II SA/Go 38/08
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2008-04-08
Skład orzekający: Ireneusz Fornalik, Grażyna Staniszewska, Michał Ruszyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może wznowić postępowanie zakończone ostateczną decyzją o przyznaniu płatności ONW na podstawie informacji o wszczęciu postępowania przez prokuraturę w sprawie wyłudzenia płatności poprzez zawarcie fikcyjnych umów dzierżawy, a następnie odmówić przyznania płatności, jeśli ustalono, że wnioskodawca nie prowadził indywidualnej działalności rolniczej na dzierżawionych gruntach, a jedynie był formalnym użytkownikiem, podczas gdy faktyczną działalność prowadziła spółdzielnia?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej może wznowić postępowanie zakończone ostateczną decyzją o przyznaniu płatności ONW na podstawie informacji o wszczęciu postępowania przez prokuraturę w sprawie wyłudzenia płatności, gdyż ujawnienie nowych okoliczności faktycznych, nawet bez dowodów na ich poparcie, stanowi samoistną podstawę do wznowienia postępowania. W toku wznowionego postępowania organ ma obowiązek ustalić, czy te okoliczności faktyczne miały miejsce. Jeśli w wyniku postępowania wyjaśniającego zostanie ustalone, że wnioskodawca nie prowadził indywidualnej działalności rolniczej na dzierżawionych gruntach, a jedynie był formalnym użytkownikiem, podczas gdy faktyczną działalność prowadziła spółdzielnia, organ zasadnie odmówi przyznania płatności.Stan faktyczny
A.K. wniosła o przyznanie płatności ONW na rok 2004. Po przyznaniu płatności, organ I instancji wznowił postępowanie z urzędu, powołując się na informację o wszczęciu przez prokuraturę postępowania w sprawie wyłudzenia płatności poprzez fikcyjne umowy dzierżawy. Ustalono, że działki były użytkowane przez Spółdzielnię, która ponosiła nakłady. Po zmianie decyzji i kolejnym postępowaniu, organ I instancji uchylił decyzję o zmianie i odmówił przyznania płatności, uznając umowę dzierżawy za fikcyjną i stwierdzając, że A.K. nie prowadziła indywidualnej działalności rolniczej. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. A.K. wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Asesor WSA Michał Ruszyński (spr.) Protokolant specjalista Magdalena Tyniec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2008 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę.
Wnioskiem [...] A.K. zwróciła się do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. o przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (płatności ONW) na rok 2004. Złożony wniosek dotyczył przyznania płatności ONW na działki nr ewid. [...] , położone na terenie [...].
Decyzją [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. przyznał A.K. płatność ONW w kwocie 13.856,39 zł.
Postanowieniem [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa – działając na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 i art. 147, 150 i 123 kpa wznowił z urzędu postępowanie zakończone decyzją z dnia [...] o przyznaniu A.K. płatności ONW. W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji wskazał, że w trakcie procedowania wniosków w ramach kampanii 2005r. wpłynęła do niego informacja o wszczęciu przez Prokuraturę Okręgową w Gorzowie Wlkp. postępowania w sprawie chęci wyłudzenia płatności obszarowych i ONW, poprzez zawarcie fikcyjnych umów dzierżawy, pomiędzy Zarządem Spółdzielni Rolniczej w G. a jej członkami oraz kandydatami na członków. Organ wskazał ponadto, że w trakcie postępowania ustalono, że działki zgłoszone przez A.K. we wniosku o przyznanie płatności były użytkowane przez Spółdzielnie, która ponosiła nakłady na uprawę oraz utrzymanie ich w dobrej kulturze rolnej.
W dniu 27 listopada 2006r. do organu I instancji wpłynął wniosek A.K. o dokonanie zmiany decyzji z dnia [...]. o przyznaniu płatności ONW z uwagi na zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej na części obszaru wskazanego w w/w decyzji.
Organ I instancji decyzją [...] wydaną na podstawie art. 155 kpa zmienił swoją decyzję z dnia [...]. i przyznał A.K. płatności ONW w wysokości 6.967,37 zł i zobowiązał A.K. do prowadzenia działalności rolniczej na obszarach ONW przez okres 5 lat na powierzchni nie mniejszej niż 55,13 ha.
