II SA/Go 394/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. N. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia 1. odrzucić skargę, 2. odmówić przyznania prawa pomocy. M. N. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] czerwca 2026 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej. Skarga wniesiona została za pośrednictwem organu w formie dokumentu elektronicznego ze wskazaniem adresu skarżącego do doręczeń elektronicznych. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia 9 lipca 2026 r. skarżący został wezwany do usunięcia w terminie 7 dni braku formalnego skargi, pod rygorem jej odrzucenia, przez podanie swojego miejsca zamieszkania. Odrębnym zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z 9 lipca 2026 r. skarżący został wezwany do uiszczenia w terminie 7 dni wpisu sądowego od wniesionej skargi w wysokości 200 zł, również pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwania zostały skutecznie doręczone skarżącemu w dniu 20 lipca 2026 r. W piśmie z [...] lipca 2026 r. M. N., powołując się na treść art. 46 § 2 pkt 1 lit.a p.p.s.a., w miejsce adresu pocztowego wskazał swój adres do doręczeń (elektroniczny), co – jego zdaniem – czyni zadość wymogowi formalnemu wskazanemu w wezwaniu Sądu. Jednocześnie oświadczył, że "nie wskazuje i nie uznaje za prawidłowy ani aktualny żadnego adresu pocztowego, w szczególności adresów "ul. [...],[...]" oraz "[...], [...]", które nie są i nigdy nie były adresami strony". Skarżący wniósł o prowadzenie doręczeń w sprawie wyłącznie na adres skrzynki ePUAP: /[...]. Pomimo upływu z dniem 27 lipca 2026 r. wyznaczonego przez Sąd terminu, brak formalny skargi nie został usunięty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. Na wstępie należy wskazać, iż postępowanie sądowoadministracyjne może zostać zainicjowane i może toczyć się wyłącznie na podstawie skutecznie wniesionej skargi. Zgodnie z art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), skarga powinna czynić zadość wymaganiom stawianym pismom w postępowaniu sądowym. Wymogi te określa art. 46 p.p.s.a. Stosownie natomiast do regulacji zawartej w art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W przypadku skargi obarczonej brakami formalnymi, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd zobowiązany jest do jej odrzucenia w przypadku nieuzupełnienia braków formalnych w wyznaczonym terminie. Jednym z wymogów dotyczącym pism procesowych, a dokładnie pierwszego pisma w sprawie, przewidzianym w art. 46 § 2 pkt 1 lit.a p.p.s.a. jest konieczność oznaczenie miejsca zamieszkania strony, a w razie jego braku - adresu do doręczeń, lub siedziby i adresów stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników. Wniesiona przez M. N. skarga nie zawierała wskazanego elementu, wobec czego na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia 9 lipca 2026 r. skarżący został wezwany do usunięcia w terminie 7 dni braku formalnego skargi, pod rygorem jej odrzucenia, przez podanie swojego miejsca zamieszkania. Wezwanie doręczono skutecznie skarżącemu w dniu 20 lipca 2026 r., zatem termin do usunięcia powyższego braku upływał z dniem 27 lipca 2026 r. Pismem z dnia [...] lipca 2026 r. M. N. wniósł o prowadzenie doręczeń w sprawie wyłącznie na adres skrzynki ePUAP i uznał za wystarczające wskazanie elektronicznego adresu do doręczeń w miejsce swojego adresu zamieszkania. W tym miejscu należy podkreślić, że obowiązek prawidłowego oznaczenia strony, w tym podania adresu miejsca zamieszkania (ewentualnie adresu do doręczeń), obciąża wyłącznie stronę wnoszącą pismo. Powołany art. 46 § 2 pkt 1 lit. a p.p.s.a. ma w tym zakresie charakter bezwzględny i nie uzależnia tego obowiązku od tego, czy sąd lub inne podmioty posiadają określone informacje o stronie. Wskazanie danych adresowych ma charakter osobisty i nie może być zastąpiony ani domniemany na podstawie danych znajdujących się w aktach sprawy. Ponadto przepisy p.p.s.a. nie wyłączają wynikającego z powyższego przepisu obowiązku oznaczenia miejsca zamieszkania w przypadku wyboru przez stronę formy komunikacji elektronicznej. W konsekwencji brak wskazania adresu nie może być uznany za usunięty ani nieistotny z tej przyczyny, że strona dokonała wyboru prowadzenia korespondencji drogą środków komunikacji elektronicznej. Tylko w przypadku braku miejsca zamieszkania zadość wymogom formalnym skargi może uczynić wskazanie adresu do doręczeń, którym może być adres elektroniczny. Wskazanie adresu elektronicznego skarżącego (wymaganego w stosunku do pism wysyłanych pocztą elektroniczną) nie może zatem zastąpić ogólnego wymogu wskazania miejsca jego zamieszkania (por. postanowienia NSA z dnia 11 czerwca 2026 r., sygn. akt I OZ 222/26; z dnia 22 kwietnia 2026 r., sygn. akt III OZ 146/26). Skoro zatem skarżący, pomimo prawidłowo doręczonego mu w dniu 20 lipca 2026 r. wezwania do uzupełnienia wskazanego braku formalnego skargi, wraz z pouczeniem o skutkach niewykonania tego wezwania, nie uzupełnił przedmiotowego braku, tj. nie wskazał swojego miejsca zamieszkania, ani też nie oświadczył o jego braku, Sąd zobligowany był do odrzucenia skargi. Wobec powyższego, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w punkcie 1 sentencji. Odnosząc się do złożonego w dniu 20 lipca 2026 r. wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy, należy wskazać, że stosownie do treści art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo to może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 p.p.s.a.). Jednakże w myśl art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. W orzecznictwie sądowym panuje zgodny pogląd, że o oczywistej bezzasadności skargi można mówić wtedy, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o taką sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego, zaś stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości co do braku szans na jej uwzględnienie (por. postanowienie NSA z 28 lutego 2012 r., sygn. akt II FZ 109/12). Przepis art. 247 p.p.s.a. znajduje zastosowanie przede wszystkim w sytuacjach, w których skarga kwalifikuje się do odrzucenia (por. postanowienie NSA z 22 lutego 2012 r., sygn. akt I OZ 1110/11), co ma miejsce w niniejszej sprawie. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 247 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 2 sentencji.