II SA/Go 408/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz (spr.) Sędzia WSA Sławomir Pauter Protokolant st. sekr. sąd. Anna Lisowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2014 r. sprawy ze skargi A.B. na orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zdolności do służby wojskowej I. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie Powiatowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] r., nr [...], II. stwierdza, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej na rzecz skarżącego A.B. kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Powiatowa Komisja Lekarska w dniu [...] lutego 2014 r orzeczeniem Nr [...] o zdolności do służby wojskowej na podstawie art. 26 ust.1 w związku z art. 28 ust. 1, 2, 3 oraz art. 30a ust.1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U z 2012 r. poz. 461 ze zm.) uznała A.O.B. ur. w 1995 r za niezdolnego do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju i zaliczyła go do kategorii zdrowia D. W uzasadnieniu organ podał, że na podstawie przedłożonej dokumentacji i w oparciu o badanie lekarskie skarżący posiada wrodzoną wadę serca – ubytek w przegrodzie międzykomorowej (stan po zamknięciu ubytku). Powyższe zdaniem organu, na podstawie § 38 pkt.8 ,,Wykazu chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej oraz do czynnej służby wojskowej oraz do obywania takiej służby poza granicami państwa" stanowiącego załącznik Nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postepowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. 2004 r Nr 151 poz. 1591), kwalifikuje skarżącego do kategorii D jako niezdolnego do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju. Odwołanie od tej decyzji wniósł A.B. podnosząc, iż zgodnie przepisami, które organ zawarł w uzasadnieniu swego orzeczenia, istnieje możliwość przypisania go do kategorii A. Zdaniem odwołującego wrodzone wady serca leczone operacyjnie, jeżeli zostały przywrócone prawidłowe stosunki anatomiczne, należy kwalifikować według pkt. 9 a nie pkt 8 § 38 załącznika Nr 2 rozporządzenia, jak to uczyniła komisja lekarska. Odwołujący wskazał, iż § 38 pkt. 9 "Wykazu chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej oraz do odbywania takiej służby poza granicami państwa" stanowi, iż zastawkowe wady serca bez powikłań i istotnych zaburzeń hemodynamicznych nieupośledzające sprawności ustroju pozwala na kwalifikację do kategorii A/D. Odwołujący podał, iż wrodzona wada serca w postaci ubytku w przegrodzie międzykomorowej została zoperowana u niego w 1996 r i nie wywołuje ujemnych skutków w jego zdrowiu. Zdaniem odwołującego sam fakt przebytego leczenia kardiochirurgicznego nie powinien dyskwalifikować go z możliwości podjęcia pracy w wojsku. Wojewódzka Komisja Lekarska w dniu [...] kwietnia 2014 r orzeczeniem Nr [...] o zdolności do służby wojskowej na podstawie art. 30 a ust. 1 i art. 26 ust.2a ustawy z dnia 21 listopada 1967r o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz.U z 2012 r poz.461) oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U z 2004 r Nr 151 poz. 1595 ze zm) i art. 138 § 1 kpa utrzymała w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ II instancji, w oparciu o wynik badania echokardiologicznego oraz na podstawie całości materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania, stwierdził u skarżącego wrodzoną wadę serca (§ 38 pkt. 8). Kwalifikacja ta wynika z § 38 pkt.8 "Wykazu chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej oraz do odbywania takiej służby poza granicami państwa" stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach i na tej podstawie organ przyznał odwołującemu kat. D – niezdolny do służby wojskowej w czasie pokoju. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. A.B. wniósł o uchylenie zaskarżonego aktu w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucił: -naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów "Wykazu chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej oraz do pełnienia takiej służby poza granicami państwa" stanowiącego załącznik Nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowe z 25 czerwca 2004 r., a ściśle pkt. 8 i 9 w/w załącznika oraz - obrazę przepisów postępowania w postaci naruszenia art. 107 § 3 kpa. W uzasadnieniu skarżący podał, że urodził się z wrodzoną wadą serca, która została zoperowana w 11 miesiącu życia i przywrócono wówczas prawidłowe stosunki autonomiczne. Skarżący zwrócił uwagę, iż obie komisje oparły swoje orzeczenia o § 38 pkt. 8 wyżej cytowanego załącznika, a nie o § 38 pkt. 9, który to pozwala w takiej sytuacji, jak u skarżącego przyznać kategorię A. Zdaniem skarżącego wskazują na to objaśnienia szczegółowe do § 38 pkt 8 cyt. załącznika. Skarżący zauważył, iż leczenie operacyjne przywróciło prawidłową pracę serca co potwierdza przedłożony wynik badania echiokardiologicznego dokonanego na zlecenie organu II instancji. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji zdaniem skarżącego, nie wynika w żaden sposób dlaczego skoro stan jego zdrowia jest dobry i struktury pracy serca prawidłowe, jest niezdolny do służby wojskowej. Takie postępowanie obu komisji skarżący uznał za niezgodne z zasadą równości wyrażoną w Konstytucji RP. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i przytoczył argumenty takie jak w uzasadnieniu swojej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga okazała się zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, tj. z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnia skargę na decyzję w sytuacji, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.). Sąd ten rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Kontrolując zaskarżone orzeczenie z punktu widzenia powyższych zasad, skargę jako zasadną należało uwzględnić, bowiem zaskarżone orzeczenie oraz orzeczenie je poprzedzające zostały wydane z naruszeniem zasad ogólnych postępowania administracyjnego oraz przepisów procedury w stopniu na tyle istotnym, iż nie pozwalało to na ich pozostawienie w obrocie prawnym. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej o zdolności do służby wojskowej, na podstawie którego A.B. zakwalifikowany został do kategorii D – niezdolny do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju. Podstawą materialnoprawną zaskarżonego orzeczenia stanowiły przepisy wydanego zgodnie z delegacją zawartą w art. 30 a ust.4 i 5 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity Dz.U. z 2004 r Nr 241 poz.2461 z poźn. zm) rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 151 poz.1595 ze zm. z 2006 r Dz.U Nr 211 poz.1557) – zwanego dalej rozporządzeniem. W § 17 i 18 rozporządzenia określono zakres orzeczenia wojskowych komisji lekarskich o zdolności do odbywania służby wojskowej. W szczególności należy podkreślić, iż poza rozpoznaniem (pkt 1 ust. 1 § 17) i ustaleniem kategorii do czynnej służby woskowej (pkt 2 cyt. przepisu), w razie stwierdzenia chorób i ułomności – wojskowa komisja lekarska winna określić ich związek lub jego brak z czynną służbą wojskową. Załącznik Nr 5 do w/w rozporządzenia zawiera wzór orzeczenia w sprawie zdolności do czynnej służby wojskowej, w którym to pkt.11 wskazuje na konieczność określenia związku poszczególnych chorób i ułomności ze służba wojskową. W rozpoznawanej sprawie zauważyć należy, iż zarówno orzeczenie organu I, jak i II instancji nie zawiera uzasadnienia związku pomiędzy zoperowaną wadą serca u skarżącego a możliwością odbywania służby wojskowej. W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia znajduje się jedynie określenie, iż u A.O.B. stwierdzono, m.in. na podstawie ekspertyzy kardiologicznej, wrodzone wady serca – ubytek w przegrodzie międzykomorowej (stan po zamknięciu ubytku). Już wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny w swoich wyrokach stwierdzał, że orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej nie może mieć charakteru niesprawdzonej ogólnikowej wyroczni. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w sprawach poboru do wojska zasadnicze znaczenie ma kwestia zebrania odpowiednich danych co do wiedzy medycznej i przedstawienie ich w uzasadnieniu orzeczenia pod kątem rozstrzygnięcia o zdolności do służby wojskowej oraz zakwalifikowaniu do kategorii służby (por. wyrok NSA z 14 grudnia 2000 r. sygn. akt III SA 2042/00, wyrok NSA z 27 września 2000 r., syg. akt III 2000/00, wyrok NSA z 18 sierpnia 2000 r., sygn. akt III SA 879/00). Chociaż istotą orzecznictwa wojskowych komisji lekarskich nie jest stwierdzeniem stanu zdrowia jak np. w typowym badaniu lekarskim - to jednak w zaskarżonym orzeczeniu brak jest jakichkolwiek stwierdzeń czy zastosowane wobec skarżącego leczenie operacyjne w wieku niemowlęckim ma wpływ na jego stan zdrowia uniemożliwiający mu pełnienie służby wojskowej Jeżeli po korekcji wrodzonej wady serca u skarżącego, leczonej operacyjnie zostały przywrócone prawidłowe stosunki anatomiczne (jak wskazuje badanie echokardiologiczne z dnia [...] marca 2014 r.), rolą organu było określenie tego stanu rzeczy w stosunku do możliwości odbywania służby wojskowej. Jeżeli natomiast mimo tego leczenia i poprawy stanu zdrowia skarżący nadal nie może odbywać czynnej służby wojskowej, na co wskazywałaby przyznana kategoria D, to ten fakt winien być wyraźnie uzasadniony, tak aby mógł być znany zarówno skarżącemu, jak i oceniającemu legalność orzeczenia Sądowi. Zauważyć bowiem należy, iż ustawodawca w § 38 pkt.8 Załącznika Nr 2 do rozporządzenia (‘’Wykaz chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej oraz do czynnej służby wojskowej oraz do obywania takiej służby poza granicami państwa") w kolumnie czwartej dotyczącej osób podlegających kwalifikacji wojskowej, przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej oraz odbywania takiej służby poza granicami państwa - przy wrodzonych wadach serca wskazuje na kategorię D/E, lecz przy wadach serca leczonych operacyjnie należy poborowego kwalifikować według pkt. 9 do kategorii A/D. Zgodnie z objaśnieniami szczególnymi do § 38 Załącznika Nr 2 rozporządzenia wrodzone wady serca leczone operacyjnie, jeżeli zostały przywrócone prawidłowe stosunki anatomiczne, należy kwalifikować według pkt 9. Z powyższego wynika, iż ustawodawca przewidział możliwość pełnego wyleczenia wady wrodzonej wady serca i to w takim stopniu, iż poborowemu może być przyznana kategoria A. Zgodnie z treścią art. 30 a ust.1 pkt.1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej kategoria zdolności do czynnej służby wojskowej A to zdolny do czynnej służby wojskowej, co oznacza zdolność do odbywania zasadniczej służby wojskowej, nadterminowej zasadniczej służby wojskowej, zajęć wojskowych w czasie trwania studiów wyższych, przeszkolenia wojskowego, okresowej służby wojskowej, ćwiczeń wojskowych, zasadniczej służby i szkolenia poborowych w obronie cywilnej, służby zastępczej, jak również służby wojskowej pełnionej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Czy w niniejszej sprawie taki przypadek zachodzi - winno być przedmiotem rozważań komisji lekarskich zamieszczonym w uzasadnieniu orzeczenia. Skoro w zaskarżonym orzeczeniu nie uzasadniono jakie okoliczności faktyczne zadecydowały o kwalifikacji stanu zdrowia badanego poborowego jako niezdolnego do służby wojskowej w czasie pokoju i przyznaniu mu kategorii D, to tym samym nie wyjaśniono sprawy w sposób wymagany przez art. 7 , art. 77 i art. 107 § 3 kpa. Powyższe zaś stanowiło podstawę dla uchylenia zaskarżonego orzeczenia i poprzedzającego go orzeczenia organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012 r. poz.270).