W toku postępowania wznowieniowego organ I instancji wezwał A.K. do złożenia dokumentów potwierdzających daty zasiewów, oraz zakup materiału siewnego. Organ zwrócił się także o wskazanie, kto wykonywał prace polowe przy zasiewie i przy zbiorze plonów, oraz przedłożenie informacji dotyczących sprzedaży wyprodukowanych na dzierżawionych gruntach płodów rolnych. Pracownicy organu I instancji w dniu 15 lutego 2007r. przeprowadzili z udziałem A.K. rozprawę administracyjną. W toku rozprawy A.K. wyjaśniła, że jest zatrudniona w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w G. na stanowisku zootechnika i jest kandydatem na członka Spółdzielni. Podała, że umowa dzierżawy gruntów Spółdzielni z dnia 31 lipca 2003r. była pierwszą umową zawartą ze Spółdzielnią. Do zawarcia tej umowy doszło, ponieważ A.K. chciała poprawić jej kondycję oraz utrzymać miejsca pracy. A.K. zeznała także, że chodziło też o dopłaty. Zgodnie z umową dzierżawy wszystko było na tych gruntach wykonywane. Materiał siewny pochodził od Spółdzielni. Na gruntach była pszenica i kukurydza. A.K. wskazała, że od niej zależało co będzie na tych gruntach siane, ale konsultowała to z kierownikiem produkcji. Prace związane z uprawą wykonywali pracownicy Spółdzielni a strona zlecała je kierownikowi produkcji. Prace te wykonywali w ramach pracy w Spółdzielni na zlecenie kierownika. Zbioru plonu dokonali pracownicy Spółdzielni. Plony zostały przeznaczone jako depozyt do Spółdzielni, celem zwiększenia wkładu członkowskiego. A.K. zeznała też, że nie posiada własnych gruntów rolnych a dopłaty przekazała Spółdzielni na zwiększenie wkładu członkowskiego.
W takim stanie faktycznym Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S., decyzją z dnia [...], działając na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.), § 2 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 73, poz. 657 ze zm.), art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. Nr 10, poz. 76 ze zm.), art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia Rady (WE) 1257/1999 z dnia 17 maja 1999r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej, nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz.Urz. WE L 160 z dnia 26.06.1999r. ze zm.), art. 10, 104, 107, 145 § 1 ust. 5, 149, 150 § 1, 151 § 1 ust. 2 kpa, po ponownym rozpatrzeniu wniosku A.K. z dnia 28 maja 2004r. o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2004, uchylił decyzję własną o zmianie decyzji przyznającej płatność z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania [...] i odmówił przyznania A.K. płatności ONW za 2004r.
Organ I instancji w motywach rozstrzygnięcia powołał się na ustalenia poczynione przez Prokuraturę Okręgową w Gorzowie Wlkp., która wskazała, że dzierżawcy (w tym A.K. ) nie prowadzili na dzierżawionych gruntach indywidualnej działalności rolniczej, a jedynie byli ich formalnymi użytkownikami. Działalność rolnicza natomiast w dalszym ciągu, na zasadach obowiązujących przed sporządzeniem umów dzierżawy, prowadziła Spółdzielnia. Dlatego też organ uznał, że umowa dzierżawy zawarta pomiędzy Anną Kotowską a Rolniczą Spółdzielnią Produkcyjną G. była fikcyjna i zastała zawarta jedynie dla pozoru, w celu uzyskania korzyści majątkowej.
Organ I instancji uznał, że prowadzone postępowanie wznowieniowe wykazało, że A.K. nie spełniła warunków umożliwiających przyznanie płatności bezpośrednich, albowiem nie prowadziła działalności rolniczej na zadeklarowanych gruntach. W ocenie organu, skoro A.K. nie była także posiadaczem gruntów, to tym samym nie spełniała kryteriów, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.
Z powyższą decyzją nie zgodziła się A.K. i złożył od niej odwołanie do Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Zielonej Górze. Odwołująca się zarzuciła organowi I instancji niedopuszczalne wznowienie postępowania, albowiem organ wznowił postępowanie na podstawie okoliczności znanych mu w dniu wydawania decyzji.
