II SA/Go 400/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie WIkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Szumilas po rozpoznaniu w dniu 1 października 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K.B. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania postanawia 1. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. ustanowić adwokata. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 4 września 2009 r. odmówił K.B. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowił adwokata. Pismem z dnia [...] września 2009 r. skarżący złożył sprzeciw od powyższego postanowienia w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. K.B. wskazał, że w postanowieniu pominięto fakt spłaty jeszcze jednego kredytu, którego miesięczna rata wynosi 736,99 zł. Skarżący przedłożył harmonogram spłat kredytu ratalnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm. - dalej zwanej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Należy podnieść, że skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje utratę mocy całego orzeczenia referendarza sądowego, nawet wówczas, gdy w sprzeciwie strona zakwestionowała jedynie jego część. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika podatkowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w istocie swej ma stanowić zabezpieczenie konstytucyjnej zasady do prawa do sądu. Ma bowiem umożliwiać realizacją swoich praw na drodze sądowej podmiotom nieposiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. Z drugiej jednak strony opłaty sądowe, do których zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Również w literaturze podkreśla się, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4 s. 36-39). Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że z tytułu prowadzonego gospodarstwa rolnego K.B. uzyskuje miesięcznie dochód w wysokości 2.367,72 zł, zaś jego żona pobiera rentę w wysokości 438,70 zł (netto). Według oświadczenia skarżącego ponoszone przez niego wydatki związane z eksploatacją domu i prowadzeniem gospodarstwa domowego kształtują się następująco: energia elektryczna - 498,99 zł, woda - 215, podatek rolny - 105,33 zł, olej napędowy - 380 zł. K.B. oświadczył, że na zakup lekarstw przeznacza miesięcznie 200 zł. Z przedstawionych dokumentów wynika, że raty kredytów wynoszą 1.236 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podważa wydatków ponoszonych przez skarżącego na utrzymanie domu, prowadzenie gospodarstwa domowego czy spłatę kredytów. Nie oznacza to jednak, że skarżący nie ma możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. K.B. uzyskuje bowiem stały dochód z gospodarstwa rolnego a jego żona otrzymuje rentę. Nie można pominąć, że skarżący i jego małżonka nie posiadają na utrzymaniu innych osób. O posiadaniu pewnych możliwości majątkowych świadczy również fakt zapłaty przez skarżącego wpisu w wysokości 100 zł. Wymaga podkreślenia, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4 s. 36-39). W opinii Sądu uzasadniony jest wniosek K.B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia kosztów w przedmiocie ustanowienia adwokata. Analiza sytuacji majątkowej skarżącego wskazuje bowiem, że dodatkowe obciążenie r budżetu domowego w tym przedmiocie przekraczałoby jego możliwości finansowe. Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.