II SA/Go 406/25
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2025-10-09
Skład orzekający: Grażyna Staniszewska, Krzysztof Rogalski, Jacek Jaśkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy naruszenie przepisów ustawy SENT, polegające na podaniu w zgłoszeniu danych niezgodnych ze stanem faktycznym (inny przewoźnik i numer zezwolenia drogowego), może uzasadniać odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na interes publiczny, jeśli naruszenie to nie miało wpływu na możliwość śledzenia trasy przewozu i nie spowodowało uszczuplenia należności publicznoprawnych, a przedsiębiorca jest rzetelny i dokonuje dużej liczby zgłoszeń?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy nietrafnie przyjęły, iż nie została spełniona przesłanka interesu publicznego uzasadniająca odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. W ocenie Sądu, forsowane przez organ rozumienie instytucji kary administracyjnej nie odpowiada współczesnym standardom państwa prawa, które uwzględniają racjonalność i proporcjonalność stosowania sankcji. W interesie publicznym leży przestrzeganie prawa, ale nie kosztem upadku legalnie działającego przedsiębiorcy, zwłaszcza gdy naruszenie ma charakter formalny, nie wpływa na cele ustawy SENT i nie stwarza realnego zagrożenia dla interesów Skarbu Państwa.Stan faktyczny
Spółka O. z o.o. została ukarana karą pieniężną w wysokości 10.000 zł za podanie w zgłoszeniu SENT nieprawidłowych danych dotyczących przewoźnika i numeru zezwolenia drogowego. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na ważny interes przewoźnika ani interes publiczny. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędną wykładnię art. 24 ust. 3 ustawy SENT.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej i zasądził od Dyrektora na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Rogalski Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 października 2025 r. sprawy ze skargi O. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] r., znak: [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] na rzecz strony skarżącej O. spółka z o.o. z siedzibą w [...] kwotę 2.217 (dwa tysiące dwieście siedemnaście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
1. Decyzją z dnia [...] czerwca 2025 r., nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] po rozpatrzeniu odwołania O. sp. z o.o. w [...] (skarżąca) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] z dnia [...] marca 2025 r., nr [...] o nałożeniu na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 10.000,00 zł za podanie w zgłoszeniu SENT[...] danych niezgodnych ze stanem faktycznym dot. przewoźnika towaru oraz numeru zezwolenia drogowego.
Stan tej sprawy był następujący: dnia [...] czerwca 2024 r. na drodze wojewódzkiej nr [...] w miejscowości [...] , funkcjonariusze [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] przeprowadzili kontrolę towaru przewożonego zestawem ciężarowym o numerach rejestracyjnych rej. [...]. Według okazanych dokumentów przewoźnikiem była skarżąca, a przedmiotem przewozu był olej napędowy o objętości 30.000 litrów i kodzie CN 2710, podlegający zgłoszeniu SENT.
W trakcie kontroli funkcjonariusze KAS stwierdzili naruszenie przepisów ustawy o SENT polegające na wpisaniu w zgłoszeniu SENT[...] jako przewoźnika spółkę A. oraz numer zezwolenia drogowego [...]. Natomiast według okazanych przez kierującego dokumentów (licencja, dokument WZ, dowód nalewu) przewoźnikiem była skarżąca. Wyniki czynności kontrolujący odnotowali w protokole z kontroli z dnia [...] czerwca 2024 r.
Następnie Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] , postanowieniem z dnia [...] grudnia 2024 r. wszczął z urzędu wobec skarżącej, jako przewoźnika, postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za stwierdzone naruszenie i przeprowadził postępowanie wyjaśniające dotyczące także przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, w tym ustalił sytuację finansową spółki (co szczegółowo opisano w decyzji).
Następnie wskazaną wyżej decyzją organ I instancji wymierzył skarżącej karę pieniężną w wysokości 10.000,00 zł za niewywiązanie się z obowiązku uzupełnienia danych w zgłoszeniu SENT[...], przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju. Decyzję doręczono pełnomocnikowi spółki dnia 7 marca 2025 r.