Organ odwoławczy decyzją [...] utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że podstawą do ubiegania się o płatności ONW jest łączne spełnienie przesłanek z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. I tak podmiot ubiegający się o przyznanie płatności ONW obowiązany jest :
- prowadzić działalność rolniczą na obszarze o pewnej minimalnej powierzchni, która zostanie określona,
- prowadzić działalność rolniczą na obszarze znajdującym się w mniej korzystnej sytuacji, przez przynajmniej 5 lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego, oraz,
- stosować ogólną dobrą praktykę rolniczą zgodną z potrzebą ochrony środowiska i utrzymania krajobrazu wiejskiego, w szczególności chodzi o zrównoważone rolnictwo.
Organ wskazał ponadto, że w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, producentem rolnym jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadającą osobowości prawnej będąca posiadaczem gospodarstwa rolnego lub posiadaczem zwierzęcia. W ocenie organu II instancji dowodem potwierdzającym to, iż A.K. nie prowadziła działalności rolniczej na gruntach rolnych zgłoszonych do płatności a dzierżawionych od Spółdzielni w G. były zeznania A.K. złożone w dniu 14 marca 2006r. w Komendzie Wojewódzkiej Policji w Gorzowie Wlkp. oraz Protokół nr [...] z Walnego Zgromadzenia Członków RSP G. w którym na stronie 2 wskazano, że Prezes RSP G. przedstawił strukturę wiosennych zasiewów, decydując w ten sposób o sposobie użytkowania gruntów. A.K. nie miała zatem wpływu na rodzaj uprawy, co wskazuje, że grunty zadeklarowane we wniosku nadal pozostawały w posiadaniu Spółdzielni. Strona nie decydowała nawet o tak istotnym elemencie jakim jest wybór materiału siewnego, czy też decydowanie o pracach polowych. W dalszym ciągu wszelkie czynności wykonywała Spółdzielnia, zaś strona sprowadzona została wyłącznie do biernej postawy i formalnego zawarcia umowy dzierżawy.
W skardze A.K. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji organów obu instancji. Z ostrożności procesowej wniosła o uchylenie w całości obu zaskarżonych decyzji. Skarżąca zarzuciła :
1/. rażące naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności :
- art. 145 § 1 pkt 5 kpa – poprzez przyjęcie, że postanowienie Prokuratury Okręgowej
w Gorzowie Wlkp. z dnia [...] o umorzeniu śledztwa i stanowisko Prokuratura Okręgowego w Gorzowie Wlkp. z dnia [...] są nowymi dowodami stanowiącymi samoistną podstawę do wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną,
- art. 107 § 1 i 3 kpa – przez powołanie wadliwej podstawy prawnej decyzji,
- art. 75 § 1 i 3 kpa – przez oparcie rozstrzygnięcia na poglądach prokuratora, podczas gdy tylko prawomocny wyrok sądowy, wydany w tej sprawie miałby moc dowodową,
- art. 77 § 1 i art. 80 kpa - przez nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego i przekroczenie reguł swobodnej oceny dowodów,
- art. 138 kpa – przez odstąpienie przez organ odwoławczy od ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy i ograniczenie się wyłącznie do kontroli zasadności zarzutów podniesionych w odwołaniu w stosunku do decyzji organu I instancji.
2/. rażące naruszenie przepisów prawa materialnego mających istotny wpływ na wynik sprawy, a szczególnie :
- zastosowanie interpretacji zawężającej przepisów art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i przepisów § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że postanowienie Prokuratora o umorzeniu śledztwa, oraz jego stanowisko wyrażone w piśmie z dnia [...] nie są dowodami o których stanowi art. 145 § 1 pkt 5 kpa i nie mogły być przesłanką wznowienia postępowania, zatem decyzje wydane na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 kpa dotknięte są wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Skarżąca podkreśliła, że ustalenia dokonane przez Prokuratora nie można przyjąć za udowodnione dopóki nie zostaną stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu.
Strona skarżąca argumentuje, że organy orzekające w sprawie nie oceniły wszechstronnie znaczenia i wartości dowodów, pomijając istotne dowody przedstawione przez skarżącą, świadczące o tym, że skarżąca spełniła warunki konieczne i wystarczające decydujące o posiadaniu gruntów w rozumieniu przepisów o dopłatach, a mianowicie, że pożytki osiągnięte z dzierżawionych gruntów, tj. plony i otrzymane dopłaty stanowiły jej własność. Chodzi tutaj o umowę przechowywania w formie depozytu nieprawidłowego, czy też przelew przekazanych dopłat na konto skarżącej.
