II SA/Go 419/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Brzezińska po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.Z. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi R.Z. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uznania zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie za nieuzasadnione postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Postanowieniem z dnia 29 czerwca 2011r. sygn. akt II SA/Go 419/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. odrzucił jako niedopuszczalna skargę R.Z. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2011r. nr [...] w przedmiocie uznania zażalenia na niezałatwienie sprawy za nieuzasadnione. 5 sierpnia 2011 r. wpłynęła do tutejszego Sądu skarga kasacyjna sporządzona przez R.Z. osobiście wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 31 sierpnia 2011 r. odmówiono skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i jednocześnie ustanowiono radcę prawnego. W związku ze złożonym przez skarżącą sprzeciwem, postanowieniem z dnia 26 września 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. odmówił stronie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Jednocześnie postanowieniem z tego samego dnia Sąd odrzucił sporządzoną osobiście skargę kasacyjną skarżącej. Pismem z dnia [...] października 2011 r. skarżąca wniosła do tutejszego Sądu zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej oraz wniosek o przyznanie jej prawa pomocy. Pismem z dnia [...] października 2011 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych poinformowała o wyznaczeniu skarżącej pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego A.B.. Zarządzeniem z dnia 18 października 2011 r. referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia braku formalnego wniosku skarżącej z dnia [...] października 2011 r. poprzez złożenie wniosku na formularzu urzędowym pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Z uwagi na przesłanie wypełnionego formularza z uchybieniem wyznaczonego terminu zarządzeniem z dnia 8 listopada 2011 r. referendarz sądowy pozostawił wniosek skarżącej bez rozpoznania. W załączeniu do pisma z dnia [...] listopada 2011 r. pełnomocnik skarżącej przesłał do tutejszego Sądu opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia z dnia 29 czerwca 2011 r. Następnie postanowieniem z dnia 5 stycznia 2012 r., na skutek złożonego przez pełnomocnika skarżącej sprzeciwu oraz wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. przywrócił skarżącej termin do dokonania w/w czynności. Na podstawie zarządzeniem z tego samego dnia skarżąca wezwana została przez Sąd do wykazania w terminie 7 dni swojej aktualnej sytuacji finansowej poprzez przedłożenie wskazanych dokumentów : Wezwanie powyższe doręczone zostało pełnomocnikowi skarżącej w dniu 13 stycznia 2012 r. jednakże pomimo upływu wskazanego przez Sądu terminu skarżąca nie nadesłała wymaganych dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że przepisy art. 245 i art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1291 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania sądowo - administracyjnego (zawartej w art. 199 p.p.s.a.). W myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika podatkowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Natomiast w zakresie częściowym przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zwolnienie częściowe dotyczy tylko opłat sądowych w całości lub części albo tylko wydatków albo tylko opłat sądowych i wydatków lub ustanowienia adwokata, radcy prawnego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy ma na celu zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Stanowi ona formę dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W zakresie przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy konieczne jest dokonanie oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. Sąd wydając postanowienie o udzieleniu prawa pomocy musi na podstawie całokształtu informacji przekazanych przez wnioskodawcę nabrać przekonania, że nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania w zakresie objętym wnioskiem o udzielenie pomocy. Skarżąca domaga się obecnie ponownie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym - w formularzu PPF oznaczono zarówno wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, jak i o ustanowienie radcy prawnego. Podkreślenia wymaga, iż skarżącej zostało przyznane w niniejszej sprawie prawo pomocy w zakresie częściowym tj. ustanowienia radcy prawnego (postanowienie referendarza sądowego z 21 sierpnia 2011 r.). Jednocześnie rozpoznając uprzednio sytuację materialną skarżącej Sąd (na skutek sprzeciwu) uznał, iż nie uzasadnia ona przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych sprawy (postanowienie z dnia 26 września 2011 r. k. 79-82). Z treści złożonego przez skarżącą obecnie oświadczenia w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż dochód 3-osobowej rodziny skarżącej wynosi 3 682,82 zł oraz nie osiąga ona dochodu z tytułu posiadanej nieruchomości rolnej (3,97 ha). Ponadto skarżąca oświadczyła, iż w skład majątku wchodzą dwie nieruchomości budynkowe i nieruchomość rolna oraz z majątku ruchomego wymieniła samochód. Jednakże na wezwanie Sądu skarżąca nie przedstawiła dowodów dokumentujących ponoszone przez nią wydatki i uzyskiwane dochody, tym samym uniemożliwiając pełną ocenę jej aktualnej sytuacji finansowej. Wśród dokumentów. o których dołączenie do akt została wezwana skarżąca były: rachunki potwierdzające ponoszone przez nią koszty związane z utrzymaniem mieszkania (domu), rachunki potwierdzające ewentualnie ponoszone przez nią koszty zakupu leków (leczenia), wyciągi z wszystkich posiadanych rachunków bankowych za okres od 11/2011 do 12/2011 i tzw. odcinki emerytury skarżącej i jej męża. W oparciu o powyższe Sąd stwierdził, iż skarżąc nie wykazała aby jej sytuacja materialna uniemożliwiała poniesienie kosztów sądowych związanych z prowadzonym postępowaniem. Zauważyć należy, iż treść oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie uległa zmianie od chwili złożenia przez skarżącą pierwszego wniosku o przyznanie prawa pomocy (wniosek z dnia [...] sierpnia 2011 r.), w związku z którym Sąd postanowieniem z dnia 26 września 2011 r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd nie kwestionuje wysokości ponoszonych przez skarżącą wydatków związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego i leczeniem jednakże należało uznać, iż okoliczności te nie zostały przez skarżącą wykazane w stopniu wystarczającym na przyjęcie, iż nie dysponuje ona środkami wystarczającymi na pokrycie kosztów postępowania sądowego, tym bardziej że złożona przez skarżącą skarga kasacyjna od postanowienia o odrzuceniu skargi została odrzucona oraz odrzucone zostało zażalenie skarżącej na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Odnosząc się natomiast do wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego wskazać należy, iż na podstawie postanowienia Referendarza sądowego z dnia 31 sierpnia 2011 r. ustanowiono na rzecz skarżącej radcę prawnego. Na podstawie pisma Okręgowej Izby Radców Prawnych z dnia [...] października 2011 r. jako pełnomocnik z urzędu wyznaczony został radca prawny – A.B.. Powyższe oznacza, iż skarżąca w ramach instytucji prawa pomocy korzystała już z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, który po zapoznaniu się ze sprawą złożył opinię o niecelowości wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia z dnia 29 czerwca 2011 r. Zważyć należy, iż przepisy p.p.s.a. nie przewidują możliwości uwzględnienia wniosku strony o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika, w sytuacji gdy już uprzednio taki pełnomocnik został ustanowiony w ramach instytucji prawa pomocy. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia. .