II SA/Go 392/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Linska - Wawrzon (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz, Asesor WSA ANNA Juszczyk - Wiśniewska, Protokolant, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 listopada 2005 przy udziale sprawy ze skargi A.B. na Dyrektor Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie Opłata drogowa Uchylono zaskarżoną decyzję II SA/Go 392/05 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] września 2004 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego nałożył na A.B. - Przedsiębiorstwo [...], karę pieniężną w kwocie 3000 zł z tytułu wykonywania transportu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż w dniu [...] sierpnia 2004 r. na drodze krajowej (trasa [...]) zatrzymano do kontroli samochód ciężarowy m-ki [...] o numerze rej. [...] kierowany przez A.B.. W trakcie kontroli, kierujący okazał kartę opłaty za przejazd po drogach krajowych, blankiet seria i nr [...]. Zdaniem organu I instancji, karta nie była wypełniona zgodnie z wymogami określonymi w § 5 ust. 1-5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.). Od powyższej decyzji odwołanie złożył A.B.. Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ II instancji wskazał, iż w trakcie kontroli pojazdu o nr rej. [...], kierujący tym samochodem przedstawił niewypełniony blankiet karty opłaty drogowej nr [...]. Organ odwoławczy ponadto zaznaczył, iż zgodnie z § 5 ust. 6 cyt. rozporządzenia, niewypełniona karta opłaty nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty. Nadto Dyrektor Izby Celnej zwrócił uwagę, iż wysokość kar orzekanych z tytułu naruszeń' przepisów ustawy o transporcie drogowym jest ściśle określona w przepisach prawa. Załącznik do ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym, w punkcie 1.4.1. przewiduje, że wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych karę w kwocie 3000 zł. Organ celny, po stwierdzeniu konkretnego naruszenia, wymienionego w cytowanym załączniku może wymierzyć tylko taką karę pieniężną, jaką za takie naruszenie przewiduje ustawodawca i nie może według własnego uznania wpływać na jej rozmiar, dlatego też Dyrektor Izby Celnej nie mógł przychylić się do wniosku strony o zmniejszenie nałożonej kary. A.B. złożył skargę na powyższą decyzje podnosząc, iż nie wypełnił karty opłat jedynie przez przeoczenie, spowodowane nagłą koniecznością wyjazdu. Skarżący wniósł o uchylenie nałożonej kary, a w przypadku nieuwzględnienia tegoż wniosku o zmniejszenie nałożonej kary i rozłożenie jej na raty. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o przeprowadzenie postępowania mediacyjnego. Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, iż A.B. nie wypełnił prawidłowo karty opłat}', ponieważ brakowało w niej określenia zarówno dnia jak i dokładnej godziny z podaniem minut dla określenia terminu ważności karty. Podanie dokładnej godziny ma kluczowe znaczenie zwłaszcza w przypadku kart dobowych, pozwala bowiem na określenie, czy w dniu kontroli karta jest ważna. Przedmiotowa karta zawierała jedynie określenie miesiąca i roku. Zdaniem organu odwoławczego, niewypełnienie wszystkich pól w karcie zgodnie z takim obowiązkiem nałożonym na przedsiębiorcę w ust. 4 § 5 rozporządzenia jest wypełnieniem karty w sposób inny niż określony w ust. 1 i ust. 3-5 co sprowadza się do jej nieprawidłowego wypełnienia i w konsekwencji do wymierzenia kary w wysokości 500 a nie 3000 zł. Konstrukcja ust. 6 § 5 rozporządzenia nie powoduje, iż taka karta opłaty nie może być w ogóle uznana za dowód w sprawie. Karta taka nie stanowi jedynie dokumentu potwierdzającego wniesienia opłaty, co nie jest tożsame z brakiem uiszczenia opłaty za przejazd po drogach, co miało miejsce w ocenie organu II instancji, W konsekwencji zdaniem Dyrektora Izby Celnej organy celne powinny nałożyć na stronę karę pieniężną w wysokości 500 zł za nieprawidłowe wypełnienie karty zgodnie z pkt. 