2. Pismem z dnia [...] marca 2025 r., nadanym 19 marca 2025 r., pełnomocnik spółki złożył do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] podnosząc w szczególności, że stwierdzone naruszenie nie doprowadziło do jakiegokolwiek uszczuplenia należności publicznoprawnych i nie świadczyło o nieuczciwym działaniu odwołującej. Nadto, że organ miał możliwość kontrolowania i śledzenia całej trasy przewozu towaru, gdyż sprawdzenie ważności zgłoszenia przewozu z ostatnią pozycją GPS polega na wprowadzeniu numeru referencyjnego zgłoszenia, numeru rejestracyjnego środka transportu oraz numeru narzędzia lokalizatora GPS, które to numery w sprawie zostały wpisane prawidłowo.
3. Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] na wstępie uzasadnienia przedstawił szczegółową charakterystykę przepisów, celów oraz funkcji systemu monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi, jak i zasady odpowiedzialności za naruszenie obowiązków związanych z drogowym i kolejowym przewozem towarów podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, przewoźnika, kierującego środkiem transportu oraz podmiotów dokonujących obrotu paliwami (przedstawianą we wszystkich tego rodzaju sprawach).
Następnie przedstawił stan faktyczny sprawy i opisał stwierdzone naruszenie (niesporne) podkreślając, że zgodnie z ustawą SENT skarżąca powinna podać w zgłoszeniu SENT dane zgodne ze stanem faktycznym w zakresie danych dotyczących państwa firmy oraz numeru zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy o transporcie drogowym. Wskazał, że czynności kontrolne miały miejsce [...] czerwca 2024 r. rozpoczęto je o godz. 12:54, natomiast modyfikacji zgłoszenia dokonano w tym dniu o godzinie 13:09, co zdaniem organu nie uchyla odpowiedzialności spółki za stwierdzony delikt.
3.1. Przedstawiając obszerną charakterystykę systemu monitorowania przewozu towarów wrażliwych organ wskazał, że tylko podanie wszystkich danych w systemie zgodnych ze stanem faktycznym, daje właściwym organom pełną możliwość dokonywania zdalnych analiz, monitorowania oraz przeprowadzania skutecznych kontroli, które nie ograniczają się wyłącznie do sprawdzania pojazdów na drodze krajowej. Nadto powołał się na funkcje kar wynikających z ustawy SENT, które mają przede wszystkim oddziaływać prewencyjnie na podmioty. Zdaniem organu przepisy ustawy o monitorowaniu drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi, nie wyłączają z odpowiedzialności podmiotów zobowiązanych nawet za drobne uchybienia, które popełnione zostały wskutek nieświadomego działania, czy omyłki; mają charakter restrykcyjny i w swoim założeniu mają na celu zwalczanie wszelkich nieprawidłowości związanych z obrotem towarami wrażliwymi, dlatego też dla lepszej kontroli i monitorowania został stworzony system SENT.
3.2. Odnosząc się do kwestii spornej to jest niezastosowania przez organ dobrodziejstwa przewidzianego art. 24 ust. 3 ustawy SENT organ przedstawił poglądy powielane w tego typu sprawach odnosząc się tak do samego taryfowego systemu kar, jak i ich obiektywnego charakteru. Rozważając przesłankę "ważnego interesu przewoźnika" organ wskazał, że chodzi w niej o nadzwyczajne, losowe sytuacje jak utrata możliwości wywiązania się z zobowiązań, utrata możliwości zarobkowania, trudności finansowe, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin skutkujące brakiem możliwości uregulowania nałożonej kary, przesądzają o wystąpieniu ważnego interesu przewoźnika. Przedstawiając szczegółowo dane dotyczące spółki (k. 13 i 14 decyzji) skonstatował, że sytuacja finansowa skarżącej firmy jest dobra i stabilna. W latach 2021-2023 wykazywała ona bardzo wysokie przychody oraz zyski z prowadzonej działalności gospodarczej. Nie ciążą na niej zaległości wymagalne w urzędzie skarbowym ani ZUS. Nie są też prowadzone postępowania egzekucyjne. Również majątek firmy w postaci aktywów trwałych i obrotowych kształtuje się na wysokim poziomie. Zdaniem organu nie wystąpiły zatem okoliczności czy też zdarzenia losowe, które umożliwiałyby odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej w oparciu o tę przesłankę.