W ocenie skarżącej wniosek organów, iż nie przysługiwał jej status posiadacza gruntów został wywiedziony z naruszeniem zasad logiki. Ponadto rażącym naruszeniem art. 75 § 1 kpa było także dopuszczenie w toku postępowania, prowadzonego w trybie art. 149 § 2 kpa, co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, poglądów prokuratora zawartych w piśmie nazwanym "Stanowisko Prokuratora Okręgowego w Gorzowie Wlkp." z dnia 28.06.2006r. Pogląd prokuratora wyrażony w tym dokumencie nie stanowi dowodu, a jest jedynie odmiennym poglądem prokuratora w przedmiocie skuteczności umowy łączącej stronę ze Spółdzielnią. Dowodem w tej sprawie mógłby być dopiero prawomocny wyrok sądu.
Zdaniem strony skarżącej zastosowanie zawężającej interpretacji przepisów ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r., prowadzącej do ograniczenia kręgu osób uprawnionych do dopłat, jest niedopuszczalne i stanowi nie tylko naruszenie prawa materialnego, ale także ogólnej zasady praworządności sformułowanej w art. 6 kpa. W ocenie skarżącej organy orzekające w sprawie dokonały dowolnej oceny m.in. zawartej umowy dzierżawy, zasadności decyzji strony o sposobie dysponowania pożytkami uzyskanymi z użytkowanych gruntów i otrzymanych dopłat, a także obowiązujących w regulaminie Spółdzielni zasad użyczania członkom i kandydatom na członków sprzętu rolniczego, czy sposobu uprawy gruntów.
Konkludując skarżąca wskazała, że negatywna ocena organu orzekającego podjętych przez stronę i Spółdzielnie przedsięwzięć nie mogła mieć wpływu na status skarżącej jako producenta rolnego i jej praw do dopłat.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Niesporne powinno być to, że podstawą prawną wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...]. Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. był art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Jako przyczynę a jednocześnie przesłankę wznowienia postępowania wskazano informację o wszczęciu przez Prokuraturę Okręgową w Gorzowie Wlkp. postępowania w sprawie wyłudzenia płatności obszarowych przez zawarcie fikcyjnych umów dzierżawy pomiędzy zarządem Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej "Nowa Wieś" w G. a członkami oraz kandydatami na członków Spółdzielni. Przesłanką wznowienia postępowania jest m.in. wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji, nie znanych organowi, który wydał decyzję (art. 145 § 1 pkt 5 kpa). Ujawnienie nowych okoliczności faktycznych stanowi samoistną podstawę wznowienia postępowania. Nie do przyjęcia jest stanowisko strony skarżącej, że nie daje podstawy do wznowienia postępowania ujawnienie nowej okoliczności faktycznej, bez dowodów na jej poparcie (patrz: Komentarz do Kodeksu Postępowania Administracyjnego, wydanie 5, wydawnictwo C.H. Beck – B. Adamiak, J. Borkowski – str. 635). Oznacza to, że powzięcie informacji o nieprawidłowościach w sprawach mających wpływ na uzyskanie płatności w tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w 2004r. stanowiło samodzielną podstawę do wznowienia postępowania. Dopiero w toku wznowionego postępowania organ administracji publicznej, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 kpa) obowiązany jest ustalić, czy ta nowa okoliczność faktyczna występowała, prowadząc w tym celu postępowanie wyjaśniające. Ujawnienie nowych okoliczności, o których mowa dotyczyło niewątpliwie okoliczności dla sprawy istotnych, którymi są kwestie podmiotów uprawnionych do uzyskania płatności.
Z ujawnionych okoliczności wynikało, że istniały one w dniu wydania decyzji ostatecznej i nie były one znane organowi, który tę decyzję wydał. Spełnione więc zostały przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Zarzut rażącego naruszenia powyższego przepisu okazał się więc nieuzasadniony. Nieuzasadniony również dlatego, że strona skarżąca twierdzi, iż podstawą wznowienia postępowania było ujawnienie nowego dowodu w postaci postanowienia Prokuratury Okręgowej w Gorzowie z dnia [...] O tym, że podstawą wznowienia postępowania nie było ujawnienie nowych istotnych dla sprawy dowodów lecz nowe okoliczności faktyczne świadczy treść uzasadnienia postanowienia organu I instancji z dnia 23 listopada 2006r.
Zaskarżona decyzja nie narusza również rażąco art. 107 § 1 i 3 kpa i nie uzasadnia stwierdzenia jej nieważności. Jak już wyżej wskazano w zaskarżonej decyzji, jako podstawę wznowienia postępowania wskazano nowe okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia, istniejące w dacie wydania decyzji a nie nowe dowody. Strona skarżąca zarzuca rażące naruszenie art. 107 § 1 i 3 kpa przez powołanie wadliwej podstawy prawnej nie precyzując bliżej tego zarzutu.
Wbrew twierdzeniom skarżącej zaskarżona decyzja nie wynika wyłącznie z poglądów prokuratora. W toku postępowania wyjaśniającego organy administracyjne w oparciu o nowe dowody istniejące w dacie wydawania decyzji ostatecznej ustaliły, że dzierżawione przez skarżącą grunty w rzeczywistości były uprawniane przez pracowników Spółdzielni a nie przez skarżącą. Ustalenia te oparte zostały na materiale dowodowym dostarczonym przez skarżącą. Były to :
- pismo skarżącej z dnia 22 stycznia 2007r.,
- umowa dzierżawy z dnia 31 lipca 2003r. zawarta między skarżącą a RSP w G.,
- umowa przechowania w formie depozytu nieprawidłowego z dnia [...],
- protokół przyjęcia płodów rolnych na przechowanie nr [...],
- dokument magazynowy nr [...] wydany przez RSP w G., potwierdzający wydanie skarżącej ziaren kukurydzy,
- dokument magazynowy nr [...], wydany przez RSP w G., potwierdzający wydanie skarżącej ziaren pszenicy ozimej (13500 kg),
Dowody te to również wyjaśnienia skarżącej złożone na rozprawie administracyjnej przeprowadzonej w dniu 15 lutego 2007r. Wyjaśnienia te ujawniły, że skarżąca nie prowadziła indywidualnej działalności rolniczej na działkach gruntu rolnego zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności ONW. Przesłuchana jako strona wyjaśniła, że w Spółdzielni Produkcyjnej pracuje jako zootechnik. Wskazała, że powodem zawarcia umowy dzierżawy i złożenia wniosku o dopłaty była zła kondycja finansowa Spółdzielni, oraz utrzymanie miejsc pracy.
Już te dowody, bez potrzeby sięgania po materiał dowodowy zgromadzony przez Prokuraturę świadczą o tym, że wszelkie działania zmierzające do uzyskania płatności ONW były inspirowane i podejmowane nie przez skarżącą a przez kierownictwo Spółdzielni. Skarżąca przyznała, że na "wydzierżawionych" gruntach prace polowe wykonywali pracownicy Spółdzielni na zlecenie kierownika produkcji (w ramach pracy w Spółdzielni), której własnością był również materiał siewny, a plan zasiewów dokonywany był po konsultacji z kierownikiem produkcji RSP w G.. Również zbioru plonów dokonywali pracownicy Spółdzielni. Plony te zostały następnie przekazane jako depozyt do Spółdzielni, celem zwiększenia wkładu członkowskiego. Skarżąca zeznała też, że dopłaty przekazywane były do Spółdzielni.
Zasadnie więc, biorąc pod uwagę wyjaśnienia skarżącej złożone na rozprawie administracyjnej organy obu instancji uznały, że umowa dzierżawy została zawarta dla pozoru nie przedstawiając rzeczywistego stanu faktycznego i prawnego. Same wyjaśnienia skarżącej z pominięciem jej zeznań złożonych w Prokuraturze pozwalały organom administracyjnym stwierdzić, że skarżąca nie prowadziła indywidualnej działalności rolniczej. Przedstawione przez skarżącą dokumenty – umowa przechowania w formie depozytu i protokół przyjęcia płodów rolnych w świetle treści wyjaśnień złożonych przez skarżącą nie są dowodami potwierdzającymi prowadzenie działalności rolniczej przez skarżącą. Aby skarżąca mogła uzyskać płatności ONW musiała spełnić warunki określone w § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 73, poz. 657 ze zm.). Te warunki to :
- prowadzenie działalności rolniczej na minimalnym areale,
- prowadzenie działalności rolniczej na obszarze o mniej korzystnych warunkach gospodarowania, przez co najmniej 5 lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego,
- stosowanie dobrej praktyki gospodarki rolnej, zgodnej z potrzebą ochrony środowiska naturalnego i utrzymania terenów wiejskich, w szczególności poprzez zrównoważoną gospodarkę rolną.
Zgodnie z art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. Nr 73, poz. 657 ze zm.), producentem rolnym jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadającą osobowości prawnej, będąca posiadaczem gospodarstwa rolnego lub posiadaczem zwierzęcia. Aby można było mówić o posiadaniu (samoistnym lub zależnym) konieczne jest istnienie zamiaru władania rzeczą dla siebie (art. 336 kodeksu cywilnego). Taki zamiar po stronie skarżącej nie występuje. Sama skarżąca przesłuchana jako strona wyjaśniła, że jej i innych członków Spółdzielni zamiarem była pomoc Rolniczej Spółdzielni w G., która znajdowała się w trudnej sytuacji finansowej. Pomoc ta miała polegać na pobieraniu dopłat i wpłaceniu ich na konto Spółdzielni. Te fakty świadczą o braku po stronie skarżącej zamiaru władania działkami dla siebie. Potwierdzają to inne fakty ujawnione przez skarżącą a więc : korzystanie z materiału siewnego Spółdzielni oraz z doradztwa rolniczego Spółdzielni i wykonywanie prac polowych przez pracowników Spółdzielni.
Uzasadniając zaskarżoną decyzję organ odwoławczy na potwierdzenie swoich ustaleń, że skarżąca nie była posiadaczem gruntów rolnych przywołał treść Protokołu nr 3/2004 Walnego Zgromadzenia Członków RSP w G.. Wynika z niego, że to nie skarżąca a władze Spółdzielni decydowały o strukturze wiosennych zasiewów. Trafnie uznały organy administracyjne, że świadczy to o tym, że grunty zadeklarowane we wniosku o przyznanie płatności ONW pozostawały w posiadaniu Spółdzielni.
W świetle materiału zgromadzonego w sprawie a w szczególności zeznań złożonych na rozprawie administracyjnej przez samą skarżącą, jak również przedstawionych wyżej dowodów (w tym przedłożonych również przez skarżącą), dla rozstrzygnięcia sprawy nie mają znaczenia rozważania organu odwoławczego na temat mocy dowodowej zeznań skarżącej złożonych w postępowaniu przygotowawczym w sprawie karnej.
Nieuzasadniony okazał się w świetle samych wyjaśnień skarżącej zarzut naruszenia art. 75 § 1 i 3, art. 77 § 1 i art. 80 i art. 138 kpa.
Organy administracyjne nie dokonały też zawężającej wykładni prawa materialnego. Sama skarżąca przyznała bowiem, że to nie ona a Spółdzielnia decydowała o wyborze materiału siewnego, o pracach polowych, o wykonywaniu ich o godzinach pracy Spółdzielni, oraz o przekazaniu przez skarżącą dopłat Spółdzielni.
Przyjęcie więc w zaskarżonej decyzji, że skarżąca nie prowadziła działalności na zadeklarowanych gruntach, gdyż nie miała zamiaru uprawniania gruntów dla siebie a uprawiała je dla Spółdzielni nie narusza zasady swobodnej oceny zgromadzonych dowodów a wynika z wyjaśnień samej skarżącej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważa, że po wznowieniu postępowania (w trybie art. 145 § 1 pkt 5 kpa) organ I instancji decyzją z dnia [...] (wydaną w trybie art. 155 kpa) zmienił na wniosek skarżącej decyzję pierwotną z dnia [...]. przyznającą płatności ONW. W sprawie nastąpił zatem zbieg weryfikacji decyzji. W przypadku zbiegu trybów weryfikacji decyzji prawidłowych i wadliwych pierwszeństwo zawsze przysługuje trybowi wznowienia postępowania (bądź nieważności – art. 156 § 1 kpa). Mimo jednak, iż organ I instancji w sposób nieprawidłowy połączył tryby weryfikacji decyzji, to decyzja organu I instancji z dnia 15 czerwca 2007r. wydana po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego a w konsekwencji decyzja organu odwoławczego nie naruszają prawa. Należy bowiem zwrócić uwagę na to, że decyzja organu I instancji z dnia [...] doprowadziła do pozbawienia bytu prawnego decyzji z dnia [...].
Z powyższych przyczyn skarga jako nieuzasadniona na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) podlega oddaleniu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło