II SA/Go 389/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik, Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek, Asesor WSA Joanna Brzezińska (spr.),, Protokolant sekr. sąd. Monika Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi "EN" spółki z o.o. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wniosku I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Starosty Powiatu z dnia [...] r. nr [...], II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, III. zwraca od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem nadpłaconego wpisu sądowego. Wnioskiem z 21 grudnia 2006 r., nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 27 grudnia 2006 roku, En Spółka z o.o. wystąpiła do Starosty Powiatu o wydanie decyzji zatwierdzającej program gospodarki odpadami niebezpiecznymi na terenie powiatu ziemskiego. Na wniosku naklejone zostały znaki opłaty skarbowej o wartości 8 złotych. Pismo wpłynęło do organu w dniu 2 stycznia 2007 r. Pismem z dnia [...] stycznia 2007 roku Starosta powiadomił spółkę, iż z dniem wpływu wniosku strony do starostwa tj. z dniem 9 stycznia 2007 roku zostało, zgodnie z przepisem art. 61 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, wszczęte postępowanie administracyjne. Nadto powołując się na przepis art. 6 ust. 1 pkt 1 - obowiązującej od 1 stycznia 2007 roku - ustawy z dnia 16 listopada 2006 roku o opłacie skarbowej (Dz.U. Nr 225, poz. 1635) i cz. 1 ust 44 załącznika do niej oraz art. 261 § 1 Kpa wezwał spółkę do uiszczenia opłaty skarbowej za wydanie decyzji zatwierdzającej program gospodarki odpadami niebezpiecznymi w kwocie 505 zł, w terminie 10 dni. Odnosząc się do tego wezwania spółka, pismem z dnia [...] stycznia 2007 roku oświadczyła, iż wypełniła dyspozycję zawartą w komunikacie Ministerstwa Finansów zamieszczonym na jego stronie internetowej i wystąpiła z wnioskiem do dnia [...] grudnia 2006 r. Wskazywała, że decydująca jest data nadania wniosku w urzędzie pocztowym przesądzająca, iż obowiązek zapłaty opłaty skarbowej powstał w dniu nadania na poczcie przedmiotowego wniosku i stosownie do przepisu art. 19 ustawy o opłacie skarbowej mają zastosowanie przepisy dotychczasowe. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2007 roku nr [...] Starosta Powiatu, działając na podstawie przepisu art. 261 § 2 Kpa, zwrócił wniosek. W uzasadnieniu wskazał, iż zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 listopada 2006 roku o opłacie skarbowej, która weszła w życie 1 stycznia 2007 roku, obowiązek zapłaty opłaty od dokonania czynności urzędowej powstaje z chwilą złożenia wniosku o dokonanie tej czynności. Zgodnie z załącznikiem do ustawy stawka za wydanie decyzji zatwierdzającej program gospodarki odpadami wynosi 505 złotych. Organ wskazał, iż stosownie do przepisu art. 61 § 3 Kpa datą wszczęcia postępowania jest dzień doręczenia żądania strony organowi administracyjnemu, czyli dzień wpływu żądania do organu, a nie dzień nadania go w placówce pocztowej. Organ podniósł, że w niniejszej sprawie nie będzie miał zastosowania przepis art. 57 § 5 Kpa, gdyż do złożenia przedmiotowego wniosku ustawodawca nie zastrzegł żadnego terminu. Strona mogła zetem wystąpić z takim wnioskiem w każdym czasie, w zależności od jej własnych potrzeb. Tym samym, w ocenie organu, dniem złożenia wniosku przez stronę jest dzień 2 stycznia 2007 roku, wobec czego przepis art. 19 ustawy o opłacie skarbowej nie ma w sprawie zastosowania. W myśl art. 261 § 2 Kpa fakt nieuiszczenia opłaty skutkuje zwrotem wniosku. W zażaleniu na to postanowienie skarżąca spółka wnosiła o jego uchylenie. Powołując się na przepis przejściowy tj. art. 19 ustawy z dnia 16 listopada 2006 roku o opłacie skarbowej wywodziła, iż podmiot który do dnia 31 grudnia 2006 roku wystąpi min. o dokonanie czynności urzędowej może dokonać zapłaty opłaty skarbowej na dotychczasowych zasadach, w tym przez użycie znaków opłaty skarbowej. Wskazując art. 6 ustawy podnosiła, że obowiązek zapłaty opłaty skarbowej powstaje z chwilą złożenia wniosku o