II SA/Go 427/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik, Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz, Asesor WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska (spr.), Protokolant Agnieszka Lasecka, po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2006r. na rozprawie sprawy ze skargi "TM" Firma Wielobranżowa T.W. i M.W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty drogowej oddala skargę Dnia [...] września 2004 roku funkcjonariusze Referatu Grupy Mobilnej Urzędu Celnego, na drodze krajowej nr [...], skontrolowali pojazd marki [...] na holenderskich tablicach rejestracyjnych wraz z przyczepą. Pojazd ten zaopatrzony był w polskie znaki identyfikacyjne a jego kierowcą był M.W., prowadzący działalność gospodarczą jako TM Firma Wielobranżowa T. i M.W.. Podczas kontroli kierowca nie przedstawił dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych w skutek czego sporządzono protokół kontroli. Pismem nr [...] z dnia [...] września 2004 roku organ zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego i wyznaczył 7-dniowy termin na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Pismem z dnia [...] września 2004 roku M.W. zwrócił się o wyrozumiałość jednocześnie wyjaśniając, że zaistniała sytuacja wynikała z niewiedzy, a nie ze złej woli. Dnia [...] października 2004 roku Naczelnik Urzędu Celnego decyzją nr [...], na podstawie art.104 § 1 i art. 107 § 1 i § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jednolity Dz. U. z 2000 roku Nr 98 poz. 1071 z późniejszymi zmianami), art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym (tekst jednolity z 2004 roku Dz. U. Nr 204, poz. 2088) oraz zgodnie z ustaleniami protokołu kontroli [...] z dnia [...] września 2004 roku nałożył na stronę karę pieniężną w kwocie 3.000 złotych. W uzasadnieniu tej decyzji podano, iż stosownie do art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne są zobowiązani do uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. W związku z tym, na podstawie art. 92 ust 1 i 4 ustawy o transporcie drogowym, organ był zobligowany do nałożenia kary w wysokości określonej w załączniku do ustawy z dnia 23 lipca 2003 roku o zmianie ustawy o transporcie drogowym (Dz. U. z 2003 roku Nr 149, poz. 1452 z późniejszymi zmianami). Odwołując się od tej powyższej decyzji M.W. stwierdził, iż nie posiadał wcześniej pojazdu takiego typu i nie wiedział o obowiązku uiszczenia opłaty, a sam przejazd miał charakter epizodyczny. Ponadto odwołujący podał, iż ze względu na sytuację rodzinną wnosi o obiektywną ocenę zdarzenia. Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 roku, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 42, art. 87, art. 89 ust 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 września 2004 roku o transporcie drogowym oraz § 2 ust. 2, § 3, § 4 ust. 1 i 2, § 5 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 roku w sprawie uiszczania opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. z 2001 nr 150, poz. 1684 ze zm.) Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji stwierdzono, iż ustawa o transporcie drogowym przy obowiązku uiszczenia należnej opłaty za przejazd po drogach krajowych (art. 42) nie rozróżnia kwestii wykonywania przewozów w odniesieniu do przedsiębiorców krajowych czy zagranicznych. Podano również, iż brak jest wyszczególnienia w tym względzie, co do rodzaju pojazdu oraz jego zarejestrowania w kraju. Jedyny wymóg zawarty został w art. 3 ust. 1 tej ustawy, bowiem jej przepisy mają zastosowanie każdorazowo w przypadku wykonywania przewozu drogowego pojazdem o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Dodano także, iż jak wynika z akt sprawy pojazd w przedmiotowej w sprawie posiadał dopuszczalną masę całkowitą 2,8 t a przyczepa 2 t, to zespół tych pojazdów w sumie przekraczał wartość określoną w art. 3 ust 1 pkt 2 cytowanej wyżej ustawy. W odniesieniu do podnoszonej w odwołaniu kwestii, iż przedsiębiorca nie zamierzał uchybić przepisom ustawy oraz znacznej wysokości nałożonej kary, organ II instancji wyjaśnił, że art. 92 ust 1 ustawy o transporcie drogowym stwierdza, iż "kto wykonuje (...) przewóz na potrzeby własne naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy o transporcie drogowym lub przepisy ustaw określonych w pkt 1 do 6 podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 15.000 zł.", ust 4 niniejszego artykułu wskazuje, iż wykaz naruszeń obowiązków lub warunków oraz wykaz kar pieniężnych określa załącznik do ustawy o transporcie drogowym. W załączniku do ustawy wysokość kary została ściśle określona i ustawodawca nie pozwolił na jej kształtowanie wg uznania organu dokonującego kontroli. Skargę na powyższą decyzję administracyjną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożyli T.W. i M.W. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą TM Firma Wielobranżowa T. i M.W.. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie art. 42 ust. 1 i art. 87 ust. 3 oraz art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym. Skarżący podali przy tym, iż pojazd, którym kierował M.W. w dniu [...] września 2004 roku posiadał dopuszczalną masę całkowitą 2,8 tony, a opłatę wnosi się w przypadku wykonywania przewozu drogowego pojazdem o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Ponadto w skardze podniesiono, iż działania i wykonywanie przepisów o transporcie drogowym jest krzywdzące, a wręcz niezgodne z zasadami współżycia społecznego i społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prowadzenia działalności gospodarczej (...). Mając na uwadze powyższe strona skarżąca wniosła o stwierdzenie, że decyzję wydano z naruszeniem prawa, przez co zachodzi przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji. Jednocześnie ze skargą złożono wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji organu I instancji oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Dyrektora Izby Celnej ustalającej wysokość kary pieniężnej do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Skarżący wnieśli też o zasądzenie od strony przeciwnej zwrotu kosztów postępowania według obowiązujących norm. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko podając ponadto, iż obowiązek wymierzenia kary pieniężnej za brak opłaty za przejazd po drodze krajowej został określony kwotowo, a obciążeni przewoźnika taką należnością jest obligatoryjne. Przepisy ustawy o transporcie drogowym nie przewidują żadnych wyjątków od ustalonych w niej zasad, dobrej wiary kierowcy, jego przekonania o konieczności uiszczenia opłaty, stopnia zawinienia, czy też braku winy po jego stronie, jak i znajomości obowiązujących przepisów. Przepisy ustawy o transporcie drogowym mają charakter bezwzględnie obowiązujących i nie przewidują sytuacji usprawiedliwiających przekroczenia dopuszczalnego parametru, jak też możliwości obniżenia kary pieniężnej, czy też odstąpienia od jej pobrania. W konsekwencji administracja celna nie miała obowiązku, ani nawet uprawnień do ustalania okoliczności w jakich doszło do naruszenia przepisów. W związku z powyższym Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi i zasądzenie od skarżących kosztów procesu według norm przypisanych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z przepisem § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 sierpnia 2004 r. w sprawie przekazania Wojewódzkim Sądom Administracyjnym w Gorzowie Wielkopolskim i Kielcach rozpoznawania spraw z obszaru województwa lubuskiego i świętokrzyskiego należących do właściwości Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Poznaniu i Krakowie (Dz. U. Nr 187, poz. 1926) w zw. z § 1 pkt 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 sierpnia 2004r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 187, poz. 1927) sprawy, w których skargi na działalność organów administracji publicznej mających siedzibę na terenie województwa lubuskiego zostały wniesione do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu i postępowanie nie zostało zakończone do dnia 1 lipca 2005 roku - zostały przekazane Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim. Mając powyższe na uwadze, na mocy cytowanych przepisów, Sąd ten z dniem 1 lipca 2005 r. stał się właściwym do rozpoznania przedmiotowej skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Nie może zatem wkraczać w uprawnienia organów administracji orzekając bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania administracyjnego. Sąd nie może także oprzeć kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w prowadzonym postępowaniu lub naruszeniu przepisów prawa materialnego czy też przepisów postępowania mającego wpływ na wynik sprawy. Oceniając zasadność decyzji w zakresie, w jakim Sąd jest władny to uczynić, a więc z punktu widzenia jej legalności, stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja nie uchybia prawu. W niniejszej sprawie Sąd również nie stwierdził by zaskarżona decyzja, jak również decyzja ją poprzedzająca obarczona była wadą powodującą ich nieważność. Na mocy art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji, przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne są obowiązani do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, której maksymalna wysokość nie może być wyższa niż równowartość 800 euro rocznie, z wyłączeniem: 1) przedsiębiorców wykonujących transport drogowy taksówką; 2) przejazdów po autostradach płatnych; 3) transportu kombinowanego; 4) komunikacji miejskiej; 5) zakładów pracy chronionej lub zakładów aktywności zawodowej. Wyjaśnienie pojęcia niezarobkowego przewozu drogowego - przewozu na potrzeby własne zawarte jest w art. 4 pkt 4 ustawy. Zgodnie z jego treścią przewozem takim jest każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki: a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników, b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi, c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin, d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych. Podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu m.in. dowód uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych (art. 87 ust.1 ustawy). Przedsiębiorca wykonujący przewozy na potrzeby własne odpowiedzialny jest za wyposażenie kierowcy wykonującego przewóz na potrzeby własne w wymagane dokumenty (art. 87 ust.3 ustawy). Zgodnie z treścią art. 3 ust.1 ustawy o transporcie drogowym, przepisów ustawy nie stosuje się do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów: 1) przeznaczonymi konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą - w niezarobkowym przewozie drogowym osób; 2) o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony w transporcie drogowym rzeczy oraz niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy; 3) zespołów ratownictwa medycznego oraz w ramach usług transportu sanitarnego. Bezspornym w sprawie jest, że M.W. w trakcie kontroli nie posiadał dowodu uiszczenia opłaty za korzystanie z dróg krajowych jak również opłaty takiej nie uiścił. Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie M.W. wbrew normie prawnej zawartej w art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym wykonywał transport drogowy na własne potrzeby bez uiszczenia obowiązkowej opłaty za przejazd po drogach krajowych. W świetle art. 2 pkt 54 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2003 roku, nr 58 poz. 515 ze zm.) i art. 4 pkt 4 z związku z art. 4 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym, skarżący wykonywał międzynarodowy niezarobkowy transport drogowy zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej 4,8 tony, składającym się z pojazdu samochodowego o dopuszczalnej masie całkowitej 2,8 tony i przyczepy o dopuszczalnej masie całkowitej 2 ton. Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 roku (Dz. U. 01 nr 150, poz. 1684) w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (wydanego na podstawie art. 42 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym), do dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu zalicza się również dopuszczalną masę całkowitą przyczepy. W związku z powyższym w przedmiotowej sprawie należało zastosować przepisy ustawy, gdyż nie zachodziło wyłączenie jej stosowania określone w art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy. Z tego też względu w postępowaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego - art. 4 ust.4, art.42 ust.1 i art. 87 ust.3 ustawy o transporcie drogowym. Stosowanie przepisów ustawy o transporcie drogowym jest obligatoryjne. Wysokość kar pieniężnych określona została w załączniku do ustawy z dnia 23 lipca 2003 roku o zmianie ustawy o transporcie drogowym (Dz. U. z 2003 roku Nr 149, poz. 1452 z późniejszymi zmianami). Zgodnie z powyższym załącznikiem kara za wykonywanie transportu drogowego na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych wynosi 3.000 złotych i jak zauważył organ II instancji w odpowiedzi na skargę przepisy w/w ustawy mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują sytuacji usprawiedliwiających przekroczenia dopuszczalnego parametru, jak też możliwości obniżenia kary pieniężnej, czy też odstąpienia od jej pobrania. Oznacza to, iż organ jest zobowiązany do jej wymierzenia, a przy tym nie ma żadnej możliwości stosowania uznania administracyjnego. Z tego też względu nie można uznać za uzasadniony zarzut podniesiony w skardze dotyczący krzywdzącego i niezgodnego z zasadami współżycia społecznego działania i wykonywania przepisów o transporcie drogowym. Przy nałożeniu kary przez organ administracji celnej nie ma znaczenia czy przejazd pojazdem miał charakter epizodyczny czy też wykonywany był systematycznie. Nie ma również znaczenia czy kierowca działał umyślnie czy też nie miał świadomości, że narusza obowiązujące przepisy. Przy wymierzaniu kar określonych w przepisach dotyczących transportu drogowego nie mają zastosowania zasady współżycia społecznego. W uzasadnieniu decyzji organu II instancji słusznie wskazano skarżącemu możliwość zwrócenia się z wnioskiem do Naczelnika Urzędu Celnego o umorzenie, odroczenie lub rozłożenie na raty spłat należności wynikającej z nałożenia kary pieniężnej. Sąd uznał, iż w postępowaniu przeprowadzonym przez organ I instancji nie zostały również naruszone przepisy postępowania. Uzasadnienie decyzji organu I jak i II instancji spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu, rozstrzygnięcie organu I instancji poprzedzone zostało prawidłowymi ustaleniami co do stanu faktycznego. Wobec powyższych ustaleń rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Celnej utrzymujące w mocy decyzję organu I instancji nakładające na skarżących karę pieniężną w kwocie 3.000 złotych było zasadne pod względem merytorycznym jak i zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Ustosunkowując się do wniosku Dyrektora Izby Celnej o zasądzenie od skarżących kosztów procesu według norm przypisanych, podkreślić należy, iż w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada ograniczonej odpowiedzialności za wynik postępowania, zasada ta nie przewiduje w przypadku oddalenia skargi, odrzucenia skargi i umorzenia w skutek cofnięcia skargi, zwrotu kosztów postępowania organowi administracji publicznej. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp., nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa, które mogły by mieć wpływ na wynik sprawy. Z tego względu uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, oddalił skargę na podstawie art.151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270). A. Juszczyk-Wiśniewska I. Fornalik M. Bohdanowicz