1.4.4. załącznika do ustawy o transporcie drogowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż wskazane przez skarżącego. Dokonując na mocy art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem należało uznać, że wydana ona została z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z przepisem art. 42 ust 1 ustawy z dnia 6 września 200 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r., Nr 204. poz. 2088 ze zm.) przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne są obowiązani do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, której maksymalna wysokość nie może być wyższa niż równowartość 800 euro rocznie. Stosownie do treści art.92 ust.1 cyt. ustawy, kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy - podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych. W myśl § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1684 ze zm. - dalej jako rozporządzenie) w części dotyczącej numeru rejestracyjnego pojazdu oraz terminu ważności, karta opłaty dobowej i siedmiodniowej może być wypełniona przez przedsiębiorcę w terminie 7 dni - od daty wydania karty opłaty dobowej. Stosownie zaś do § 5 ust. 3 cyt. rozporządzenia kartę opłaty wypełnia się przed rozpoczęciem przejazdu przez wpisanie w odpowiednim miejscu numeru rejestracyjnego pojazdu, dat i godzin określających termin ważności karty, daty wydania karty oraz oznaczenie emisji spalin pojazdu samochodowego. Termin ważności karty należy wpisać tak, aby wszystkie oznaczone pola karty były wypełnione, przy czym dzień i miesiąc powinien być oznaczony dwiema cyframi, a rok czterema cyframi. Godzinę przejazdu oznacza się czterema cyframi, z czego dwie pierwsze odpowiadają kolejnym godzinom w 24-godzinnym cyklu dobowym (§ 5 ust. 4). W niniejszej sprawie A.B. podczas kontroli drogowej w dniu [...] sierpnia 2004 r. o godz. 16.20 okazał funkcjonariuszowi celnemu dobową kartę opłaty o nr [...]. Pozostaje także okolicznością bezsporną, iż przedmiotowa karta nie została wypełniona w sposób określony w przytoczonym powyżej § 5 ust. 3 i 4 rozporządzenia. Skarżący nie wpisał bowiem daty i godziny określających termin ważności karty. W tak ustalonym stanie faktycznym organy administracji obu instancji uznały, iż znajduje zastosowanie § 5 ust. 6 rozporządzenia, który stanowi, iż karta opłaty niewypełniona lub wypełniona w sposób inny niż określony w ust. 1 i ust. 3-5, a także zawierająca poprawki nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty. W konsekwencji organy administracji na podstawie pkt. 1.4.1. załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - dalej jako załącznik, wymierzyły przedsiębiorcy karę pieniężną w wysokości 3.000 zł. Organy uznały zatem, iż A.B. wykonywał transport drogowy bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. W przedmiotowej sprawie, jak już wyżej wskazano, pozostaje bezsporne, iż przedsiębiorca nie wypełnił karty opłaty zgodnie z wymogami określonymi w § 5 ust. 3 cyt. rozporządzenia. Podstawowym więc zagadnieniem wymagającym rozstrzygnięcia była zatem ocena, czy każdy przypadek, gdy przedsiębiorca nie wypełnia karty opłaty w sposób przewidziany w § 5 ust. 1 i 3-5 rozporządzenia, oznacza, iż podmiot ten wykonuje transport drogowy bez uiszczenia opłaty, co w konsekwencji prowadzi do zastosowania sankcji administracyjnej w postaci kary pieniężnej w wysokości 3000 zł, określonej w pkt. 1.4.1. załącznika. W tym miejscu należy zauważyć, iż zgodnie z § 4 ust. l rozporządzenia uiszczenie opłaty następuje poprzez nabycie przez przedsiębiorcę karty opłat}', która następnie podlega wypełnieniu zgodne z § 5. Wypełniona przed rozpoczęciem przejazdu karta opłaty stanowi dokument potwierdzający wniesienie opłaty. Natomiast § 5 ust. 6 rozporządzenia stanowi, iż karta opłaty niewypełniona lub wypełniona w sposób inny niż określony w ust. 1 i ust. 3-5, a także zawierająca poprawki nie stanowi dokumentu potwierdzającego wyniesienie opłaty. Zdaniem Sądu regulację zawartą w § 5 ust. 6 rozporządzenia należy rozpatrywać w ścisłym związku z uregulowaniem zawartym w pkt. 1.4.1. oraz 1.4.4. załącznika. Według treści pkt. 1.4.1. załącznika, wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych podlega karze w wysokości 3000 zł. Natomiast w myśl pkt. 1.4.4. załącznika, wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z niewypełnioną kartą opłaty drogowej podlega karze w wysokości 500 zł. Analiza treści przytoczonych powyżej przepisów prowadzi do wniosku, iż ustawodawca w sposób wyraźny rozróżnił dwie sytuacje. Pierwsza z nich polega na wykonywaniu transportu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Druga zaś na wykonywaniu tegoż transportu z nieprawidłowa wypełnioną kartą opłaty drogowej. Przyjęcie stanowiska orzekających w sprawie organów administracji obu instancji, prowadziłoby do wniosku, iż każdy przypadek naruszenia przez przedsiębiorcę przepisów rozporządzenia o sposobie wypełnienia karty opłaty drogowej, oznacza wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd w rozumieniu pkt. 1.4.1. załącznika. Konsekwencją tego stanu rzeczy byłoby wymierzenie przedsiębiorcy kary pieniężnej w wysokości 3000 zł. Z takim poglądem nie można się zgodzić. Należy wskazać, iż jednym z podstawowych założeń przyjmowanych w procesie wykładni prawa jest zakaz wykładni per non est, który oznacza, że nie wolno interpretować przepisów tak, aby pewne ich fragmenty okazały się zbędne. Przyjęcie stanowiska organów administracji oznaczałoby w praktyce, iż sankcja administracyjna określona w pkt. 1.4.4. załącznika w zasadzie nie miałaby zastosowania. W zgodzie z przyjętą wykładnią pozostaje teza, iż znaczenie § 5 ust. 6 rozporządzenia polega na tym, że karta opłaty wypełniona w sposób zgodny z ust. l i ust. 3-5 rozporządzenia stanowi dokument potwierdzający wniesienie opłaty, a więc środek dowodowy pozwalający wykazać (udowodnić) przedsiębiorcy, iż uiścił on należną opłatę za wykonywanie transportu drogowego. Wykładnia językowa tegoż przepisu nie upoważnia natomiast do wyciągnięcia wniosku, iż jest to dowód wyłączny, jedyny. Konstatując, karta opłaty niewypełniona lub wypełniona w sposób innych niż określony w rozporządzeniu nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty, co nie jest jednak równoznaczne z nieuiszczeniem stosownej opłaty. W takim przypadku nabyta przez przedsiębiorcę karta opłaty podlega ocenie według reguł ogólnych postępowania administracyjnego. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu taktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Ponadto obowiązkiem organu jest wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 77 k.p.a.), przy czym dowodem w postępowaniu administracyjnym może być wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a co nie pozostaje w sprzeczności z prawem (art. 75 k.p.a.). W myśl art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W niniejszej sprawie, jak trafnie zauważył Dyrektor Izby Celnej w odpowiedzi na skargę, z pieczęci znajdującej się na karcie opłaty wynika, iż wydano ją [...] sierpnia 2004 r. o godz. 19.00 co oznacza, iż pomimo niewypełnienia karty przez A.B., karta ta w dniu kontroli w dniu [...] sierpnia 2004 r. o godz. 16.20 była ważna. Należało zatem uznać, iż skarżący uiścił stosowną opłatę drogową za wykonywanie transportu drogowego z tym zastrzeżeniem, iż nieprawidłowo wypełnił kartę opłaty drogowej. W konsekwencji organy administracji powinny zgodnie z pkt. 1.4.4. załącznika nałożyć na skarżącego karę pieniężną w wysokości 500 zł, a nie w wymiarze 3000 zł (pkt 1.4.1. załącznika). Mając powyższe na względzie, zaskarżoną decyzję należało zgodnie z przepisem art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) uchylić i stwierdzić, iż nie podlega ona wykonaniu (art. 152 powyższej ustawy). Podstawę zasądzenia skarżącemu zwrotu kosztów postępowania stanowił art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.