dokonanie czynności urzędowej, a opłata powinna być uiszczona z chwilą powstania obowiązku jej zapłaty. Skoro zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego podania mogą być wnoszone pisemnie, telegraficznie, faksem, to tym samym wniosek może być złożony osobiście lub nadany na poczcie. W sytuacji, gdy kodeks postępowania administracyjnego wiąże z nadaniem pisma na poczcie określone skutki (art. 57 § 5 Kpa) to data ta ma decydujące znaczenie. W konsekwencji oznacza to , zdaniem spółki, iż dzień nadania wniosku na poczcie jest dniem wniesienia wniosku i jednocześnie dniem powstania obowiązku zapłaty opłaty skarbowej. Spółka zarzucała iż brak jest podstaw do utożsamiania pojęć świadomie użytych przez ustawodawcę w ustawie o charakterze lex specjalis tj. w ustawie o opłacie skarbowej ("wniesienie" , "dokonanie zgłoszenia", "wystąpienie z wnioskiem") z pojęciem "doręczenie" użytym w art. 61 § 3 Kpa. Postanowieniem z dnia [...] marca 2007 r., o numerze [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wskazało, iż w świetle bezspornego stanu faktycznego zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zdaniem organu drugiej instancji, skoro zgodnie z przepisem art. 61 § 3 Kpa datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia jej żądania organowi, oznacza to, iż o złożeniu wniosku (podania) można mówić dopiero w dniu wpływu tegoż do organu, bo dopiero wówczas wywołuje on skutek prawny (wszczęcie postępowania). Natomiast dla czynności procesowych podejmowanych przez stronę już po wszczęciu postępowania, dla których prawo wymaga zachowania terminu, rzeczywiście nadanie pisma w polskiej placówce pocztowej, przed upływem terminu uważa się za dochowanie terminu czyli skutek prawny czynności procesowej strony w postaci złożenia pisma następuje w dniu wysłania go pocztą, a nie w dniu jego wpływu do organu. Skoro więc wniosek spółki wpłynął do organu w dniu 2 stycznia 2007 roku, to z tym dniem nastąpiło wszczęcie postępowania administracyjnego, a tym samym organ I instancji zasadnie przyjął, iż do tego wniosku należy stosować przepisy ustawy o opłacie skarbowej obowiązującej w tym dniu tj. ustawy z dnia 16 listopada 2006 roku. W sprawie nie mógł zatem znaleźć zastosowania przepis art. 19 tej ustawy skoro wniosek złożony został (tj. doręczony organowi) przez stronę w dniu 2 stycznia 2007 roku (data wpływu do organu, a nie nadania pisma w placówce pocztowej). W konsekwencji zaś wobec nieuiszczenia żądanej opłaty zwrot wniosku był uzasadniony . W skardze na to postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. En Spółka z o.o. domagała się uchylenia zaskarżonego orzeczenia oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji i umorzenia postępowania w sprawie, ewentualnie przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Spółka podniosła w tym zakresie zarzut błędnej wykładni przepisów art. 57 § 5 pkt 2 oraz art. 61 § 3 K.p.a. oraz ich niewłaściwe zastosowanie, a także naruszenie art. 6 i 19 ustawy o opłacie skarbowej. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że strona dochowała terminu zakreślonego przez przepis art. 19 ustawy o opłacie skarbowej. Nadto organy pominęły okoliczność, że wnioskodawca uiścił opłatę skarbową w prawidłowej wysokości, składając wniosek poprzez nadanie go na poczcie – a więc z chwilą, kiedy obowiązek zapłaty opłaty skarbowej powstał (art. 7 ust. 1 ustawy o opłacie skarbowej). Spółka wywodziła, iż brak jest podstaw do utożsamiania pojęcia "złożenie podania" z pojęciem "wszczęcie postępowania". Dla daty wszczęcia postępowania nie ma żadnego znaczenia data nadania podania w polskim urzędzie pocztowym, gdyż decyduje ona jedynie o zachowaniu terminu do dokonania czynności. Zupełnie inne znaczenie ma wyrażenie "złożyć podanie" – oznacza ono jedynie czynność techniczną polegającą na wniesieniu podania w dopuszczalny sposób tj. osobiście lub za pośrednictwem poczty. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze domagało się jej oddalenia podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wywodząc, iż skarżąca błędnie odróżnia instytucję wszczęcia postępowania od samej czynności technicznej złożenia przez stronę podania (wniosku) . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje : Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Ustawa z dnia 16 listopada 2006 roku o opłacie skarbowej weszła w życie z dniem 1 stycznia 2007 roku, a zatem nie obowiązywała jeszcze w dacie nadania przez skarżącą w polskim urzędzie pocztowym wniosku o wydanie decyzji zatwierdzającej program gospodarowania odpadami niebezpiecznymi. Była już natomiast prawem obowiązującym w dacie wpływu tego wniosku do organu pierwszej instancji. Zgodnie z przepisem art. 6 ust. 1 tej ustawy, obowiązek zapłaty opłaty skarbowej powstaje: 1) od dokonania czynności urzędowej - z chwilą dokonania zgłoszenia lub złożenia wniosku o dokonanie czynności urzędowej; 2) od wydania zaświadczenia - z chwilą złożenia wniosku o wydanie zaświadczenia; 3) od wydania zezwolenia (pozwolenia, koncesji) - z chwilą złożenia wniosku o wydanie zezwolenia (pozwolenia, koncesji); 4) od złożenia dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa lub prokury oraz od jego odpisu, wypisu lub kopii - z chwilą złożenia dokumentu w organie administracji publicznej, sądzie lub podmiocie, o którym mowa w art. 1 ust. 2; 5) od przedmiotu opłaty określonego w art. 2 ust. 2 - z chwilą użycia zaświadczenia w sprawie innej niż wymieniona w art. 2 ust. 1. Stosownie zaś do przepisu ust. 2 art. 6 ustawy, opłatę skarbową wpłaca się z chwilą powstania obowiązku jej zapłaty. W świetle wskazanego przepisu nie budzi wątpliwości, iż opłata skarbowa od dokonania czynności urzędowej (art. 6 ust. 1pkt 1 ustawy) jest należna z góry, zatem powinna być uiszczona z chwilą złożenia wniosku. W sytuacji, gdy strona składa wniosek o dokonanie czynności urzędowej osobiście lub nadaje go w polskim urzędzie pocztowym lub czyni to w inny sposób o jakim mowa w przepisie art. 63 § 1 Kpa to powinna jednocześnie dokonać zapłaty opłaty skarbowej (ust. 2 art. 6 ustawy). Zgodnie bowiem z przepisem § 3 ust. 1 zdanie 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 21 grudnia 2006 roku w sprawie dokumentowania opłaty skarbowej oraz trybu jej zwrotu (Dz.U. Nr 246 poz.1804) - obowiązującego od 1 stycznia 2007 roku - składający wniosek lub pełnomocnictwo albo dokonujący zgłoszenia zobowiązany jest załączyć dowód zapłaty należnej opłaty skarbowej. Zasadą jest zatem, że w sytuacji gdy opłata skarbowa jest należna z góry, strona uiszcza ją bez wezwania organu administracji. Stosownie do przepisu art. 261 § 1 Kpa, dopiero w sytuacji, gdy strona nie wpłaciła należności tytułem opłat i kosztów postępowania, które zgodnie z przepisami powinny być uiszczone z góry, organ administracji publicznej prowadzący postępowanie wyznaczy jej termin do wniesienia tych należności.. W świetle powyższych regulacji należy uznać, że za "chwilę złożenia wniosku" o jakiej mowa w art. 6 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej, może być uznany jedynie dzień złożenia podania (wniosku) w jeden z dopuszczalnych sposobów wnoszenia go o jakich mowa w przepisie art. 63 § 1 Kpa. Zatem w sytuacji, gdy strona składa wniosek pisemnie za pośrednictwem polskiego urzędu pocztowego dniem tym będzie dzień nadania wniosku w tym urzędzie. Tym samym nie można podzielić stanowiska zaprezentowanego przez organy administracyjne obu instancji, iż dniem złożenia wniosku - wyznaczającym chwilę powstania obowiązku uiszczenia opłaty skarbowej od wniosku o dokonanie czynności urzędowej - jest dopiero dzień jego wpływu do organu, gdyż z tym dniem następuje wszczęcie postępowania administracyjnego na wniosek strony. Przede wszystkim wskazać należy, iż strona wysyłając za pośrednictwem urzędu pocztowego wniosek o dokonanie czynności urzędowej, nie posiada wiedzy kiedy (w jakiej dacie) wniosek ten wpłynie do organu administracji publicznej, wywołując zgodnie z przepisem art. 61 § 3 skutek w postaci wszczęcia postępowania. W takiej sytuacji strona pozbawiona