II SA/Go 392/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2014r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z.I. na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wezwania do zapłaty za przechowywanie broni w depozycie postanawia odrzucić skargę. Dnia [...] kwietnia 2014 r. Komendant Wojewódzki Policji wystosował do Z.I. wezwanie nr [...] do zapłaty kwoty 498,52 zł tytułem uregulowania zobowiązania powstałego w związku z naliczoną opłatą za przechowywanie broni w depozycie policyjnym w okresie od dnia [...] maja 2013 r. do dnia [...] grudnia 2013 r. Jako podstawę prawną wezwania organ wskazał art. 23 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r., nr 52, poz. 525 ze zm.) oraz § 11 ust. 1 i 2, § 12 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 czerwca 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad deponowania broni i amunicji w depozycie Policji... (Dz. U. nr 152, poz. 1609). Z.I. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na powyższą czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji. W skardze Z.I. podał, że był przekonany, iż po upływie okresu bezpłatnego przechowywania broni w depozycie zostanie wezwany przez Policję "co do dalszych decyzji w sprawie". Wskazał też, że naliczono kwotę za przechowywanie broni bez uprzedniego wezwania do zapłaty, a wysokość opłaty przekracza realną wartość przechowywanej broni gazowej. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o oddalenie skargi wskazując, że opłata za depozyt broni wynika z art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji i obciąża osobę, która utraciła prawo do jej posiadania. Zdaniem organu skarżący, pozostawiając broń w depozycie winien był liczyć się z koniecznością zapłaty. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 6 czerwca 2014 r. skarżący wezwany został do podania w terminie 7 dni czy przed wniesieniem skargi do Sądu skierował w trybie art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do zaskarżonego organu administracji publicznej, tj. Komendanta Wojewódzkiego Policji wezwanie do usunięcia naruszenia prawa oraz do nadesłania do Sądu odpisu wniesionego ewentualnie wezwania, pod rygorem przyjęcia, iż wezwanie takie nie zostało do organu wystosowane. Wezwanie zostało doręczone skutecznie skarżącemu w dniu 24 czerwca 2014 r. 27 czerwca 2014 r. do Sądu wpłynęło pismo Z.I., w którym skarżący wskazał na błędną procedurę zastosowaną przez organ, ponieważ jego zdaniem najpierw organ powinien był wezwać go do zapłaty, a następnie wystosować upomnienie, a nadto podkreślił, że skargę do Sądu wniósł zgodnie z pouczeniem zawartym w wezwaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić jako niedopuszczalną. Badanie merytorycznej zasadności skargi zawsze poprzedza analiza jej dopuszczalności. W tym zakresie Sąd bada czy skarga dotyczy przedmiotu objętego właściwością sądu administracyjnego określoną przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, póz. 1269 ze zm.), który stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Nadto granice kognicji rzeczowej wojewódzkich sądów administracyjnych sprecyzowane zostały w przepisach art. 3 § 2 i 3 oraz art. 4 i art. 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Katalog aktów prawnych oraz czynności organów administracji publicznej podlegających kontroli sądów administracyjnych wskazany został w treści przepisu art. 3 § 2 p.p.s.a. Obejmuje on: 1) decyzje administracyjne, 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej, 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego, 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Powyższe wyliczenie stanowi katalog zamknięty. Zaskarżenie aktu lub czynności niewymienionych w powyższym katalogu oznacza, iż sprawa nie jest objęta właściwością sądu administracyjnego, a tym samym zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. winna zostać odrzucona. W myśl § 3 cyt. przepisu sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. W ocenie Sądu, uznać należało, że wystosowanie do skarżącego wezwanie do uiszczenia opłaty za przechowywanie broni w depozycie policyjnym spełniało warunek w postaci bycia "innym niż określone w pkt 1-3 aktem lub czynnością", o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., gdyż na podstawie tego przepisu, wolą ustawodawcy było objęcie kontrolą sądu administracyjnego tych prawnych form działania administracji publicznej, które mogą być i są podejmowane przez organy administracji publicznej w stosunku do podmiotów administrowanych w sprawach, dla których załatwienia nie jest przewidziana forma decyzji lub postanowienia. W orzecznictwie i literaturze przedmiotu przyjmuje się, że stosowanie przepisu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. może mieć miejsce, gdy spełnione są następujące przesłanki: 1) akt lub czynność nie mają charakteru decyzji lub postanowienia; 2) są podejmowane w sprawach indywidualnych, skierowane do konkretnego podmiotu; 3) mają charakter publicznoprawny oraz 4) dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2012, s. 31-32; T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, A. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2009, s. 29- 31). Ostatnia przesłanka oznacza, że musi istnieć ścisły i bezpośredni związek między działaniem lub zaniechaniem określonego działania organu administracji a możliwością realizacji uprawnienia (obowiązku) wynikającego z przepisu prawa przez podmiot niepowiązany organizacyjnie z organem wydającym dany akt lub podejmującym daną czynność (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2012, s. 32). Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd WSA w Opolu wyrażony w wyroku z dnia 20 września 2011 r. (sygn. akt II SA/Op 656/10), zgodnie z którym obowiązek uiszczenia opłaty za zdeponowanie broni wynika z treści art. 23 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), określającego podmioty, na które ustawodawca nałożył obowiązek ponoszenia kosztów związanych z deponowaniem broni. Powstaje on w wyniku zdeponowaniem broni w związku z brakiem pozwolenia na broń będącym aktem administracyjnym, stanowiącym formę reglamentacji dostępu do broni i faktycznego nią władania. Jego podstawę stanowi stosunek administracyjny, który charakteryzuje się tym, iż jedną z jego stron jest organ administracji publicznej, uprawniony na podstawie przepisów prawa do podjęcia aktu lub czynności dotyczących uprawnień i obowiązków regulowanych przez przepisy prawa administracyjnego. W przypadku deponowania broni powstaje on w związku z brakiem pozwolenia na broń i wynikającą z tego konieczności złożenia jej do depozytu. W takim przypadku stosunek prawny nawiązuje się pomiędzy organem przyjmującym broń do depozytu, a deponującym. Wyłączona przy tym jest swoboda stron w uregulowaniu tego stosunku, a powstające w jego zakresie obowiązki i uprawnienia reguluje ustawa. Zaś w odniesieniu do osób określonych w art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy, w przypadku zaistnienia okoliczności wskazanych w art. 23 ust. 2 ustawy, organ administracji na podstawie ust. 3 uprawniony jest do podjęcia działań, mających na celu pobranie opłat związanych z deponowaniem broni. W konsekwencji przyjąć należy, że w przypadku obowiązku wynikającego z art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy i zaistnienia okoliczności z art. 23 ust. 2 pkt 3 ustawy wystosowanie do podmiotu, na który mocą ustawy nałożony jest obowiązek, wezwania do uiszczenia kosztów depozytu, stanowi czynność, na którą przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Zgodnie z treścią art. 52 § 1 "p.p.s.a." skargę do Sądu można wnieść dopiero po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia ustawa nakazuje natomiast rozumieć sytuację, gdy stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Oznacza to, że postępowanie sądowoadministracyjne nie powinno zastępować postępowania administracyjnego, a więc nie może zostać wszczęte dopóty, dopóki to postępowanie się toczy, jak również to, że postępowanie sądowoadministracyjne nie może zostać uruchomione, jeżeli nie zostały wykorzystane środki weryfikacji kwestionowanych aktów i czynności, dostępne podmiotowi, który chce uruchomić postępowanie sądowo-administracyjne, w postępowaniu administracyjnym (T. Woś [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2008 s. 267). Jeżeli natomiast ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, a taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie, po myśli art. 52 § 3 p.p.s.a., skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu – w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności – do usunięcia naruszenia prawa. W rozpatrywanej sprawie warunkiem dopuszczalności wniesienia do sądu administracyjnego skargi na wezwanie do uiszczenia opłaty za przechowywanie broni w depozycie policyjnym było, stosownie do art. 52 § 3 p.p.s.a., wystąpienie przez skarżącego do organu w terminie 14 dni, od chwili kiedy mógł dowiedzieć się o podjęciu czynności, z pisemnym wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. W myśl art. 53 § 2 p.p.s.a. skarga na wskazaną czynność mogła być wniesiona skutecznie w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Brak wystosowania takiego wezwania do organu, w świetle powołanej regulacji, czyni niedopuszczalnym wniesienie skargi do sądu. W niniejszej sprawie skarżący otrzymał zaskarżone wezwanie Komendanta Wojewódzkiego Policji w dniu 24 kwietnia 2014 r. Na wezwanie Sądu, czy przed wniesieniem skargi do Sądu skierował w trybie art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do zaskarżonego organu administracji publicznej, tj. Komendanta Wojewódzkiego Policji wezwanie do usunięcia naruszenia prawa oraz do nadesłania do Sądu odpisu wniesionego ewentualnie wezwania, pod rygorem przyjęcia, iż wezwanie takie nie zostało do organu wystosowane, skarżący nie udzielił jednoznacznej odpowiedzi, nie nadesłał również przedmiotowego wezwania, wobec czego należało uznać, że wezwanie powyższe nie zostało do organu wystosowane. Jedyną reakcją Z.I. na czynność organu z dnia [...] kwietnia 2014 r. było wniesienie skargi do WSA w Gorzowie Wlkp. za pośrednictwem organu. W konsekwencji powyższego uznać należało, iż skarżący nie wyczerpał trybu określonego w art. 52 § 3 p.p.s.a. i skarga wniesiona w niniejszej sprawie podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna. Oceny Sądu w tym zakresie nie zmienia okoliczność, że Z.I. zastosował się do pouczenia zawartego w zaskarżonym wezwaniu o możliwości zaskarżenia czynności do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., w którym to pouczeniu organ nie wskazał właściwego trybu, w jakim powinno to nastąpić. Sąd zwraca uwagę, że przepis art. 112 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 270) – zwanej dalej "kpa", stanowi, iż błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Istotą regulacji art. 112 kpa jest zapewnienie ochrony interesu strony postępowania administracyjnego, która zastosowała się do błędnego pouczenia organu. Z jego treści można zatem wywieść wniosek, iż w przypadku gdy strona dokonała nieprawidłowej w danym stanie faktycznym czynności procesowej, stosując się do błędnego pouczenia organu, to fakt ten nie wpływa na bieg terminu do wniesienia danego środka odwoławczego, lecz może stanowić podstawę do przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. W orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje obecnie stanowisko, zgodnie z którym termin do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, o którym mowa w art. 52 § 3 p.p.s.a., ma charakter procesowy i podlega przywróceniu (por. wyrok NSA z 14 marca 2011 r., I FPS 5/10, www.orzeczenia.nsa.gov.pl), a organem właściwym do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa będzie ten organ, który dokonał kwestionowanej wezwaniem czynności, przy czym rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu następuje w oparciu o przepisy art. 57, art. 58 i art. 59 kpa (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 24 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Bk 900/411, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego skarżący Z.I. uprawniony jest do wystąpienia do organu z wnioskiem o przywrócenie terminu do wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa oraz – w razie niezadowolenia ze sposobu załatwienia wezwania – do złożenia skargi do WSA w Gorzowie Wlkp. zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.