3.3. Odnosząc się do drugiej przesłanki z art. 24 ust. 3 ustawy SENT - "interesu publicznego" organ również nie znalazł podstawy do jej uwzględnienia. Zdaniem organu w odniesieniu do należności wynikających z kar pieniężnych, należy mieć na uwadze szczególny charakter tych należności: sposób powstania i tytuł określający ich istotę wyrażająca się w tym, że obok funkcji dochodowej Skarbu Państwa na pierwszy plan wysuwa się funkcja sankcyjna, bowiem kara jest konsekwencją dokonania przez konkretny podmiot naruszeń określonych obowiązków nałożonych na ten podmiot i wynikających bezpośrednio z przepisów prawa. Zatem podmioty, które dokonały naruszeń są zobowiązane do poniesienia określonego wydatku, a celem tego wydatku jest odczucie straty po stronie zobowiązanego. Z tego powodu odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, co do zasady, obciążone jest negatywną oceną z punktu widzenia interesu publicznego. Odstąpienie to jest wyjątkiem wymagającym szczególnego uzasadnienia. Negatywna ocena może ulec zmianie, ale jedynie w następstwie stwierdzenia szczególnych okoliczności, którym należy przyznać większą wagę w określaniu, co jest interesem publicznym, niż obowiązkowi poniesienia kary za naruszenie obowiązków wynikających z ustawy, czy zasadzie obowiązku zapłaty należności i ochronie dochodów Skarbu Państwa.
Organ podkreślił, że "nie może powstać taka sytuacja, w której zapłata zaległych należności spowoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa. Nie byłoby to zgodne z interesem tego obywatela, ale jednocześnie nie byłoby to również zgodne z interesem publicznym. Zatem przy jej ocenie należy również uwzględnić zasadność obciążenia państwa, a w rezultacie całego społeczeństwa kosztami udzielonej w ten sposób pomocy".
Zdaniem organu okoliczności niniejszej sprawy nie wskazują, aby wystąpiły także inne istotne przesłanki, które dawałyby organom uprawnienie do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na interes publiczny.
3.4. Poza innymi rozważaniami, które powielają się w każdej tego rodzaju sprawie organ podał, że podejmując decyzję o nałożeniu na spółkę kary pieniężnej w kwocie 10.000 zł słusznie wziął pod uwagę to, że jest to kolejne naruszenie przepisów ustawy SENT. Z zapisów w programie KARTA 2 wynika, że wobec spółki prowadzonych jest lub było łącznie dwanaście postępowań. Z tytułu odstąpienia od nałożenia kary za naruszenie przepisów ustawy SENT przewoźnik korzystał już z pomocy publicznej de minimis.
Na uwzględnienie, zdaniem organu, nie zasługiwał też zarzut dotyczący naruszenia innych przepisów wskazanych w odwołaniu, gdyż odwołująca jako profesjonalny przedsiębiorca powinna dysponować stosowną wiedzą na temat obowiązków, jakie nakładają przepisy prawa i tak zorganizować działalność przedsiębiorstwa, w tym przeszkolenie pracowników, aby wypełnić obowiązki przewidziane w tych przepisach ustawy o SENT.
4. W skardze wniesionej z zachowaniem terminu pełnomocnik spółki zarzucił decyzji organu II instancji naruszenie:
1) przepisów postępowania, tj. art. 122 i art. 187 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa w zw. z art. 26 ust. g ustawy SENT przez nieprawidłowe zebranie w sprawie materiału dowodowego, co miało wpływ na wynik sprawy, gdyż organ zobowiązany jest zebrać dowody istotne dla sprawy i dokonać w sposób wyczerpujący oceny całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, zaś w niniejszej sprawie organ wydał decyzję bez weryfikacji, czy stwierdzone naruszenie doprowadziło do jakiegokolwiek uszczuplenia należności publicznoprawnych lub świadczy o nieuczciwym działaniu odwołującej, ograniczając się do stwierdzenia, że odwołująca jako profesjonalny przedsiębiorca powinna dysponować stosowna wiedzą na temat obowiązków, jakie nakładają przepisy prawa i tak zorganizować działalność przedsiębiorstwa, w tym przeszkolenie pracowników, aby wypełnić obowiązki przewidziane w tych przepisach, pomimo że w okresie od 1 stycznia 2020 r. do 17 czerwca 2024 r. skarżąca dokonała 94.943 zgłoszeń w rejestrze i podlegała 1.815 kontrolom SENT oraz e-TOLL, co może uzasadniać popełnienie omyłki przy wprowadzaniu danych do systemu, które winno być traktowane jako usprawiedliwione znaczną częstotliwością dokonywanych przewozów "towarów wrażliwych";
2) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 187 w zw. z art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa w zw. z art. 26 ust. 5 ustawy SENT, co miało wpływ na wynik sprawy, gdyż na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego organ uznał, że nieuzupełnienie zgłoszenia SENT o prawidłowe dane przewoźnika uniemożliwiło sprawowanie nadzoru nad przewozem, ponieważ organ nie miał możliwości kontrolowania i śledzenia całej trasy przewozu towaru, co jest niezgodne z rzeczywistym stanem sprawy, gdyż sprawdzenie ważności zgłoszenia przewozu z ostatnią pozycja GPS polega na wprowadzeniu numeru referencyjnego zgłoszenia, numeru rejestracyjnego środka transportu oraz numeru narzędzia lokalizatora GPS, które to numery w niniejszej sprawie zostały wpisane prawidłowo, a tym samym organ nie powinien mieć żadnych problemów ze śledzeniem całej trasy przewozu;
3) naruszenie prawa materialnego, tj. z art. 24 ust. 3 ustawy SENT przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w niniejszej sprawie nie zachodzi ani ważny interes przewoźnika, ani interes publiczny, który uzasadniałby odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, mimo iż stwierdzone naruszenie dot. błędnego oznaczenia nazwy przewoźnika oraz numeru zezwolenia drogowego w zaistniałym stanie faktycznym stanowi oczywistą omyłkę, które nie stworzyło realnego zagrożenia uszczuplenia dochodów podatkowych budżetu państwa, ani nie zostało dokonane w ramach oszustwa lub innego przestępstwa.
Mając powyższe na uwadze wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] w całości, uchylenie decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] z dnia [...] marca 2025 r. oraz zwrot kosztów postępowania.
Zarzuty te rozwinięto w uzasadnieniu skargi.
5. W odpowiedzi na skargę DIAS podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
6. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
8. Kontrolowany przewóz, którego podlegał, co jest niesporne przepisom ustawy SENT, a obowiązki w zakresie zgłoszenia SENT do rejestru spoczywały na skarżącej spółce stosownie do art. 7 ust. 1 ustawy SENT. Niesporne w sprawie było również, że wykonywany transport mieścił się w pojęciu przewozu towarów, o którym mowa w art. 2 pkt 9 ustawy SENT, odbywał się bowiem po drodze publicznej, zaś skarżąca spółka była przewoźnikiem w rozumieniu art. 2 pkt 8 ustawy o SENT. Jasny i niesporny jest też stan faktyczny polegający na tym, że pracownik skarżącej wpisał w zgłoszeniu SENT[...] innego przewoźnika (spółka A.) oraz co było tego konsekwencją - inny numer zezwolenia drogowego. Dlatego nie ma potrzeby rozważania dalej tego co w sprawie nie jest kwestionowane, tym bardziej, że po stronie skarżącej działa profesjonalista.
Można tylko wskazać, że ustalenia dotyczące opisanego na wstępie uzasadnienia deliktu administracyjnego są prawidłowe są prawidłowe, procedura została zrealizowana właściwie a kwalifikacja materialnoprawna jest trafna. Postępowanie przed organami obu instancji odpowiadało standardom postępowania w sprawie indywidualnej z zakresu administracji publicznej, zarówno w zakresie zabezpieczenia podstawowych uprawnień uczestnika procesu, jak i realizacji odpowiadających im obowiązków organu wyznaczonych powołanymi nie narusza prawa.
9. Zasadnicza oś sporu koncentrowała się wokół kwestii, czy skarżąca spółka zasługuje, w okolicznościach tej konkretnej sprawy na zastosowanie wobec niej instytucji odstąpienia od art. 24 ust. 3 ustawy SENT. Pierwsza przesłanka została rozważona przez organ dogłębnie i opiera się na argumentacji, którą sąd podziela.
Na podstawie przeanalizowanej szczegółowo przez organy sytuacji finansowej i majątkowej spółki brak jest podstaw do twierdzenia, że kara w kwocie 10.000 zł naruszy stabilność funkcjonowania i zagrozi jej płynności finansowej. Spółka nie powoływała się również na jakieś szczególne, nadzwyczajne okoliczności, które uniemożliwiałyby jej poniesienie kary za stwierdzone naruszenie. Niewątpliwie zderzenie powyższych okoliczności z wysokością wymierzonej kary pozwala uznać, iż jej uiszczenie nie spowoduje utraty płynności finansowej.
