II SA/Go 426/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Asesor WSA Joanna Brzezińska Protokolant sekr. sąd. Anna Lisowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...], II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim adw. [...] kwotę 120 zł (sto dwadzieścia złotych) tytułem należności wynagrodzenia kuratora ustanowionego w sprawie. Decyzją [...] Burmistrz Miasta i Gminy W., na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. z 2006r, Nr 139, poz. 993, ze zmianami ) oraz art. 104 k.p.a., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, odmówił wymeldowania M.Z. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego przy ul. [...]. Postępowanie przeprowadzono na wniosek Prokuratury Rejonowej we W.. Uzasadniając swoje stanowisko organ podniósł, iż M. Z. zameldowany jest w przedmiotowym lokalu od 11 października 2000r., a nie zamieszkuje w nim tymczasowo, gdyż podjął pracę na terenie w Wielkiej Brytanii. Zdaniem organu M.Z. wykazuje zamiar stałego przebywania w przedmiotowym lokalu, gdyż pozostawił tam swoje rzeczy osobiste oraz przedmioty użytku domowego. Ponadto w opinii jego rodziny ma on zamiar powrócić oraz utrzymuje z nią kontakty telefoniczne. Jednocześnie organ poinformował, iż z ustaleń Komendy Powiatowej Policji wynika, że M.Z. nie zamieszkuje w spornym lokalu od 3 lat. Organ stwierdził, iż ww. osoba nie spełniła przesłanek wynikających z art. 15 ust. 2 cyt. ustawy do wymeldowania. Ze stanowiskiem organu l instancji nie zgodziła się Prokuratura Rejonowa we W. W złożonym odwołaniu do organu II instancji stwierdzono, iż M.Z. nie powróci do kraju i nie zamieszka w spornym lokalu, gdyż grozi mu tu odpowiedzialność karna. Wojewoda Lubuski decyzją [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, iż przedmiotowej sprawie bezspornym jest fakt, iż M.Z. nie zamieszkuje w lokalu we W.. Fakt ten zgodnie potwierdzają obie strony postępowania. Ponadto z wyjaśnień i zapewnień rodziców M.Z. wynika, iż syn przebywa czasowo za granicą, gdzie pracuje zarobkowo, a ze względu na odległość i ograniczone środki finansowe ostatni raz w Polsce przebywał w 2006r. W związku z powyższym organ II instancji wskazał, iż opuszczenie przez M.Z. miejsca pobytu stałego było dobrowolne, lecz nie trwałe. Jednocześnie organ II instancji nie zgodził się ze skarżącym, iż M.Z. nie powróci do kraju, gdyż grozi jej odpowiedzialność karna, ponieważ w tym szczególnym okresie wiele osób podejmuje prace za granicą i przyjęcie przez organ administracyjny stanowiska, że osoba ta nie powróci do miejsca pobytu nie ma żadnego uzasadnienia. Skargę na powyższą decyzję wniósł Prokurator Rejonowy we W. zarzucając obrazę art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez jego niezastosowanie i nie wymeldowanie M.Z. z miejsca stałego pobytu z lokalu położonego we W. ul. [...] - w sytuacji gdy okoliczności opuszczenia przez niego miejsca stałego pobytu jak i kraju wskazują na brak jakiegokolwiek zamiaru stałego pobytu w wymienionym lokalu - a brak zastosowania przez organ - art. 15 ust. 2 cytowanej wyżej ustawy, miał istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji poprzez pozostawienie stanu prawnego niezgodnego ze stanem faktycznym jakim jest trwałe zameldowanie M.Z. pod ww. adresem. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu l i II instancji. Ponadto poinformował, iż M.Z. opuścił kraj pod koniec kwietnia 2004 r. W tym czasie był on osobą podejrzaną o popełnienie szeregu przestępstw w tym o czyny z art. 278 § 1 i art. 288 § 1 k.k. Decyzją Sądu Rejonowego we W. z dnia [...] zastosowano wobec ww. strony środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania na okres 14 dni od zatrzymania. Od tego czasu M.Z. jest poszukiwany przez organy ścigania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty tożsame z twierdzeniami zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jednocześnie podkreślił, iż nie można przyjąć, iż M.Z. nie powróci do kraju, gdyż grozi mu odpowiedzialność i nie będzie zamieszkiwał w spornym lokalu. Pismem z dnia [...] Prokurator