II SA/Go 412/10

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie WIkp. - Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2010 r. w Gorzowie WIkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.B. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Dnia 24 czerwca 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynął wniosek M.B. o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu PPF w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych . W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że jest osobą w podeszłym wieku, cierpiącym na liczne schorzenia. M.B. wskazał, że otrzymuje emeryturę w wysokości 2.610 zł. Na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 29 czerwca 2010 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia w terminie 7 dni złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez: 1. przedłożenie rachunków potwierdzających ponoszone koszty związane z utrzymaniem mieszkania, 2. przedłożenie rachunków potwierdzających ponoszone koszty zakupu leków (leczenia), 3. przedłożenie wyciągu z posiadanych rachunków bankowych za okres od 04/2010 do 06/2010 r., 4. przedłożenie aktualnego tzw. odcinka emerytury. W odpowiedzi na powyższe wezwanie M.B. wskazał, że ze względu na zły stan zdrowia nie był w stanie przesłać wskazanych dokumentów. Wniosek nie jest uzasadniony. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej zwanej p.p.s.a.) prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym może obejmować ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika podatkowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Należy podkreślić, że co do zasady, prawo pomocy obejmuje osoby nie osiągające żadnych dochodów lub osiągające dochód wybitnie niski, który nie pozwala na uiszczenie kosztów, nawet przy poczynionych oszczędnościach w wydatkach koniecznych. Tak więc przepisy o prawie pomocy mają zastosowanie wyłącznie do osób, które mimo największych starań nie mogą poczynić oszczędności i ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (FZ 478/04, niepublikowane) stwierdził, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. W niniejszej sprawie nie można przyjąć, że wniosek M.B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jest uzasadniony. Należy wskazać, że dochód skarżącego z tytułu emerytury nie jest niski, wynosi 2.610 zł. M.B. nie uzupełnił wniosku o przyznanie prawa pomocy, wskazując, że nie mógł tego uczynić z uwagi na zły stan zdrowia. Skarżący nie przedłożył jakichkolwiek dokumentów, choćby uprawdopodabniających tę okoliczność. W świetle zasad doświadczenia życiowego uzasadniony jest wniosek, ze przynajmniej część dokumentów skarżący mógł przesłać np. odcinek emerytury. Nie można także tracić z pola widzenia, że skarżący uiścił wpis w wysokości 200 zł. Nie negując zatem ponoszonych wydatków związanych z zakupem leków należy stwierdzić, że skarżący posiada środki pozwalające mu uiścić koszty sądowe. Wymaga podkreślenia, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu. Tytułem przykładu można wymienić osoby bezrobotne, korzystające z pomocy społecznej czy otrzymujące bardzo niskie świadczenia emerytalno-rentowe. Skarżący nie znajduje się w takim położeniu. W konkluzji należy zatem stwierdzić, że wniosek M.B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.