II SA/Go 381/08

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. - Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2008 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.P. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. 1 lipca 2008 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynęła skarga A.P. w której został zawarty wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, że mieszka wraz z rodzicami i małoletnim synem. Otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 1.350 zł i alimenty w kwocie 180 zł a jej matka pobiera rentę w kwocie 370 zł, zaś ojciec jest osobą bezrobotną. Skarżąca wskazała, że spłaca kredyt (aktualna miesięczna rata kredytu wynosi około 230-250 zł), po opłaceniu rachunków związanych z eksploatacją mieszkania pozostaje kwota około 500 zł na zakup żywności i środków czystości. A.P. podała, że jest współwłaścicielem nieruchomości o pow. 2454 m2 położonych w [...]. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm. - dalej zwanej p.p.s.a.) prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika podatkowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Należy wskazać skarżącemu, że co do zasady, prawo pomocy obejmuje osoby nie osiągające żadnych dochodów lub osiągające dochód wybitnie niski, który nie pozwala na uiszczenie kosztów, nawet przy poczynionych oszczędnościach w wydatkach koniecznych. Tak więc przepisy o prawie pomocy mają zastosowanie wyłącznie do osób, które mimo największych starań nie mogą poczynić oszczędności i ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (FZ 478/04, niepublikowane) stwierdził, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego Sygn. akt II SA/Go 381/08 obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. W niniejszej sprawie nie można przyjąć, aby zachodziły okoliczności przemawiające za przyznaniem A.P. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Należy stwierdzić, że dochód skarżącej z tytułu zatrudnienia i alimentów nie jest wysoki, nie ma również podstaw do zakwestionowania wiarygodności jej oświadczenia odnośnie wysokości ponoszonych wydatków związanych z eksploatacją mieszkania, zakupem żywności itp. Nie można jednak z tracić z pola widzenia, że w postępowaniu w sprawie przyznania prawa pomocy badaniu podlega nie tylko dochód wnioskodawcy, ale także posiadany majątek. Z formularza PPF wynika, iż A.P. jest współwłaścicielem nieruchomości o pow. 2.454 m2. Skarżąca posiada zatem możliwość uzyskania środków finansowych np. poprzez wydzierżawienie czy sprzedaż części nieruchomości. Jak już wyżej wskazano, prawo pomocy przyznawane jest osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej, z reguły nie posiadających żadnego majątku. Również w literaturze podkreśla się, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4 s. 36-39). Reasumując należy uznać, że wniosek A.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.