10. Zdaniem Sądu organy nietrafnie przyjęły, że nie została spełniona również druga przesłanka określona w art. 24 ust. 3 ustawy SENT, uzasadniająca odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej, tj. interes publiczny. Zgodzić się należy z tym, że z jednej strony w interesie publicznym leży, by system kontroli był szczelny, skuteczny i bezpieczny, bez możliwości omijania go, a także by podmioty zajmujące się przewozem towarów objętych systemem monitorowania dochowywały należytej staranności w wypełnianiu swoich obowiązków. Udzielanie pomocy w jakiejkolwiek formie nie może przy tym stanowić zakłócenia konkurencji na rynku poprzez sprzyjanie tylko niektórym przedsiębiorcom, stawianie ich w pozycji uprzywilejowanej względem innych podmiotów i prowadzić do zachwiania zasady proporcjonalności oraz równości wobec prawa.
Z drugiej natomiast strony wprowadzenie przesłanki interesu publicznego do omawianej ustawy oznacza, że ustawodawca przewidział sytuacje, w których odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej będzie zbieżne z tym interesem. Ustalenie przez orzekający w takiej sprawie organ kwestii istnienia przesłanki "interesu publicznego" wiąże się z koniecznością ważenia wartości w dwóch płaszczyznach. Jedną płaszczyznę tworzy zasada, jaką jest płacenie należności w pełnej wysokości, drugą – wyjątek od zasady, polegający na zastosowaniu indywidualnej ulgi.
W interesie publicznym leży zatem, aby dłużnicy publicznoprawni przestrzegali przepisów prawa i ponosili ich konsekwencje, ale nie w taki sposób, że konsekwencje te prowadziłyby do sięgania po pomoc publiczną (por. wyroki NSA z dnia 27 lutego 2013 r., II FSK 1351/11; 28 sierpnia 2019 r., II GSK 360/19; 22 stycznia 2020 r., II GSK 629/19). W tym znaczeniu dopuszczenie przez ustawodawcę możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym oznacza, że rezygnacja z dochodzenia takich należności będzie zbieżna z tym interesem.
11. Są jednak indywidualne sytuacje, a taka zdaniem sądu do takich należy. Po pierwsze dlatego, że sąd nie podziela przedstawionej w decyzji organu wizji prawa i polityki karania. Odpowiedzialność za naruszenia prawa, przewidzianą w ustawie SENT i zawartą w nim sankcję określa się mianem administracyjnej, co w klasycznej doktrynie prawa administracyjnego tłumaczy się w ten sposób, że do zastosowania sankcji administracyjnej wystarczające jest samo popełnienie stypizowanego przez przepis prawa materialnego czynu, bez względu na winę podmiotu odpowiedzialnego lub osób działających w jego imieniu lub na jego rzecz. Dla stwierdzenia deliktu administracyjnego wystarczy zatem ustalenie, czy jakieś zachowanie naruszyło znamiona deliktu określone w przepisach prawa publicznego bez konieczności badania stopnia zawinienia sprawcy lub innych "subiektywnych" okoliczności.
Nie jest to jednak koncepcja adekwatna do współczesnego obrazu nowoczesnego, demokratycznego i obywatelskiego prawa. Wobec inflacji tej odpowiedzialności i coraz większej ilości regulacji posługujących się tą konstrukcją prawną i wręcz nadużywania przez prawodawcę instytucji sankcji administracyjnych (w szczególności zjawiska określanego jako "konwersja odpowiedzialności karnej w administracyjną") w doktrynie i judykaturze zmieniło się (i nadal zmienia) postrzeganie tej instytucji. Istotą zmiany podejścia do kwestii sankcji administracyjnych i ich nadużywania w prawie pozytywnym jest, wyrażana w doktrynie i orzecznictwie sądów europejskich i krajowych, teza o potrzebie racjonalnego, proporcjonalnego stosowania w prawie instytucji sankcji administracyjnej, odchodzenia od jej absolutystycznego rozumienia z uwzględnieniem standardów konstytucyjnych i konwencyjnych (por. D. Danecka, Konwersja odpowiedzialności karnej w administracyjną w prawie polskim, Warszawa 2018 i powołane tam poglądy doktryny i orzecznictwa; na konieczność uwzględnienia okoliczności indywidualizujących kary administracyjne zwraca również uwagę Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, por. wyrok z dnia 2 czerwca 2016 r., C- 418/14; Lex/el.).
