II SA/Go 394/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka – Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Asesor WSA Kamila Karwatowicz Protokolant st. sekr. sąd. Danuta Chorabik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2024 r. sprawy ze skargi D. N. na decyzję Dowódcy [...] w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienie do rezerwy oddala skargę. Rozkazem Personalnym nr [...] Dowódca [...] zwolnił szeregowego D.N. z dniem [...] kwietnia 2024 r. z zawodowej służby wojskowej i przeniósł go do pasywnej rezerwy. Jako postawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 226 ust. 9, art. 229 ust. 1 i ust. 4, art. 231 ust. 2, ustawy z dnia 11 marca 2022r. o obronie Ojczyzny (t.j. Dz. U. z 2024r., poz. 248, dalej jako - ustawa o.o.), § 1 ust. 6, § 20 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 20 lutego 2023r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz.U. 2023r., poz. 433, dalej jako - rozporządzenie MON). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, że zwolnienie szeregowego D.N. z zawodowej służby wojskowej nastąpiło na skutek wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez zainteresowanego żołnierza. Od powyższego rozkazu personalnego D.N. wniósł odwołanie. W odwołaniu skarżący zawarł prośbę o wycofanie złożonego przez niego wypowiedzenia stosunku służbowego, wyjaśniając że zostało ono złożone pod wpływem silnej presji oraz nieodpowiedniego traktowania ze strony niektórych przełożonych w jednostce. Skarżący wskazał, że mimo zgłaszanych przez niego trudności w pełnieniu służby jego pragnieniem jest kontynuowanie służby w Wojsku Polskim, jednakże nie jest w stanie dalej pełnić służby w obecnej jednostce, dlatego zwrócił się o przeniesienie do innej jednostki wojskowej. Dodał, że jego stan zdrowia po wypadku w wojsku poprawił się, ale korzysta z pomocy lekarskiej w [...] i najbliższej okolicy, dlatego wnosi o przeniesienie go do jednostki wojskowej w [...]. Dalej skarżący podniósł, że jego przełożony podał nieprawdziwe dane o skarżącym, nadto nie jest prawdą aby przełożony przeprowadzał z nim rozmowy oraz że nie odwoływał się od opinii służbowej w 2022 r. Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art.138 § 1 pkt 1, ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572), art. 226 pkt 9, art. 229 ust. 1 i ust. 4, art. 231 ust. 2 ustawy o.o. oraz § 7 rozporządzenia MON, po rozpatrzeniu odwołania szer. D.N. od Rozkazu Personalnego Nr [...] Dowódcy [...] z dnia [...] r. w sprawie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy pasywnej po upływie ustawowego okresu wypowiedzenia Dowódca [...] utrzymał zaskarżony rozkaz w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że pismem z dnia [...].01.2024 r. (data wpływu do kancelarii tajnej jednostki wojskowej 25.01.2024 r.) skierowanym do Dowódcy [...], szer. D.N. wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej z dniem [...].01.2024 r. Jednocześnie oświadczył, że znane mu są ustawowe warunki wypowiedzenia. Wobec dokonanego przez szer. D.N. wypowiedzenia stosunku służbowego służby wojskowej, Dowódca [...], Rozkazem Personalnym Nr [...] r. zwolnił go z dniem [...] kwietnia 2024 roku z zawodowej służby wojskowej i przeniósł do rezerwy pasywnej. Od powyższego rozkazu szer. D.N. (data wpływu do kancelarii tajnej jednostki wojskowej 16.05.2024 r.) za pośrednictwem Dowódcy [...], wniósł odwołanie do Dowódcy Dywizji [...], wnosząc o wycofanie jego wypowiedzenia stosunku służbowego i rozpatrzenie możliwości przeniesienia do innej jednostki wojskowej w ramach Dywizji [...], gdzie mógłby efektywnie i z godnością kontynuować służbę. Organ odwoławczy wskazał, że zwalnianie żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej zostało uregulowane w przepisach ustawy o.o. oraz rozporządzenia MON. Zgodnie z art. 226 pkt 9 ustawy o.o. żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej, wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez żołnierza zawodowego. Jest to jedna z obligatoryjnych przesłanek zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Ustawodawca nie pozostawił Dowódcy Jednostki Wojskowej żadnej swobody w tym zakresie. W przypadku złożenia wypowiedzenia obowiązkiem organu jest wydanie wyłącznie decyzji w przedmiocie jego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej (tak Wyrok NSA z 10.03.2020 r. w sprawie I OSK 2648/19). Zgodnie z § 7 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 lutego 2023 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej, żołnierz składa wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej w formie pisemnej do organu zwalniającego i zawiera w nim oświadczenie swojej woli wskazujące jednoznacznie na zamiar wypowiedzenia stosunku służbowego. Wypowiedzenie uważa się za dokonane, jeżeli zostało ono złożone przez żołnierza bezpośrednio i za potwierdzeniem w kancelarii jednostki wojskowej albo wysłane przesyłką poleconą na adres jednostki wojskowej, w której żołnierz pełni zawodową służbę wojskową. W przypadku gdy żołnierz złoży wypowiedzenie, organ zwalniający wydaje decyzję o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej i w tej decyzji określa wynikającą z wypowiedzenia datę zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Z kolei wycofanie tego wypowiedzenia może nastąpić na pisemny wniosek żołnierza, za zgodą organu zwalniającego. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że szer. D.N. złożył, wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej w formie pisemnej do organu zwalniającego - Dowódcy [...], bezpośrednio i za potwierdzeniem w kancelarii jednostki wojskowej w dniu 25.01.2024 r. i do dnia 30 kwietnia 2024 r. nie złożył jakiegokolwiek oświadczenia, które mogłoby zostać zakwalifikowane jako wycofanie wypowiedzenia, a załączona do akt kserokopia nie wnosi w sprawie nic nowego. Tym samym, zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej wobec jednoznacznego brzmienia art. 226 pkt 9 ustawy o.o., było obligatoryjne i nastąpiło po upływie trzech miesięcy od dnia złożenia wypowiedzenia przez żołnierza, w ostatnim dniu miesiąca, ze skutkiem na dzień [...] kwietnia 2024 r. Jednocześnie zgodnie z ust. 4 art. 128 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny zwolnionego z czynnej służby wojskowej należało przenieść do pasywnej rezerwy. Od powyższej decyzji Dowódcy Dywizji [...] z dnia [...] D.N. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił błędy proceduralne oraz naruszenie zasad współżycia społecznego oraz wniósł o odrzucenie decyzji w całości oraz o wydanie wyroku z uzasadnieniem umożliwiającym Dowódcy Dywizji [...] ponowne rozpatrzenie sprawy i przywrócenie go do zawodowej służby wojskowej. W uzasadnieniu skargi skarżący podał, że zaskarżona decyzja jest dla niego krzywdząca. Wskazał, że wcześniej podejmowane były bezzasadne próby pozbycia się go z Brygady. Dowodem łamania prawa i procedur jest dołączona do akt sprawy kopia potwierdzająca wszczęcie wobec skarżącego postępowania dyscyplinarnego w 2022 r., gdy podczas służby na granicy, z powodu bardzo złego samopoczucia, nie był w stanie wykonać rozkazu służbowego. Mimo że przebywał na zwolnieniu lekarskim, został internowany w miejscu pełnienia służby. Pomimo okazania e-zwolnienia, kilkakrotnie odmówiono mu zjazdu do lekarza celem zaleconej bezpośredniej konsultacji specjalistycznej i podjęcia leczenia. Zlekceważono jego wysokie ciśnienie i problemy z sercem (po powrocie do [...] lekarz pierwszego kontaktu stwierdził tachykardię). Bezspornie w dniu 25 stycznia 2024 r. złożył pisemne wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, jednak nieprawdą jest, że do dnia 30 kwietnia 2024 r. nie złożył oświadczenia mogące zostać uznane za wycofanie wypowiedzenia. Za takie oświadczenie można uznać odwołanie do Dowódcy Dywizji [...] za pośrednictwem Dowódcy [...], o którym poinformował bezpośrednich przełożonych przed 30 kwietnia 2024 r. Oczekiwaniem skarżącego jest pozytywne rozpatrzenie wycofania jego rezygnacji i przywrócenie go do służby wojskowej z przeniesieniem do Pułku [...], gdyż w Jednostce z powodu bardzo wrogiego nastawienia kilku wyższych oficerów, nie ma dla niego miejsca. W piśmie procesowym z dnia [...] sierpnia 2024 r. pełnomocnik skarżącego wskazał na toczące się równolegle postępowanie w sprawie zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej, ale na innej podstawie prawnej. Mianowicie, że rozkazem personalnym z dnia [...] r. skarżący został zwolniony z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy pasywnej z powodu otrzymania oceny dostatecznej z ostatniej opinii służbowej. Decyzją organu II instancji z dnia [...] r. utrzymano w mocy w.w. rozkaz personalny zmieniając jedynie datę zwolnienia - na [...] maja 2024 r. Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Skarżący wyjaśnił, że odwołał się od powyższej opinii służbowej. Zdaniem skarżącego rzeczywiste powody zwolnienia go ze służby wojskowej były inne, mianowicie w dniu [...] maja 2023 r. uległ on wypadkowi w trakcie pełnienia służby i od tamtej pory przebywał na zwolnieniach lekarskich, ponadto w orzeczeniach Komisji Lekarskiej przewidziano udzielanie skarżącemu ulg w służbie. Skarżący wskazał na wypadki nadużywania wobec niego stanowiska służbowego przez jego przełożonych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Organ wyjaśnił, że na skutek skargi na decyzję Dowódcy Dywizji [...] nr [...] r., na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 - dalej w skrócie: "p.p.s.a.") uchylono decyzje obydwu instancji i umorzono postępowanie pierwszej instancji. W ocenie organu oświadczenie o cofnięciu wypowiedzenia nie spełniało wymogów z § 7 rozporządzenia MON w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Stosownie do treści z art. 230 ustawy o.o. żołnierz zawodowy może w każdym czasie wypowiedzieć stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej bez podawania przyczyny. W myśl do art. 231 ust. 2 zwolnienie z zawodowej służby wojskowej żołnierza zawodowego wskutek dokonanego wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej następuje po upływie 3 miesięcy od dnia złożenia wypowiedzenia przez żołnierza w ostatnim dniu miesiąca. W razie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej żołnierz może wnosić o skrócenie okresu wypowiedzenia, na co właściwy organ może wyrazić zgodę (ust. 3). Zgodnie natomiast z art. 226 pkt 9 ustawy, żołnierza zawodowego zwalania się z zawodowej służby wojskowej wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez żołnierza zawodowego. Po myśli § 7 ust. 2 rozporządzenia MON wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej powinno być dokonane przez żołnierza w formie pisemnej i powinno zawierać oświadczenie woli żołnierza wskazujące jednoznacznie na zamiar wypowiedzenia przez niego stosunku służbowego. Wypowiedzenie przez żołnierza uważa się za dokonane, jeżeli zostało ono złożone za potwierdzeniem odbioru w kancelarii jednostki wojskowej lub wysłane przesyłką poleconą na adres jednostki wojskowej, w której żołnierz pełni zawodową służbę wojskową, o czym stanowi ust. 2 przywołanego przepisu. W § 7 ust. 7 rozporządzenia przewidziano możliwość wycofania wypowiedzenia, które może nastąpić na pisemny wniosek żołnierza, za zgodą organu zwalniającego. Złożenie wniosku o którym mowa w ust. 7, nie wstrzymuje wykonania decyzji o zwolnieniu ze służby. Z przedstawionych przepisów prawa wynika, że wypowiedzenie stosunku służbowego przez żołnierza zawodowego wywołuje skutki od dnia jego złożenia i zobowiązuje organ do wydania decyzji (rozkazu personalnego) o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, z dniem określonym w decyzji. Innymi słowy w przypadku złożenia wypowiedzenia obowiązkiem organu jest wydanie wyłącznie decyzji w przedmiocie jego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej (vide: wyrok NSA z dnia 10 marca 2020 r., sygn. akt I OSK 2648/19 - dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Wycofanie wypowiedzenia wywołuje skutek od momentu wyrażenia zgody przez właściwy organ, przy czym zarówno przepisy ustawy o obronie Ojczyzny, jak również § 7 ust. 7 powołanego rozporządzenia nie wymagają uzasadnienia oświadczenia o wycofaniu wypowiedzenia, nie wymagają również aby organ uzasadniał odmowę wyrażenia zgody. Z okoliczności faktycznych badanej sprawy wynika, że zwolnienie D.N. z zawodowej służby wojskowej nastąpiło na jego wniosek z dnia [...] stycznia 2024 r. We wniosku skarżący oświadczył, że znane mu są ustawowe warunki wypowiedzenia. W konsekwencji rozkazem personalnym z dnia [...] r. Dowódca [...] zwolnił skarżącego ze zawodowej służby wojskowej z dniem [...] kwietnia 2024 r. i przeniósł do pasywnej rezerwy, a więc po upływie trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia stosunku służbowego liczonego od dnia złożenia wypowiedzenia przez żołnierza zawodowego, w ostatnim dniu miesiąca (art. 231 ust. 2 ustawy o obronie ojczyzny). W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zawarł oświadczenie o cofnięciu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego w dniu [...] stycznia 2024 r. Odwołanie wpłynęło do kancelarii jednostki wojskowej nr [...] w dniu 2 maja 2024 r. Z akt sprawy wynika, że odwołanie zostało przekazane organowi II instancji bez wyraźnego ustosunkowania się organu zwalniającego do zawartego w nim oświadczenia o wycofaniu przez żołnierza oświadczenia o wypowiedzeniu stosunku służbowego. W wyniku rozpoznania odwołania organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny. Zdaniem Sądu, przedstawione okoliczności faktyczne sprawy i przepisy prawa prowadzą do wniosku, że nie doszło do naruszenia przez organy administracji art. 231 ustawy o.o. oraz § 7 ust. 7 powołanego rozporządzenia. W badanej sprawie nie może budzić wątpliwości okoliczność, że organ zwalniający - Dowódca [...] - nie wyraził zgody na wycofanie przez skarżącego oświadczenia o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Zauważyć należy, że z § 7 ust. 7 w.w. rozporządzenia wynika, że skutek w postaci wycofania wypowiedzenia może nastąpić za zgodą organu zwalniającego, przepisy ust. 1 - 5 stosuje się odpowiednio. Zdaniem Sądu z przywołanych przepisów wynika, że zgoda organu na wycofanie wypowiedzenia powinna być jednoznaczna, nadto stanowisko organu zawierające zgodę na wycofanie przez żołnierza wypowiedzenia powinno odnosić się w sposób wyraźny do oświadczenia żołnierza o wycofaniu złożonego przez niego wypowiedzenia stosunku służbowego. Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że przekazując odwołanie skarżącego do organu wyższej instancji Dowódca [...] nie wypowiedział się w kwestii zawartego w odwołaniu oświadczenia o cofnięciu wypowiedzenia stosunku służbowego, co świetle wskazanych powyżej przepisów - zdaniem Sądu - oznacza brak zgody na cofnięcie przez skarżącego wypowiedzenia. Należy ponadto zwrócić uwagę, że decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 228 ust. 1 pkt 4 oraz art. 229 ust. 1 i ust. 4 ustawy o.o. Dowódca [...] zwolnił skarżącego z zawodowej służby wojskowej i przeniósł go do rezerwy wskutek otrzymania dostatecznej oceny ogólnej w opinii służbowej. Na skutek odwołania decyzją z [...] maja 2024 r. organ II instancji utrzymał w mocy w.w. decyzję, zmieniając jedynie datę zwolnienia ze służby wojskowej - na [...] maja 2024 r. Przypomnieć należy, że żołnierz zawodowy w każdym czasie może wypowiedzieć stosunek służbowy bez podawania przyczyny (art. 230 ustawy o.o.). Podobnie organ zwalniający nie musi podawać przyczyny braku zgody na wycofanie przez żołnierza wypowiedzenia stosunku służbowego (§ 7 ust. 7 rozporządzenia). Brak prawnego obowiązku uzasadnienia braku zgody oznacza, że przepisy prawa nie zobowiązują organu do wskazania powodów takiej decyzji, a tym samym nie określają wzorców kontroli w tym zakresie, a wobec tego motywy działania organu pozostają poza kontrolą sądu administracyjnego. Dodać należy, że w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym organy wojskowe są autonomiczne, jeśli chodzi o politykę kadrową (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn. akt II SA/Wa 25/08 oraz sygn. akt II SA/Wa 1407/13). Ustosunkowując się do stanowiska strony skarżącej zawartego w piśmie procesowym wskazać należy, że okoliczności faktyczne stanowiące podstawę rozstrzygnięcia o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej ze względu na otrzymanie dostatecznej oceny ogólnej w opinii służbowej nie miały bezpośredniego wpływu na niniejszą sprawę i nie mogły być przedmiotem jej rozpoznania. Dzieje się tak dlatego, że - jak wyżej zaznaczono - ze względu na związany charakter decyzji wydanej na podstawie art. 231 ust. 2 w zw. z art. 230 ustawy o.o. - po złożeniu wypowiedzenia organ zobligowany był do zwolnienia skarżącego ze służby wojskowej, natomiast motywy jakimi kierował się organ nie wyrażając zgody na wycofanie wypowiedzenia nie mogą być przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. Z powyższych względów, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., Sąd oddalił wnioski dowodowe zawarte w skardze oraz w piśmie procesowym skarżącego z dnia [...] sierpnia 2024 r. Wnioski dowodowe dotyczyły okoliczności faktycznych związanych ze zwolnieniem skarżącego z zawodowej służby wojskowej ze względu na otrzymanie oceny dostatecznej oceny w ogólnej opinii służbowej. Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.