zostaje zatem możliwości dochowania wymogu wynikającego z art. 6 ust 2 ustawy o opłacie skarbowej i § 3 w/w rozporządzenia tj. uiszczenia z góry opłaty skarbowej i dołączenia do wniosku potwierdzenia jej zapłaty. Wskazać należy, iż na gruncie tego samego aktu prawnego użyte w nim pojęcia muszą być wykładane w sposób jednolity. Skoro więc, na tle przepisu art. 6 ust 1 pkt 1 ustawy o opłacie skarbowej, za chwilę złożenia podania o dokonanie czynności urzędowej uznany został dzień złożenia go w jeden ze sposobów o jakich mowa w art. 63 § 1 Kpa (np. nadanie za pośrednictwem urzędu pocztowego) to również na tle przepisu przejściowego jakim jest art. 19 ustawy pojęcie złożenia podania czy wystąpienia z wnioskiem musi być interpretowane analogicznie. Zgodnie z tym przepisem jeżeli złożono podanie, załączniki do podania, dokonano zgłoszenia lub wystąpiono z wnioskiem o dokonanie czynności urzędowej albo z wnioskiem o wydanie zaświadczenia lub zezwolenia (pozwolenia, koncesji), albo sporządzono dokument stwierdzający ustanowienie pełnomocnika lub jego odpis, wypis, przed dniem wejścia w życie ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Skoro więc poza sporem jest, że z wnioskiem o dokonanie czynności urzędowej tj. o wydanie decyzji o zatwierdzenie programu gospodarowania odpadami niebezpiecznymi strona wystąpiła w dniu 27 grudnia 2007 roku (tj. złożyła go pisemnie za pośrednictwem urzędu pocztowego), a więc przed dniem wejściem w życie ustawy z dnia 16 listopada to, wbrew stanowisku organów, w sprawie znajdzie zastosowanie przepis art. 19 tej ustawy. W konsekwencji oznacza to, iż kwestia czy i w jakim rozmiarze podlegał on opłacie skarbowej powinna być oceniana w oparciu o ustawę o opłacie skarbowej z dnia 9 września 2000 r. (Dz.U. z 2004 roku , Nr 253, poz. 2532 ze zm.). Na marginesie należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 6 ust. 1 pkt 1 i 2 uprzednio obowiązującej ustawy o opłacie skarbowej z dnia 9 września 2000 r., obowiązek zapłaty opłaty skarbowej powstawał także od podań - z chwilą wniesienia podania, a od czynności urzędowych - z chwilą dokonania zgłoszenia lub wystąpienia z wnioskiem o dokonanie czynności urzędowej, a jeżeli w wyniku tej czynności ma być wydany dokument - z chwilą wydania tego dokumentu. Tym samym zasadne okazały się zarzuty strony skarżącej, iż brak podstaw do utożsamiania pojęcia "chwila złożenia wniosku" z momentem wszczęcia postępowania wyznaczonym przez przepis art. 61 § 3 Kpa oraz, że w sprawie powinien znaleźć zastosowanie przepis art. 19 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. Należy bowiem odróżnić techniczny sposób wniesienie podania przez stronę (za pośrednictwem operatora pocztowego), od skutku procesowego w postaci wszczęcia na skutek tego wniosku postępowania administracyjnego przez uprawniony organ. Skutek ten bowiem następuje z mocy prawa w dacie doręczenia organowi żądania, bowiem jest to z oczywistych względów, data w której najwcześniej organ administracji publicznej może zapoznać się z treścią wniosku i podjąć odpowiednie czynności. Dokonanie zatem przez organy zwrotu przedmiotowego wniosku z tej przyczyny, iż nie został on prawidłowo opłacony stanowi naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia. Z tych przyczyn, na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c oraz art. 135 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. Na podstawie przepisu art. 152 P.p.s.a. stwierdzono, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Zgodnie z przepisem art. 225. P.p.s.a, Sąd z urzędu zwrócił stronie skarżącej na jej koszt kwotę nadpłaconego wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł. W myśl bowiem przepisu § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193), wpis stały bez względu na przedmiot zaskarżonego aktu wynosi w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym 100 zł. Po myśli art. 200 w związku z art. 210 § 1 P.p.s.a., o pozostałych kosztach postępowaniu nie orzeczono, z uwagi na brak wniosku strony w tym zakresie.