Forsowane przez organ w tej sprawie rozumienie instytucji kary administracyjnej i przesłanek jej wyłączenia na gruncie ustawy SENT nie odpowiada, w ocenie sądu, współczesnym standardom państwa prawa. Dla sądu instytucje ustawy SENT nie zostały skonstruowane i pomyślane tak, by ich cele i funkcje były realizowane same dla siebie z pominięciem aksjologii zinstytucjonalizowanej w postaci zasad prawa – normatywnych podstaw umowy społecznej, która kreuje państwo i jego służebną wobec obywateli, dobrą administrację.
Z tej, między innymi przyczyny, w orzecznictwie zwraca się uwagę na to, że przy ocenie, czy za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej przemawia interes publiczny, należy uwzględnić czy podmiot odpowiedzialny za naruszenie prowadził działalność zgodną z prawem i czy w związku z tym naruszeniem doszło do uchybienia w zapłacie należnych podatków. Nie leży bowiem w interesie publicznym, aby nakładać na przewoźnika działającego legalnie dolegliwą karę pieniężną tylko z tej przyczyny, że dopuścił się on pewnych uchybień formalnych, o nieistotnym znaczeniu, jeżeli uchybienia te nie tylko nie stanowiły realnego zagrożenia interesów Skarbu Państwa, w postaci możliwości uszczuplenia dochodów podatkowych, ale nawet nie stwarzały ryzyka takiego uszczuplenia (por. wyroki NSA z 21 listopada 2019 r., II GSK 1133/19; 18 maja 2020 r., II GSK 220/20; 2 lipca 2020 r., II GSK 406/20 i 27 listopada 2020 r., II GSK 790/20, CBOSA).
12. Taki jest stan niniejszej sprawy, bo choć prima facie niezgodność wydaje się istotna, to w gruncie rzeczy nie miała żadnego wpływu na cele ustawy SENT (jeśli odrzuci się czysty fiskalizm). Trafnie bowiem wskazuje się w skardze, organy miały w całym zakresie realizowanego przewozu możliwość jego kontrolowania i śledzenia całej trasy przewozu towaru, gdyż numery referencyjne zgłoszenia, numer rejestracyjny środka transportu oraz numer narzędzia lokalizatora GPS zostały wpisane prawidłowo, a monitoring działał (co przyznaje organ, por. s. 21 decyzji).
Należy też zwrócić uwagę na to, że, co wynika z ustaleń organu, w okresie od 1 stycznia 2020 r. do 17 czerwca 2024 r. spółka zarejestrowała 94.943 zgłoszenia przewozu w systemie SENT i była 1.815 razy kontrolowana w tym zakresie. Stwierdzona ilość nieprawidłowości jest znikoma (organ podaje 12 postępowań, co daje ok. 0,0116 %) przy czym zdaje się, żadne nie było istotne). Sąd nie dostrzega celu nałożenia sankcji na przewoźnika, który jest generalnie przewoźnikiem rzetelnym i uczciwym, realizującym przewozy na wielką skalę, generującym opodatkowane przychody (istotne dla sfery publicznej, bo z tych podatków utrzymywane są między innymi system SENT i jego organy). Wręcz przeciwnie - taki rzetelny przewoźnik powinien liczyć na wsparcie Państwa, gdyż jego dobra praktyka służy innym przewoźnikom przykładem. W takim też przypadku inne wartości przeważają nad argumentem z równości konkurentów na rynku (który nota bene jest nadużywany).
13. Z tych względów, stwierdziwszy naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 24 ust. 3 ustawy SENT przez jego błędną wykładnię i zastosowanie – w odniesieniu do przesłanki "interesu publicznego", na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., należało uchylić zaskarżoną decyzję (nie ma potrzeby uchylania decyzji organu I instancji, gdyż organ odwoławczy posiada wszelkie kompetencje merytoryczne, w tym do zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary).
Rozpoznając sprawę ponownie organy będą związane dokonaną przez sąd oceną prawną (art. 153 p.p.s.a.).
O kosztach postępowania sądowego należnych stronie skarżącej, której skarga i jej zarzuty okazały się uzasadnione, orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., art. 205 § 2 p.p.s.a. i art. 209 p.p.s.a., biorąc pod uwagę uiszczony wpis od skargi, opłatę od pełnomocnictwa oraz koszty zastępstwa ustalone w odniesieniu do wartości przedmiotu zaskarżenia objętego skargą.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło