II SA/Go 380/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Anna Lisowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi M.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Decyzją z [...] stycznia 2010 r. Nr [...] Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej przyznał M.P. świadczenie alimentacyjne na osobę uprawnioną w wieku do 18 lat – P.P. od [...] grudnia 2009 r. do [...] września 2010 r., w wysokości 250 zł miesięcznie. W uzasadnieniu decyzji organ pomocy społecznej wskazał, że z zaświadczenia Sądu Okręgowego wynika brak możliwości realizacji wyroku Sądu Rejonowego na terytorium Białorusi. Wyrokiem Sądu Rejonowego Wydział Rodzinny i Nieletnich zostały zasądzone alimenty na rzecz małoletniej P. w kwocie po 250 zł miesięcznie. Organ podał, że zgodnie z art. 9 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.), świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku, gdy uczy się w szkole lub w szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności – bezterminowo. Organ I instancji podniósł, że zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy, prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala się na okres świadczeniowy począwszy od miesiąca w którym wpłynął wniosek do organu właściwego wierzyciela, nie wcześniej niż od początku okresu świadczeniowego do końca tego okresu. Zatem skoro wniosek o przyznanie świadczenia został złożony 30 grudnia 2009 r., zasadne było przyznanie świadczenia na okres od [...] grudnia 2009 r. do [...] września 2010 r. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się M.P. i złożyła od niego odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Odwołująca się podała, że w listopadzie 2009 r. była osobiście w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej celem złożenia wniosku o przyznanie zasiłku rodzinnego na dwoje dzieci, dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowania dziecka, dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, zasiłku pielęgnacyjnego i świadczenia pielęgnacyjnego z funduszu alimentacyjnego. Wskazała, że pracownik organu pani Kowal poinformowała ją, że nie może złożyć wniosków, gdyż brakuje zaświadczenia z Sądu Okręgowego. Kiedy w grudniu 2009 r. otrzymała zaświadczenie, że od listopada 2009 r. nie pobiera świadczeń w Niemczech złożyła wszystkie wnioski bez problemu. Podniosła, że dowiedziała się, że mogła złożyć wniosek w listopadzie bez kompletu dokumentów, a brakujące zaświadczenia donieść jak będzie miała. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] marca 2010 r. Nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji rozstrzygając o przyznaniu prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego kierował się treścią art. 18 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Wobec tego, że [...] grudnia 2009 r. odwołująca się złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, od tego miesiąca organ I instancji przyznał jej świadczenie. Kolegium wskazało, że M.P. nie przedstawiła jakiegokolwiek dowodu na podnoszoną okoliczność odmówienia w listopadzie 2009 r. przyjęcia jej wniosku o ustalenie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego. W aktach sprawy brak jest jakichkolwiek informacji na ten temat, a z wyjaśnień pracowników organu I instancji wynika, że taka okoliczność nie miała miejsca. Wobec tego należało przyjąć, że wniosek złożony został w grudniu 2009 r. W skardze na powyższą decyzję M.P. wskazała, że dokumenty wymagane do złożenia wniosku o przyznanie świadczenia alimentacyjnego posiadała już w listopadzie 2009 r. i w związku z tym w miesiącu tym mogła złożyć wniosek. Potwierdzają to daty na tych dokumentach. Podała, że brakowało jej tylko zaświadczenia z Niemiec o niepobieraniu świadczeń w tym kraju, które zostało wystawione w grudniu 2009 r. W ocenie skarżącej daty na tych dokumentach wskazują, że była osobiście w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w listopadzie 2009 r. Wskazała ponadto, że pracownicy organu I instancji mogą jedynie potwierdzić, że nie został w listopadzie 2009 r. złożony wniosek o przyznanie świadczenia. Skarżąca podkreśliła, że rzeczywiście stosownego wniosku nie złożyła, jednak nie mogła go złożyć, albowiem poinformowano ją, że nie posiada kompletu dokumentów. Wskazała, że w listopadzie 2009 r. była w organie I instancji. Nie przedstawiła jednak żadnego dowodu na tę okoliczność, albowiem go nie posiada. W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonych decyzji i przyznanie świadczenia od listopada 2009 r. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości argumentację podniesioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Zgodnie z § 2 powołanego artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola legalności aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności zarówno z prawem materialnym jak i przepisami procesowymi. Skarga złożona w niniejszej sprawie nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem kontrola zaskarżonej decyzji nie wykazała naruszenia przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Pomoc Państwa osobom, znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej z powodu niemożności wyegzekwowania alimentów reguluje ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 i 2 wspomnianej ustawy świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują w wysokości bieżąco ustalonych alimentów, jednakże nie wyższej niż 500 zł (art. 10 ust. 1). Ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz ich wypłata następują odpowiednio na wniosek osoby uprawnionej lub jej przedstawiciela ustawowego (art. 15 ust. 1). Prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala się na okres świadczeniowy począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek do organu właściwego wierzyciela, nie wcześniej niż od początku okresu świadczeniowego do końca tego okresu (art. 18 ust. 1). Pod pojęciem "okresu świadczeniowego" należy rozumieć okres, na jaki ustala się prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, tj. od dnia [...] października do dnia [...] września następnego roku kalendarzowego (art. 2 pkt 8). Z przytoczonych wyżej przepisów, których wykładnia - w ocenie sądu - nie nasuwa wątpliwości wynika, że wypłata świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest możliwa tylko i wyłącznie na wniosek zainteresowanego podmiotu. Wprawdzie procedura w sprawach świadczeń z funduszu alimentacyjnego wymaga złożenia wniosku na sformalizowanym druku urzędowym, ale podanie złożone w innej formie jest skuteczne w tym sensie, że wszczyna postępowanie administracyjne i zobowiązuje organ do tego, aby domagał się od strony usunięcia braków wniosku poprzez dołączenie pisma (uzupełnienie go) na urzędowym druku. Rzeczony wniosek wszczyna postępowanie administracyjne w trakcie którego organ powinien zbadać, czy do wniosku załączono wymagane przepisami prawa dokumenty, tak jak stanowi o tym art. 15 ust. 4 ustawy oraz § 2 ust. 2 (wydanego na podstawie art. 15 ust. 9 ustawy) rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 lipca 2008 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz.U. z 2008 r. Nr 136, poz. 855), a nadto, czy wnioskodawca spełnia przesłanki ustawowe do przyznania świadczenia. Pozytywna ocena tych okoliczności obliguje organ administracji publicznej do wydania decyzji administracyjnej, ustalającej prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Podkreślenia wymaga, że obowiązek sporządzenia wniosku zgodnie z wymogami ustawy oraz obowiązek zgromadzenia i załączenia dokumentów wymaganych przez ustawę i rozporządzenie, spoczywa na osobie uprawnionej do jego złożenia. Oczywiście, w razie jakichkolwiek wątpliwości, organ administracji publicznej realizujący zadania w zakresie świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jest zobowiązany do udzielenia wyczerpujących informacji osobie uprawnionej do złożenia wniosku. Organ ten, zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego – informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, ma obowiązek informowania osób ubiegających się o przyznanie świadczenia alimentacyjnego o dokumentach, które należy dołączyć do wniosku. Skarżąca podnosi w skardze, że w listopadzie 2009 r. nie złożyła wniosku o przyznanie świadczenia alimentacyjnego albowiem pracownik organu I instancji poinformował ją, że nie może tego wniosku złożyć bez wymaganego dokumentu, tj. zaświadczenia z Niemiec o niepobieraniu świadczeń w tym kraju. Odnosząc się do tego stanowiska wskazać należy, że ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ani rozporządzenie wykonawcze do tej ustawy, nie przewidują obowiązku dołączenia do wniosku o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, zaświadczenia zagranicznej instytucji o zaprzestaniu pobierania świadczeń rodzinnych zagranicą. Zresztą do wniosku z [...] grudnia 2009 r. (w odróżnieniu od wniosku z [...] grudnia 2009 r. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego) nie została dołączona przez skarżącą decyzja instytucji niemieckiej o zawieszeniu "ustalonego zasiłku na dziecko ze skutkiem od listopada 2009 r.". Trudno zatem uznać (przyjmując za wiarygodne oświadczenie skarżącej o odmowie przyjęcia jej wniosku w listopadzie 2009 r.) za prawdopodobną sytuację, że w listopadzie 2009 r. pracownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej mógł uzależnić złożenie wniosku o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, od przedłożenia w/w decyzji organu niemieckiego. Nadto wbrew twierdzeniu skarżącej, daty wystawienia dokumentów załączonych do wniosku (listopad 2009 r.), nie mogą świadczyć o tym, że wniosek po raz pierwszy skarżąca próbowała złożyć w listopadzie 2009 r. Jak już wyżej wskazano, zasadą jest, że prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego przysługuje od pierwszego dnia miesiąca, w którym wpłynął wniosek do właściwego organu, nie wcześniej jednak niż od początku okresu świadczeniowego, czyli od dnia 1 października do końca tego okresu, a więc do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego. Co istotne, organ administracyjny nie może z urzędu, czyli bez uprzedniego wniosku strony, przyznać omawianego świadczenia, nawet jeśli podmiot, któremu takie świadczenie miałoby zostać przyznane, spełnia ustawowe kryteria. Sąd, badając zgromadzoną w niniejszej sprawie dokumentację w kontekście poczynionych wyżej uwag i obowiązujących przepisów prawa, stwierdził, że w toku postępowania administracyjnego dotyczącego przyznania córce skarżącej świadczenia z funduszu alimentacyjnego organy obu instancji nie naruszyły przepisów prawa materialnego i procesowego, wobec czego brak jest jakichkolwiek podstaw do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika jednoznacznie, że skarżąca wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej [...] grudnia 2009 r. Wniosek został wypełniony przez skarżącą, wraz z własnoręcznie wpisaną datą jego sporządzenia, tj. [...] grudnia 2009 r. W tym stanie rzeczy poza sporem pozostaje okoliczność, iż wskazany wyżej wniosek wpłynął [...] grudnia 2009 r. Oceniając ten wniosek organ pomocy społecznej prawidłowo stwierdził, że miesięczny dochód rodziny wnioskodawcy w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 725 zł, co uzasadniało przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości 250 zł miesięcznie, na okres od [...] grudnia 2009 r., czyli od pierwszego dnia miesiąca, w którym wpłynął wniosek skarżącej, do [...] września 2010 r., a więc do końca okresu rozliczeniowego. Podkreślić w tym miejscu trzeba, że organ I instancji nie miał żadnych podstaw prawnych do przyznania córce skarżącej przedmiotowego świadczenia, za okres od [...] listopada 2009 r. do [...] września 2010 r., skoro skarżąca nie złożyła w tym przedmiocie stosownego wniosku. Podsumowując, sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji odpowiadają przepisom obowiązującego prawa i nie zachodzą jakiekolwiek przesłanki do usunięcia ich z obrotu prawnego. Brak jest nadto jakichkolwiek podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi, tym bardziej, że żaden dokument nie uprawdopodabnia faktu złożenia wniosku w listopadzie 2009 r. Z tych wszystkich powodów sąd zobligowany był oddalić skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).