUS do czasu zdiagnozowania choroby nowotworowej były na bieżąco regulowane, wyjaśnił, że jedynym dochodem jest zasiłek rehabilitacyjny z ZUS. Akta sprawy skarżący uzupełnił o dokumentację medyczną oraz Orzeczenie o Niepełnosprawności w stopniu znacznym wydane przez Miejski Zespół o spraw orzekania o Niepełnosprawności z [...] stycznia 2025 r. Rozpoznając ponownie sprawę organ dokonał analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego i ustalił, że od [...] czerwca 2016 r. skarżący jest stanu wolnego, jest mikroprzedsiębiorcą, z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej wykazał: ■ za 2021 r.:- przychód-80.817,00 zł,- koszty - 6.719,00 zł, - zaliczkę na podatek dochodowy - 6.298,00 zł, - dochód-67.800,00 zł, ■ za 2022 r.:- przychód -101.220,00 zł, - koszty-7.523,00 zł, - zaliczkę na podatek dochodowy - 7.964,00 zł,- dochód-85.733,00 zł, ■ za 2023 r.:- przychód -104.410,00 zł, - koszty-8.389,00 zł, - zaliczkę na podatek dochodowy - 8.162,00 zł. - dochód - 87.859,00 zł, - firma nie jest w strukturze grupy kapitałowej, - skarżący nie pracuje zarobkowo, - nie pobiera renty czy emerytury, - nie posiada innych źródeł dochodu, - nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej, - nie korzysta z innych form pomocy, - posiada stałe miesięczne wydatki: ■ z tytułu miesięcznych opłat w wysokości 1.000,00 zł, ■ z tytułu opłat eksploatacyjnych w wysokości 1.000,00 zł, ■ związane z leczeniem w wysokości 200,00 zł, - prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, - nie posiada zobowiązań pieniężnych, - nie posiada nieruchomości, - nie posiada maszyn, urządzeń, środków transportu, - nie posiada wierzytelności, - firma nie pozostaje w likwidacji, upadłości czy postępowaniu restrukturyzacyjnym. W celu rozpatrzenia sprawy organ skorzystał z danych wygenerowanych z systemu informatycznego oraz rejestrów centralnych: ■ Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej; ■ Centralnej Ewidencji Pojazdów; ■ Bazy Danych Ksiąg Wieczystych. Na ich podstawie organ ustalił, że: - [...] maja 2024 r. zawiesił skarżący działalność gospodarczą [...] (kod 49.41. Z-Transport drogowy towarów), - skarżący pobiera zasiłek chorobowy z ZUS (świadczenie rehabilitacyjne), które w poszczególnych miesiącach wyniosło: ■ za styczeń 2025 r. -1.590,92 zł brutto, tj. 1.399,92 zł netto, ■ za luty 2025 r. - 1.436,96 zł, tj. 1.264,96 zł netto, ■ za marzec 2025 r. -1.590,92 zł, tj. 1.399,92 zł netto, - posiada majątek ruchomy (samochód ciężarowy [...]z 1994 r. oraz [...]z 1997 r.) o wartości uniemożliwiającej dokonanie zastawu skarbowego, - nie jest właścicielem/współwłaścicielem nieruchomości. W oparciu o uregulowania zawarte w art. 24 u.s.u.s. Zakład ustalił, że nie upłynął jeszcze termin, w którym należności mogą być dochodzone. w związku z uchwaleniem ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców, której przepisy weszły w życie z dniem 1 stycznia 2012 r., do ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zostały wprowadzone zmiany dotyczące m.in. skrócenia okresu przedawnienia należności z tytułu składek do 5 lat, licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna. W świetle powołanego przepisu dochodzone należności ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna. Występują jednak pewne zdarzenia, które powodują, iż bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu, co oznacza, że 5-letni okres jest wydłużany. Zgodnie z art. 24 ust 5b ww. ustawy bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego [...] sierpnia 2012 r. i dalsze kierowanie należności do egzekucji spowodowało, iż bieg terminu przedawnienia należności uległ zawieszeniu i pozostanie zawieszony do zakończenia egzekucji. Jednocześnie bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zwieszeniu od dnia zawarcia umowy, o której mowa w art. 29 ust. 2a, do dnia terminu płatności odroczonej należności z tytułu składek lub ostatniej raty. Zatem zawarcie umowy ratalnej z dnia [...] grudnia 2021 r. aneksowanej [...] grudnia 2023 r. również zawiesiło bieg terminu przedawnienia do dnia obowiązywania umowy ratalnej, tj. do [...] czerwca 2024 r. (rozwiązanie umowy). Z uwagi na powyższe, wszystkie należności, do których uregulowania skarżący jest zobowiązany są wymagalne. Dalej organ wskazał na treść art. 28 ust. 2 u.s.u.s. zgodnie z którym, należności z tytułu składek (w tym składki, odsetki za zwłokę, koszty upomnienia, opłata dodatkowa) mogą być umarzane tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Przesłanki wystąpienia całkowitej nieściągalności zostały określone w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ww. ustawy. Całkowita nieściągalność ma miejsce wówczas, gdy: 1. zobowiązany zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie, 2. sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2024 r., poz. 794 ze zm.), 3. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.), 4. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, 4a. wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, 4b. nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym, 4c. ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe, 5. Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, 6. jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Przytoczone powyżej przesłanki stanowią zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że: ■ przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. nie wystąpiła z przyczyn oczywistych; ■ przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s. nie zachodzą, ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że: - sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy-Prawo upadłościowe, - nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, - nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; - ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy - Prawo upadłościowe; ■ przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. nie zachodzi – skarżący zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej, co nie jest tożsame z zaprzestaniem jej wykonywania; ■ przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie zachodzi w niniejszej sprawie, ponieważ wysokość nieopłaconych składek, o umorzenie których wnosił skarżący przekracza kwotą kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym - zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 5 stycznia 2021 r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia doręczanego zobowiązanemu przed wszczęciem egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2021 r., poz. 67) wysokość kosztów upomnienia wynosi 16,00 zł; ■ przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi - Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję; oznacza to, że w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego nie ustalono, aby skarżący był całkowicie niewypłacalny; ww. organy nie wydały formalnego postanowienia o bezskuteczności egzekucji; ■ przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. nie zachodzi - jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne; zaległości widniejące na koncie skarżącego jako płatnika składek objęte zostały postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym przez Dyrektora ZUS Oddział w [...], w ramach którego dokonano zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego skarżącego; postępowanie jest prowadzone od 2012 r., lecz w okresie od [...] grudnia 2021 r. do [...] czerwca 2024 r. było zawieszone, z uwagi na zawarty układ ratalny, w sierpniu 2024 r. wznowiono postępowanie egzekucyjne, następnie wyegzekwowano środki pieniężne w kwocie 8.377,98 zł, skoro zaległości zostały bowiem objęte postępowaniem egzekucyjnym, które nie zostało zakończone, więc nie można uznać ich za całkowicie nieściągalne. Należy podkreślić, że dopóki istnieje możliwość prowadzenia działań egzekucyjnych organ rentowy działając jako wierzyciel nie może stwierdzić, że zachodzi przesłanka nieściągalności zadłużenia i zaniechać prób jego wyegzekwowania. Nieściągalność należności z tytułu składek bowiem związana jest generalnie z całkowitą, aktualną i przyszłą niemożnością skutecznego ich dochodzenia w postępowaniu egzekucyjnym oraz nieracjonalnością wszczęcia takiego postępowania. Zgodnie z art. 28 ust. 3a w związku z art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz. U. z 2003 r.. Nr 141, poz. 1365, dalej jako "rozporządzenie") należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku Ich całkowitej nieściągalności. ZUS może umorzyć wskazane należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie ich opłacić, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. W zakresie wystąpienia przesłanki wymienionej w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia ZUS stwierdził, że zgromadzone dowody w trakcie toczącego się postępowania nie wskazują na to, że zadłużenie powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych, natomiast było wynikiem nieopłacania w ustawowym terminie płatności składek w czasie prowadzonej działalności gospodarczej. Zdarzenie losowe czy klęska żywiołowa nie były powodem zaprzestania prowadzenia działalności, ponieważ pozostaje zawieszona. Podejmując się wykonywania działalności gospodarczej skarżący wziął na siebie obowiązek zapoznania się z przepisami prawnymi i ich respektowania tak, aby nie dochodziło do naruszeń prawa. Stosownie do obowiązujących przepisów, to właśnie płatnik składek jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, niezależnie od czynników wpływających na funkcjonowanie firmy i osiąganych dochodów, odpowiada za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek. Natomiast wystąpienie przesłanki dotyczącej stanu zdrowia uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby osoby zobowiązanej lub członka jej rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu uniemożliwiającego opłacenie należności. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym [...] kwietnia 2024 r. skarżący poinformował, że choruje na cukrzycę typu II. W dniu [...] kwietnia 2024 r. zdiagnozowano u skarżącego nowotwór złośliwy na lewym udzie (tzw. mięsak). Skarżący udokumentował powołane problemy zdrowotne. Wśród nich znajduje się orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wydane przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] na czas określony, tj. do [...] stycznia 2028 r. Zdaniem ZUS problemy zdrowotne z pewnością są utrudnieniem w codziennej egzystencji, lecz nie stanowią wystarczającej podstawy do umorzenia należności. Dla wypełnienia przesłanki wymagany jest nie tylko fakt przewlekłej choroby, ale także pozbawienie możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie składek. Skarżący nie udowodnił, że nie może uzyskać dochodów ze względu na własny stan zdrowia. Jak wynika z przedłożonego dokumentu, skarżący może podejmować odpowiednie zatrudnienie ze wskazaniem warunków chronionych lub przystosowanego stanowiska. Na podstawie powyższych informacji ZUS uznał, że stan zdrowia nie wyklucza skarżącego definitywnie z możliwości podjęcia zatrudnienia. Również bardzo ograniczone możliwości płatnicze, podnoszone jako jeden z głównych argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do umorzenia zaległości. Przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych składek, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Trudna sytuacja materialna, która uniemożliwia spłatę długów, musi zostać udowodniona i mieć charakter trwały, a więc występować w dłuższym okresie czasu. W przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia, że aktualna sytuacja skarżącego ma charakter trwały. ZUS upatruje szansę na wyegzekwowanie należności w przyszłości, co wynika z fakty, że skarżący ma 57 lat, czyli do osiągnięcia wieku emerytalnego zostało mu jeszcze 8 lat, wobec czego daje to podstawę organowi do przypuszczeń, że skarżący może być jeszcze na przestrzeni lat aktywny zawodowo. Aktualnie źródłem dochodu skarżącego jest świadczenie rehabilitacyjne w średniomiesięcznej kwocie około 1.300,00 zł netto. W związku z powyższym można stwierdzić, że budżet gospodarstwa domowego jest wyższy od poziomu minimum egzystencji w roku 2024 określonym również przez Instytut Pracy i Spraw Społecznych 3 kwietnia 2025 r. dla 1-osobowego gospodarstwa pracowniczego - 949,89. Wyjaśnić należy, że minimum egzystencji to miara ubóstwa wyznaczająca niski poziom zaspokajania potrzeb, poniżej którego występuje biologiczne zagrożenie życia. Zatem analiza ustalonych w postępowaniu faktów nie prowadzi do wniosku, że sytuacja nosi znamiona ubóstwa, a przedstawione argumenty nie znalazły odzwierciedlenia w zebranym materiale dowodowym. Wysokość bieżących opłat skarżący oszacował na kwotę 2.000,00 zł miesięcznie + koszty leczenia - 200,00 zł., przy czym wobec faktu otrzymywania świadczenia rehabilitacyjnego w wysokości około 1.300,00 zł miesięcznie, zasadne wydają się wątpliwości organu, skąd co do środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, w szczególności na zakup wyżywienia oraz innych środków niezbędnych do codziennego funkcjonowania. Na podstawie dostępnych materiałów ZUS uznał, że skarżący nie udowodnił iż jego sytuacja materialno-bytowa całkowicie i trwale uniemożliwia spłatę zaległych należności. Organ wskazał, że spłata zaległych składek byłaby możliwa w przypadku podjęcia przez skarżącego pracy zgodnie z wymogami zatrudnienia zawartymi w posiadanym dokumencie o niepełnosprawności. ZUS zauważył, że skarżący podniósł swoje kwalifikacje, uznać zatem należy, że posiadany dyplom inżyniera umożliwia mu podjęcie pracy w wielu zawodach, gdzie wymagane jest wykształcenie wyższe. Zdaniem ZUS fakt, że skarżący zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej, lecz jej całkowicie nie wyrejestrował oznacza, że w obrocie prawnym płatnik nadal pozostaje zgłoszony do ubezpieczeń jako osoba prowadząca działalność gospodarczą. Wobec powyższego można przypuszczać, że w przyszłości może nastąpić wznowienie działalności. Zadłużenie może zostać uregulowane w drodze układu ratalnego, co pozwoli na stopniową spłatę zadłużenia bez nadmiernego obciążania budżetu osobistego. Dlatego natychmiastowe umorzenie zaległości składkowych w okolicznościach niniejszej sprawy byłoby przedwczesne i sprzeczne z interesem publicznym oraz naruszałoby konstytucyjną zasadę powszechności ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych. Przesłanka trudnej sytuacji materialnej nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych składek, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Na powyższą decyzję ZUS z dnia [...].07.2024 r. nr UP- [...] B. B., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego tj.: 1. art. 28 ust. 3a i 3b u.s.u.s. (dalej również jako "ustawa systemowa") w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. 2003, Nr 141, poz. 1365) poprzez pobieżne potraktowanie przez Organ rentowy sprawy i przyjęcie, że Skarżący jest w stanie spłacić zaległe składki w wysokości 198.650,87 zł, pomimo rozpoznania u Skarżącego choroby nowotworowej, wskutek której Skarżący nie może podjąć żadnego zatrudnienia z uwagi na konieczność leczenia oraz rehabilitację, a także w konsekwencji której został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy, a tym samym brak jest możliwości osiągnięcia przez Skarżącego jakiegokolwiek dochodu celem spłaty przedmiotowego zadłużenia; 2. art. 28 ust. 3 pkt. 6 ustawy systemowej w zakresie uznania, że w związku z zaistnieniem choroby nowotworowej u Skarżącego, w konsekwencji której został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy, nie zaistniała przesłanka całkowitej nieściągalność zaległych składek podczas gdy kwestia nieściągalności zaległości objętych wnioskiem Skarżącego o umorzenie wymaga ponownej, pogłębionej analizy, szczególnie w kontekście art. 28 ust. 3 pkt 5 i pkt 6 ustawy systemowej; II. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie, tj.: 1. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez nie podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, jak również niewyczerpujące zebranie i błędną ocenę całości materiału dowodowego, a przez to błędne uznanie, iż Skarżący jest w stanie uregulować należności z tytułu zaległych składek, podczas gdy ze względu na stan zdrowia oraz ciężką sytuację materialną nie jest to możliwe, przez co wydano decyzję naruszającą słuszny interes obywatela; 2. art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 11 k.p.a. poprzez nieprzyczynienie się przez Organ rentowy do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego zagwarantować równość wobec prawa oraz podważenie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa; 3. art. 107 § 3 k.p.a. ze względu na wadliwość uzasadnienia zaskarżonej decyzji, które nie zawiera wyczerpującego wyjaśnienia w zakresie podstaw faktycznych i prawnych rozstrzygnięcia oraz nie zawiera oceny całego zebranego materiału dowodowego. Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów: 1) Orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia [...].06.2025 r.; 2) Faktura VAT nr [...]z dnia [...].10.2024 r.; 3) Faktura VAT nr [...] z dnia [...].12.2024; 4) Faktura VAT nr [...]z dnia [...].01.2025; 5) Faktura VAT nr [...] z dnia [...].02.2025; 6) Faktura VAT nr [...]z dnia [...].03.2025; 7) Faktura VAT nr [...] z dnia [...].04.2025 - na fakt: sytuacji zdrowotnej Skarżącego, perspektyw dotyczących leczenia i rehabilitacji, perspektyw możliwości podjęcia zatrudnienia, niemożności spłaty zadłużenia; przesłanek warunkujących umorzenie zaległości w całości z uwagi na sytuację zdrowotno-zarobkową Skarżącego; Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, o wstrzymanie wykonania w całości zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z uwagi na treść art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - z zastrzeżeniem art. 57a, który w tej sprawie nie ma zastosowania. Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja ZUS odmawiająca zobowiązanemu umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek oraz należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek. Ocena legalności zaskarżonej decyzji wymaga uwzględnienia okoliczności, że sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. Wyrokiem z 11 grudnia 2024 r., sygn. akt II SA/Go 542/24 Sąd uchylił decyzję ZUS z dnia [...] września 2024 r. Sąd stwierdził, że organ niewystarczająco wnikliwie rozpoznał kwestię spełnienia przesłanek z art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6 u.s.u.s. Ponadto Sąd nie podzielił oceny organu w związku z zastosowaniem w sprawie art. 28 ust. 3a u.s.us. oraz przepisów rozporządzenia, przy czym nie dotyczy to przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 2, gdyż skarżący nie poniósł strat w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia. Sąd jednocześnie zawarł w uzasadnieniu wyroku wytyczne jakimi w realiach rozpoznawanej sprawy powinien kierować się organ, prawidłowo stosując przepisy § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia. Wyrok ten stał się prawnomocny. Po myśli art. 153 p.p.s.a. cena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związani. W analizowanej sprawie stan prany nie uległ zmianie, wobec czego zarówno organ jak i Sąd rozpoznający niniejszą sprawę są związani oceną prawną oraz wskazaniami co dalszego postępowania wyrażonymi w powyższym wyroku tut. Sądu z 11 grudnia 2024 r., sygn. akt II SA/Go 542/24. Rozpatrując sprawę w tak zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Zgodnie z wytycznymi wynikającymi z ww wyroku ponownie rozpoznając sprawę organ dokonał analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego pod kątem umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6 u.s.u.s. i stwierdził, że przesłanki umorzenia wynikające z powyższych przepisów w niniejszej sprawie nie zostały spełnione. Organ wskazał, że organ egzekucyjny nie wydał postanowienia o bezskuteczności egzekucji co oznacza, że skarżący posiada zdolność egzekucyjną (art. 28 ust. 3 pkt 5), nadto w sierpniu 2024 r. postępowanie egzekucyjne zostało wznowione, a następnie wyegzekwowano środki pieniężne w kwocie 8.377,98 zł, a zatem nie można uznać, że zaległości są całkowicie nieściągalne. (art. 28 ust. 3 pkt 6). Ustalenia organu w powyższym zakresie znajdują oparcie w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Z akt sprawy wynika, że postępowanie egzekucyjne przeciwko skarżącemu prowadzone jest przez Dyrektora ZUS od 2012 r. W okresie od [...] grudnia 2021 r. do [...] czerwca 2024 r., ze względu na zawartą umowę o spłacie zaległości w systemie ratalnym postępowanie egzekucyjne było zawieszone. Następnie w sierpniu 2024 r. nastąpiło wznowienie postępowania egzekucyjnego, a w wyniku czynności zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego skarżącego wyegzekwowano kwotę 8.377,98 zł. W tej sytuacji zasadnie przyjął organ, że przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6 nie zostały spełnione. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd stwierdził, że organ nie zastosował się w pełni do wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wyroku z 11 grudnia 2024 r. sygn. akt II SA/Go 542/24 dotyczących zastosowania w sprawie art. 28 ust. 3a w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia. Zgodnie z treścią § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. W badanej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, że skarżący cierpi na przewlekłą chorobę, której skutkiem jest m.in. zawieszenie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Z akt sprawy wynika, że stan zdrowia oraz wynikająca z niego konieczność podjęcia intensywnego leczenia spowodowały, że skarżący nie wykonuje pracy zarobkowej. Stały dochód skarżącego stanowi świadczenie rehabilitacyjne, którego wysokość za miesiąc luty 2025 r. wynosiła netto - 1264,96 zł, a za miesiąc marzec 2025 r. netto - 1399,92 zł. Orzeczeniem Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...]z dnia [...] stycznia 2025 r. skarżący został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności. Zgodnie z orzeczeniem skarżący może być zatrudniony w warunkach chronionych lub na stanowisku przystosowanym. Treść w.w. orzeczenia wskazuje zatem, że stan zdrowia skarżącego nie wyklucza całkowicie podjęcie przez niego zatrudnienia, pod warunkiem że praca wykonywana będzie w warunkach chronionych lub na przystosowanym stanowisku. Mając powyższe na uwadze, w tym przede wszystkim treść w.w. Orzeczenia, organ uznał że w sprawie nie została spełniona przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, bowiem podejmując odpowiednie zatrudnienie skarżący może dokonać spłaty zaległości z tytułu składek. W ocenie Sądu stanowisko organu w powyższej kwestii opiera się na błędnej wykładni omawianego przepisu rozporządzenia. Czyniąc rozważania i analizując sprawę w omawianym zakresie organ pominął całkowicie okoliczność, że w § 3 ust. 1 pkt 3 jest mowa o pozbawieniu możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego spłatę należności, co oznacza, że nie chodzi w tym przepisie o pozbawienie możliwości uzyskiwania dochodu w ogóle, ale o uzyskiwanie takiego dochodu, który umożliwia spłatę należności. W tym kontekście argumentację organu opierającą się jedynie na twierdzeniu o możliwości podjęcia zatrudnienia w warunkach chronionych lub na stanowisku przystosowanym, bez bliższej analizy możliwości spłaty należności, należy uznać za niepełną oraz nie uwzględniającą wszystkie okoliczności danej sprawy. Ponadto trzeba zwrócić uwagę, że zgodnie z Orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z dnia [...] czerwca 2025 r. nr [...] skarżący został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy do [...] czerwca 2026 r., a data powstania całkowitej niezdolności do pracy to [...] maja 2024 r. W tej sytuacji, wobec treści w.w. Orzeczenia, argumentację organu dotyczącą możliwości podjęcia zatrudnienia w warunkach chronionych lub na stanowisku przystosowanym należy uznać za nieaktualną i nieprzystająca do stanu faktycznego spawy. Przy czym należy zaznaczyć, że powyższe Orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS z dnia [...] czerwca 2025 r. nr [...] zostało przedłożone przez skarżącego dopiero na etapie postępowania sądowego, a zatem dokument ten nie stanowił materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym będącym podstawą wydania zaskarżonej decyzji i nie mógł stanowić przedmiotu oceny w tym postępowaniu. Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd dopuścił dowód z powyższego Orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z dnia [...] czerwca 2025 r. nr [...], uznając że jego treść ma istotne znaczenie w sprawie i przyczyni się do wyjaśnienia istotnych wątpliwości. Reasumując powyższe, ze względu na niepełne odniesienie się w zaskarżonej decyzji do wszystkich okoliczności wskazanych w § 3 ust 1 pkt 3 rozporządzenia oraz uwzględniając treść Orzeczenia Lekarza Orzecznika z dnia [...] czerwca 2025 r. (którego treść nie była organowi wiadoma), w ocenie Sądu zachodzi wymóg ponownego zbadania możliwości umorzenia należności w oparciu o przesłankę z § 3 ust 1 pkt 3 rozporządzenia. Rozpoznając ponownie sprawę należy uwzględnić wszystkie okoliczności danej sprawy, w tym również przedłożone przez skarżącego w toku postępowania sądowego Orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS z dnia [...] czerwca 2025 r. Ponadto, w ocenie Sądu, wobec treści w.w. Orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS, w sprawie zachodzi również potrzeba analizy spełnienia przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Zauważyć bowiem należy, że rozpatrując okoliczność spełnienia przesłanki z w.w. przepisu organ oparł się na twierdzeniu o możliwości podjęcia przez skarżącego pracy w warunkach chronionych lub na przystosowanym stanowisku, przy czym w podjęciu zatrudnienia pomóc ma skarżącemu podniesienie kwalifikacji zawodowych. Wskazać również trzeba, że wbrew wskazaniom wynikającym z wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 11 grudnia 2024 r. sygn. akt II SA/Go 542/24 organ nie wyjaśnił na czym opiera przekonanie, że spłata należności nie pozbawi skarżącego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb bytowych, przy czym ustalenia w tym zakresie winny opierać się na stanie aktualnym, nie zaś na zdarzeniach przyszłych i hipotetycznych. Rozpoznając powyższe zagadnienie, w celu ustalenia czy skarżący jest w stanie faktycznie spłacić istniejące zadłużenie bez niedostatku, organ winien dokonać oceny możliwości spłaty należności poprzez ustalenie jego aktualnej sytuacji materialnej, w tym poprzez zestawienie wysokości uzyskiwanego dochodu z uwzględnieniem niezbędnych kosztów utrzymania, z wysokością zaległości przypadającą do spłaty. Organ winien mieć również na uwadze, że interes publiczny nie powinien być rozumiany jako sprzeczny z interesem obywatela. Sytuacja, w której zapłata zaległości powoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspakajania swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa nie jest bowiem zgodna z interesem tego obywatela, jednocześnie nie jest również zgodna z interesem publicznym (wyroki NSA z 25 czerwca 2003 r., III SA 3118/01; z 20 marca 2007 r., II GSK 345/06; z 21 maja 2009 r., II GSK 1045/08; z 8 lipca 2015 r., II GSK 1502/14). A więc jeżeli z ustalonych okoliczności wynika, iż opłacenie należności z tytułu składek pociągnęłoby zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności pozbawiłoby go i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, brak jest podstaw do wydania decyzji o odmowie umorzenia składek (wyrok NSA z 26 stycznia 2010 r., II GSK 349/09). Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.