II SA/Go 382/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Linska - Wawrzon (spr.), Sędziowie Asesor WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska, Asesor WSA Michał Ruszyński, Protokolant Ewa Siudek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 06 kwietnia 2006 przy udziale sprawy ze skargi L.T. na Wojewoda z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowanie Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewoda decyzją z dnia [...] października 2004 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 15 ust. 2 ustawy z 10.04.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960, Nr 110 poz. 1189, Dz. U. z 2002 r. Nr 74 poz. 676, Nr 78 poz. 716, Dz. U. z 2003 r. Nr 128 poz. 1176, Nr 130 poz. 1190, Dz. U. z 2004 r. Nr 93, poz. 887, po rozpatrzeniu odwołania L.T. utrzymał w mocy decyzję Burmistrza z dnia [...].08.2004 r. w przedmiocie wymeldowania. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji wskazał, iż J.T. pismem z dnia [...].07.2004 r. wystąpił do Urzędu Miasta o wymeldowanie z mieszkania byłej żony, L.T.. Organ I instancji przeprowadził w sprawie postępowanie wyjaśniające i na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego wydał decyzję o wymeldowaniu L.T.. Organ l instancji zaznaczył, że wnioskodawca oświadczył, iż jego była żona L.T. nie zamieszkuje w ich mieszkaniu od sierpnia 2003 r. Przebywa u swojego ojca w innej miejscowości. Po opuszczeniu spornego lokalu przez byłą żonę, dokonał on wymiany zamka w drzwiach. L.T. potwierdziła fakt nie zamieszkiwania w spornym lokalu od sierpnia 2003 r. Dowodziła, że przedmiotowy lokal opuściła wyłącznie na skutek nagannego zachowania wnioskodawcy, który znęcał się nad nią fizycznie i psychicznie. Stanowiło to podstawę skierowania przez nią sprawy do Prokuratury (brak w tej sprawie dokumentów). Po opuszczeniu spornego mieszkania mieszka u swojego ojca. Nie wyraża chęci powrotu do tegoż miejsca. Domaga się aby J.T. zamienił lokal na dwa mniejsze, oddając jej jeden do użytkowania. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 w/w ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych "organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad dwa miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się". Oceniając zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy należało stwierdzić, iż L.T. nie zamieszkuje w spornym mieszkaniu. Dowodzenie skarżącej, iż powyższy lokal musiała opuścić na skutek konfliktów z wnioskodawcą, który znęcał się nad rodziną, nie ma potwierdzenia w toczącym się postępowaniu przed organem I instancji. Ponadto skarżąca nie wyraża chęci powrotu do w/w lokalu. Domaganie się przez skarżącą zamiany spornego lokalu na dwa inne z powodu utrudnień związanych ze wspólnym zamieszkiwaniem winno być dochodzone na drodze cywilnoprawnej. W ocenie Wojewody, stanowisko organu I instancji, iż została spełniona przesłanka opuszczenia przez nią lokalu w sposób trwały, znajduje uzasadnienie w zgromadzonym w sprawie materiale. Na powyższą decyzję L.T. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Kwestionując rozstrzygnięcie Wojewody podniosła, że nie opuściła mieszkania dobrowolnie, lecz została do tego zmuszona, ponieważ J.T. znęcał się nad nią fizycznie i psychicznie. W związku z tym toczy się wobec wnioskodawcy postępowanie karne. Skarżąca zaznaczyła, że nigdy dobrowolnie nie opuściłaby przedmiotowego lokalu, gdyż to ona o ten lokal starała się. Wbrew temu co przyjął organ w decyzji, chciałaby do tego mieszkania powrócić, ale nie może, gdyż zajmuje je J.T., który uzależniony jest od alkoholu oraz narkotyków i zachowuje się nagannie. Skarżąca stwierdziła, że po zakończeniu sprawy karnej zamierza wystąpić o eksmisję wnioskodawcy. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Dokonując na podstawie art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz, 1269) kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem należało uznać, że została ona wydana z naruszeniem przepisów proceduralnych, mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Według mającego zastosowanie w sprawie przepisu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych – warunkiem wymeldowania oznaczonej osoby w drodze decyzji administracyjnej jest faktyczne opuszczenie lokalu przez tę osobę, bez dopełnienia formalności wymeldowania się. W aktualnym stanie prawnym, ukształtowanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. sygn. K 20/01 nie ma potrzeby badania przez organy administracji uprawnień oznaczonej osoby do przebywania w konkretnym lokalu. Słusznie organ I instancji zwrócił uwagę, że ewidencja służy wyłącznie do rejestracji danych o miejscu pobytu osób. Dla zapewnienia więc zgodności pomiędzy stanem faktycznym a zapisami w ewidencji ludności niezbędne jest, aby organy meldunkowe mogły wymuszać na obywatelu pewne czynności służące rejestracji miejsca pobytu osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu lub też poprzez rozstrzygnięcia własne zastępować takie czynności w celu uzyskania zgodności pomiędzy ewidencją a istniejącym stanem rzeczy. Prezentowane w niniejszej sprawie stanowisko skarżącej przed organami administracji nakazywało zbadanie, czy opuszczenie przez skarżącą przedmiotowego lokalu miało charakter dobrowolny, a następnie czy deklarowany zamiar powrotu do tego lokalu znalazł potwierdzenie w konkretnych czynnościach urzeczywistniających taką wolę. Nie miały natomiast znaczenia prawnego w mniejszej sprawie okoliczności powoływane przez skarżącą, a dotyczące jej starań o uzyskanie przedmiotowego lokalu , utrudnienia związane z brakiem ewentualnego zameldowania, czy roszczenia zmierzające do uzyskania dwóch oddzielnych mieszkań. Zaznaczyć trzeba, że organ l instancji, mimo prawidłowej analizy stanu prawnego, mającego zastosowanie w sprawie, dokonał wadliwej oceny stanu faktycznego, a w rezultacie wadliwej subsumpcji. Z jednej bowiem strony organ ten trafnie dostrzegł, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i dobrowolny. Z drugiej jednak strony, organ pominął w swych ustaleniach faktycznych okoliczności wskazane przez skarżącą, a dotyczące znęcania się J.T. nad rodziną. Rzeczą organu było wyjaśnienie, czy w istocie opuszczenie mieszkania przez L.T. wraz z dzieckiem pozostawało w związku z tym zachowaniem wnioskodawcy. Wiarygodność twierdzeń skarżącej, zmierzających do wykazania, iż nie opuściła przedmiotowego lokalu dobrowolnie, powinna być zweryfikowana poprzez przeprowadzenie dowodu z akt rozwodowych i akt karnych. Powołanie się przez stronę na fakt toczącego się postępowania karnego było wystarczającym sygnałem dla organu, który z urzędu taki dowód powinien przeprowadzić. W kontekście materiału dowodowego zebranego w postępowaniach sądowych powinny być też ocenione twierdzenia skarżącej co do okoliczności stanowiących przeszkodę w powrocie do przedmiotowego lokalu. Bez przeprowadzenia w tym zakresie postępowania wyjaśniającego nie można było odrzucić twierdzeń skarżącej, iż ma zamiar powrotu do wspólnego mieszkania, lecz będzie mogła go zrealizować dopiero po zakończeniu sprawy karnej. W świetle powyższych uwag nie do zaakceptowania jest stwierdzenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że "dowodzenie skarżącej, iż powyższy lokal musiała opuścić na skutek konfliktów z wnioskodawcą, który znęcał się nad rodziną, nie ma potwierdzenia w toczącym się postępowaniu przed organem I instancji. Ponadto skarżąca nie wyraża chęci powrotu do w/w lokalu". Zaznaczyć w tym miejscu należy, że organ odwoławczy w sposób niedopuszczalny przerzucił na skarżącą ciężar dowodzenia okoliczności, które według jej twierdzeń są przedmiotem postępowania karnego. Oczywistym jest, że nie było potrzeby prowadzenia podwójnego postępowania dowodowego dla ustalenia, czy miało miejsce znęcanie się J.T. nad rodziną. Wręcz przeciwnie zasada związania ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego nakazywała uwzględnienie przez organ administracji faktu toczącego się postępowania karnego i ewentualne rozważenie celowości zawieszenia postępowania administracyjnego. Zaniechanie tego przez organy obu instancji sprawiło, że w sprawie podjęte zostały rozstrzygnięcia bez wyjaśnienia istotnych w sprawie okoliczności. Podkreślić należy, że L.T. w dwóch pismach skierowanych do organu I instancji (k. 8, k, 10 akt administracyjnych) oraz w odwołaniu konsekwentnie wskazywała na toczące się wobec wnioskodawcy postępowanie karne. Tymczasem organy obu instancji nie podjęły w związku z tym żadnych czynności wyjaśniających, a w uzasadnieniach decyzji nie odniosły się należycie do tej kwestii. W konsekwencji doszło do naruszenia przepisów art. 7, 8, 9, 77 § 1, 80 kpa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Z tych względów należało orzec jak w sentencji, zgodnie z art. 145 § 1, pkt 1, lit. "c" oraz art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270).