II SA/Go 419/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi E.D. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego postanawia: wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. POSTANOWIENIE Dnia 17 czerwca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi E.D. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego postanawia: wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. Sygn. akt II SA/Go 419/16 Uzasadnienie Pismem z dnia [...] kwietnia 2016 r. E.D., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nr [...] z dnia [...] listopada 2015 r. ustalającą E.D. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego w wysokości 27.944,57 zł. W złożonej skardze skarżąca zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, podnosząc dla jego uzasadnienia, iż uzyskane kwoty za lata 2011 i 2012 z tytułu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego zostały w całości przez skarżącą wydatkowane należnie na działania objęte pomocą. Strona podkreśliła, że nie posiada oszczędności pozwalających na natychmiastową zapłatę kwoty objętej odzyskiwaniem, powiększonej o odsetki. Dysponuje jedynie oszczędnościami w wysokości 3.000 zł i nie jest w stanie pozyskać od członków swojej rodziny ani z innych źródeł kwot potrzebnych na zapłacenie aktualnie należności. Uzyskiwane natomiast przez skarżącą dochody z działalności rolniczej oraz zgromadzony majątek prywatny nie pozwalają na natychmiastową spłatę zobowiązania. Posiadane przez skarżącą nieruchomości to te, na których prowadzona jest działalność rolnicza i które obejmują łącznie obszar 3,7 ha, a w tym 2,45 ha to grunty własne, a 1,25 ha to grunty dzierżawione. Skarżąca nie posiada żadnych ruchomości wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, które miałyby jakąkolwiek znaczącą wartość, jak również żadnych maszyn rolniczych, urządzeń rolniczych ani pojazdów. Skarżąca nie ma zmagazynowanych żadnych płodów rolnych, które mogłaby obecnie sprzedać. Ponadto skarżąca ma zaciągnięte zobowiązania kredytowe i inne, które bezwzględnie wymagają bieżącej spłaty. Zadłużenie z tytułu kredytów obciążające skarżącą to aktualnie ok. 30.000,00 zł, na których spłatę przeznacza miesięcznie ok. 1.000,00 zł. Skarżąca z tytułu składek na KRUS oraz podatku rolnego wydatkuje kwotę ok. 900,00 zł kwartalnie. Skarżąca jako rolnik ryczałtowy nie opłaca podatku dochodowego od osób fizycznych. W ramach prowadzonego gospodarstwa rolnego ponosi rocznie koszty uprawy gruntu, zakupu materiału siewnego, oprysków, koszenia i innych w kwocie ok. 5.000,00 zł. Dochody pobierane przez skarżącą z gospodarstwa rolnego odpowiadają kwocie pobieranych płatności. Ponadto strona ponosi koszty stałego utrzymania siebie i uczącej się córki (wyżywienie, środki czystości, odzież) w kwocie ok. 400 - 500 zł miesięcznie, a dodatkowo opłaca stancję uczącej się córki w kwocie 550 zł miesięcznie. Koszty utrzymania mieszkania i zaopatrzenia go w niezbędne media wiążą się z ponoszeniem przez skarżącą wydatków miesięcznych rzędu ok. 700,00 zł. Skarżąca uzyskuje kwoty na pokrycie w/w wydatków z prac dorywczych i sezonowych, a także pożyczając potrzebne kwoty od rodziny i bliskich. Skarżąca jest wdową, a na jej częściowym utrzymaniu poza uczącą się, niesamodzielną córką, pozostaje również dorosły niesamodzielny syn, który - ze względu na przewlekłą chorobę oraz udział w długotrwałej terapii uzależnień - nie ma zdolności zarobkowych i pozostaje w niezbędnym zakresie na utrzymaniu skarżącej. Zatem, aby wykonać zaskarżoną decyzję zachodziłaby konieczność sprzedaży nieruchomości rolnych wchodzących w skład prowadzonego przez stronę gospodarstwa, albo zaciągnięcie kolejnego kredytu bankowego, przy czym z uwagi na obecne już zobowiązania, mogłoby być to niemożliwe. Sprzedaż zaś nieruchomości będących składnikami gospodarstwa może uniemożliwić osiągnięcie celów pomocy w zobowiązaniu wieloletnim, jakim jest zobowiązanie rolnośrodowiskowe. Wykonanie zaskarżonej decyzji aktualnie i bez oczekiwania na rozstrzygnięcie skargi stwarza zatem niebezpieczeństwo spowodowania dla skarżącej trudnych do odwrócenia skutków poprzez dochodzenie spłaty ustalonej w rozstrzygnięciu kwoty na drodze egzekucji w administracji, gdyż w aktualnej sytuacji finansowej skarżącej wykonanie tak znacznego zobowiązania stwarza realne zagrożenie ciągłości działań agrotechnicznych podejmowanych przez skarżącą. Skarżąca podała, że aktualnie przypada okres wykonywania prac polowych i zabiegów agrotechnicznych, które to działania pochłaniają wszystkie dostępne skarżącej środki, ponieważ skarżąca opłaca materiały do wykonania tych prac (materiał nasienny, metody ochrony roślin), jak również wynagrodzenie podmiotów świadczących niezbędne usługi agrotechniczne i pomocnicze w rolnictwie (certyfikacja upraw, wynajem maszyn rolniczych itp.). Oznacza to, że spłata bądź przymusowe wykonanie zaskarżonej decyzji grozi nieodwracalnymi skutkami polegającymi na tym, że skarżąca popadnie w zwłokę z zapłatą należności publicznoprawnych (składki na KRUS, podatek rolny), jak również zostanie pozbawiona części środków na prowadzenie bieżącej, niecierpiącej zwłoki gospodarki rolnej. Zważywszy, że pola skarżącej i uprawy na nich prowadzone nie mogą czekać aż skarżąca po zapłacie spornych należności na rzecz ARiMR zgromadzi środki niezbędne na wykonywanie bieżących zabiegów agrotechnicznych, ponieważ rolnictwo ze swej istoty jest procesem dynamicznym, uzależnionym ściśle od pór roku i warunków atmosferycznych, zaś cykliczność dokonywania określonych zabiegów agrotechnicznych wyklucza możliwość odłożenia ich w czasie. W konsekwencji, nawet gdyby kwota płatności odzyskiwanych w niniejszej sprawie miałaby być w przyszłości zapłacona skarżącej powrotnie, nie odmieni to skutków faktycznych o znacznym rozmiarze, jakie wywoła spłata należności na rzecz ARiMR, ale dopiero w odległej perspektywie czasu ze względu na tok postępowania sądowoadministracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 – określanej dalej jako p.p.s.a.), wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Stosownie zaś do art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, sąd może - na wniosek skarżącego - wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu w całości lub części, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji należy zauważyć, że z konstrukcji przepisu dopuszczającego wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu przez sąd wynika, że to na wnioskującym spoczywa ciężar wykazania, iż w przypadku odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu wystąpić może niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Z opisanym obowiązkiem wnioskodawcy wiąże się z kolei powinność Sądu do dokonania wszechstronnej i rzetelnej oceny okoliczności wskazanych we wniosku. Natomiast przesłanki, jakimi powinien kierować się Sąd przy rozstrzyganiu wniosku o wstrzymanie wykonania, zostały w sposób wyczerpujący określone w art. 61 § 3 p.p.s.a. Mając na uwadze, że stanowiący przedmiot rozpoznania wniosek dotyczy wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji nr [...] z dnia [...] listopada 2015 r., którą ustalono E.D. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego w wysokości 27.944,57 zł, wskazać w tym miejscu należy, że wykonanie decyzji związane - jak w niniejszej sprawie - z obowiązkiem zwrotu płatności nie zawsze wiąże się z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, albowiem zależy to od okoliczności sprawy, między innymi od wysokości kwoty, której dotyczy decyzja i stopnia dolegliwości powstałych wskutek jej wykonania. Badając przesłanki uzasadniające niebezpieczeństwo wyrządzenia E.D. znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków w razie wykonania decyzji, Sąd wziął pod uwagę zarówno wysokość płatności, do której zwrotu zobowiązano skarżącą (prawie 28 tys. zł), informację dotyczącą zaciągniętych przez stronę kredytów, okoliczność, że skarżąca sama prowadzi gospodarstwo rolne oraz ma na utrzymaniu dwójkę dzieci. Również konieczność uregulowania powyższej kwoty musiałoby się wiązać z koniecznością wyzbycia się przez skarżącą nieruchomości będących składnikami gospodarstwa, uniemożliwiając jej w efekcie kontynuowanie prowadzonej działalności. W oparciu o powyższe Sąd stwierdził, że zachodzi uzasadniona obawa, że wykonanie objętej skargą decyzji spowoduje realne zagrożenie dla sytuacji finansowej skarżącej i jej rodziny. Uznając, że E.D. wykazała istnienie okoliczności uprawdopodabniających, iż wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje wyrządzenie znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.