Rejonowy we W. wniósł o ustanowienie kuratora dla M.Z.. Na rozprawie sądowej, która odbyła się w dniu 29 sierpnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim ustanowił kuratora dla M.Z., w osobie adwokata, którego wyznaczyła Okręgowa Rada Adwokacka w Z.. Pismem z dnia 9 grudnia 2007 r. wyznaczony kurator - adwokat Z.P. nadesłał odpowiedź na skargę. Kurator wniósł w imieniu uczestnika postępowania M.Z. o oddalenie skargi oraz zasądzenie kosztów udzielonej kurateli według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazał, że w niniejszej sprawie nie zostały wypełnione przesłanki do wymeldowania bowiem rodzice M.Z. potwierdzili, że ich syn przebywa tymczasowo za granicą w celach zarobkowych, pozostaje w kontakcie telefonicznym z rodziną, a po uzyskaniu środków finansowych powróci do kraju i będzie mieszkał w przedmiotowym lokalu, gdzie zostawił swoje rzeczy osobiste. Jednocześnie podkreślił, iż M.Z. nie wymeldował się, ale biorąc pod uwagę znaczną ilość wyjazdów Polaków do pracy za granicę, to należałoby osoby te również wymeldować. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem doszło do naruszenia prawa, a w szczególności przepisów postępowania administracyjnego. Przystępując do rozpoznania skargi należy podkreślić, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zmianami) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sprawując tę kontrolę w zakresie skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153. poz. 1270, ze zmianami) Sąd uwzględnia skargę, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 ww. ustawy). Kontrola sądu administracyjnego obejmuje wszystkie kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym, a więc to czy organy administracji dokonały prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zastosowanej normy prawnej, czy normę tę właściwie zinterpretowały i nie naruszyły zasad ustalenia określonych faktów za udowodnione. W zakresie tak określonej kognicji Sąd, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 cytowanej ustawy zważył, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja, jak i utrzymana przez nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku wymeldowania, analogicznie jak w przy zameldowaniu, źródłem obowiązku organu administracji do wydania decyzji w omawianym przedmiocie jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu, niezależnie od tego, czy utraciła uprawnienie do przebywania w tym miejscu. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowił art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, póz. 993, ze zmianami). Stosownie do tego przepisu, organ administracji wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzje w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i jednocześnie nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenie lokalu ma charakter trwały oraz jest dobrowolne a nie wynika z bezprawnych działań lub zachowań innych osób (vide wyrok NSA z dnia 22 maja 2003 r. SA/Bk 138/2003, Legalis; wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r. V SA 3169/2000, Legalis; wyrok z dnia 22 sierpnia 2000 r. V SA 108/2000, LEX nr 49954). W rozpatrywanej sprawie bezsporne jest, iż M.Z. dobrowolnie opuścił miejsce stałego pobytu. Przedmiotem sporu między stronami przedmiotowego postępowania jest natomiast to czy opuszczenie miało charakter trwały. Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego pobyt stały oznacza zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Zamiar stałego pobytu musi być określony na podstawie obiektywnych możliwych do stwierdzenia okoliczności (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, sygn. akt V SA 1917/2001 z dnia 19 lutego 2002 r, nie publikowane; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, sygn. akt II SA/Ka 613/2000 z dnia 18 grudnia 2001 r., nie publikowane). Z akt administracyjnych wynika, iż przeprowadzony wywiad meldunkowy przez pracownika Policji wykazał, iż M.Z. nie zamieszkuje w spornym lokalu od 3 lat i prawdopodobnie przebywa za granicą. Za trwałym opuszczeniem spornego lokalu przemawia fakt, że po wyprowadzeniu się przez skarżącego jego miejsce pobytu nie było znane, a przed organem l instancji reprezentował go ustanowiony przez Sąd na wniosek organu kurator. Ponadto również w trakcie toczącego się postępowania karnego przeciwko M. Z. organy ścigania nie były w stanie ustalić jego pobytu. Kurator ustanowiony w postępowaniu administracyjnym oświadczyła, iż przeprowadziła rozmowę z matką M.Z. – W. Z., która stwierdziła, iż syn opuścił sporny lokal czasowo i wyjechał za granicę, w celu podjęcia tam pracy zarobkowej, a syn kontaktuje się telefonicznie z rodziną. Nie zna natomiast jego miejsca pobytu za granicą. Podobnie zeznał ojciec M.Z. – E. Z. Zdaniem Sądu opinie rodziców M.Z., bez poczynienia dalszych ustaleń (m. in. zeznań osób postronnych) nie mogą być wystarczające by stwierdzić, że ma on zamiar powrócić do kraju i że jego pobyt poza miejscem stałego pobytu jest tymczasowy. Należy zaznaczyć, iż M.Z. opuścił przedmiotowy lokal na dłużej niż trzy miesiące, nie występując wcześniej o wymeldowanie z lokalu. Nie można również ustalić obecnego miejsca pobytu uczestnika postępowania. Z akt sprawy nie wynika także, aby M.Z. w jakikolwiek sposób związał z przedmiotowym lokalem swoje sprawy materialne i osobiste. Przez kilka lat był jedynie okazjonalnie w miejscu zameldowania. Nic nie wskazuje na to, by w mieszkaniu kształtowało się centrum życiowe uczestnika. Jednocześnie Sąd pragnie podkreślić, iż zameldowanie jest jedynie czynnością rejestracyjną, mającą na celu zebranie informacji o tym, kto i gdzie zamieszkuje. Nie jest natomiast w żadnej mierze czynnikiem rodzącym uprawnienia do zamieszkiwania w danym lokalu. Jest wręcz odwrotnie, gdyż zameldowanie jest wyłącznie skutkiem zamieszkiwania w lokalu. Wobec powyższego wszelkie sprawy związane z ustaleniem uprawnień skarżącego do przedmiotowego mieszkania, w tym sprawa związana z jego nabyciem, nie należą do właściwości tutejszego Sądu i winny być rozstrzygane w sądzie powszechnym. Niewątpliwie takie ukształtowanie w drodze orzecznictwa instytucji wymeldowania podporządkowane jest celowi, dla którego ustanowiono regulację zawartą w art. 15 ust. 2 cyt. ustawy, a którym jest zapewnienie zgodności ewidencji ludności ze stanem faktycznym. Do orzeczenia o wymeldowaniu ze względu na rejestrowy charakter zameldowania wystarczające jest ustalenie, że dana osoba nie zamieszkuje w określonym lokalu przez odpowiednio długi okres czasu i nie dopełniła ciążącego na niej z mocy ustawy obowiązku wymeldowania się. Należy też podkreślić, że organy administracyjne wydając decyzję o wymeldowaniu bądź odmowie wymeldowania nie badają kwestii uprawnień strony do lokalu, co zostało jednoznacznie stwierdzone w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. (sygn. akt K 20/01, OTK-A 2002/3/34) stwierdzającego niekonstytucyjność art. 9 ust. 2 ustawy. W obecnym stanie prawnym ewidencja ludności jest instytucją służącą odzwierciedlaniu stanu faktycznego; dostarcza organom wiedzy o rzeczywistym miejscu pobytu obywatela i w żaden sposób nie wiąże się ze sferą praw do lokalu bądź zajmowanego pomieszczenia. Nieodłącznym składnikiem systemu ewidencji ludności jest mechanizm wymeldowywania, a więc formalnego usuwania informacji o zameldowaniu, jeżeli informacja ta przestaje obrazować wynikający z uprzedniego zgłoszenia stan faktyczny. Wobec powyższego trzeba stwierdzić, iż sprawa nie została rozpoznana w stopniu koniecznym do jej ostatecznego rozstrzygnięcia, a powyższe naruszenia obligują Wojewódzki Sąd Administracyjny do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji, na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zmianami). O kosztach postępowania sądowego orzeczono zgodnie z przepisem art. 200, w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a., § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 sierpnia 1982 r. w sprawie stawek, warunków przyznawania i wypłaty ryczałtu przysługującego sędziom i pracownikom sądowym za dokonanie oględzin oraz stawek należności kuratorów (Dz. U. Nr 27, poz. 197, ze zmianami.).