II SA/Go 427/11

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. - Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 27 października 2011 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku K.M. o udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności aktu nadania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z dnia 4 sierpnia 2011 r. oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności aktu nadania. 3 października 2011 r. wpłynął do sądu wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu PPF w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. K.M. podał, że wraz z żoną z tytułu świadczeń emerytalnych dysponują miesięcznie dochodem w wysokości 4.511,50 zł. Skarżący wskazał, że jest inwalidą i ponosi wraz z żoną wysokie koszty zakupu lekarstw i leczenia (1,200 zł). Oświadczył, że miesięczna rata kredytu wynosi 425 zł, a koszty utrzymania wynoszą około 1.000 zł. K.M. podniósł, że posiada również dług wobec rodziny (12.000 zł) oraz komornika sądowego (4.300 zł). W uzupełnieniu złożonego wniosku skarżący przedłożył między innymi wyciąg z rachunku bankowego. Wniosek nie jest uzasadniony. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej zwanej p.p.s.a.) prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika podatkowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (FZ 478/04, niepublikowane) stwierdził, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. W niniejszej sprawie nie można przyjąć, że wniosek K.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego jest uzasadniony. Zważyć bowiem trzeba, że skarżący wraz z małżonką z tytułu świadczeń emerytalnych dysponują miesięcznie dochodem w wysokości 4.511,50 zł (netto). Nie można również pominąć, że na obecnym etapie postępowania sądowego, w przypadku złożenia skargi kasacyjnej, skarżący może zostać obciążony wpisem w wysokości 100 zł. W tym kontekście należy dodać, że skarżący uiścił wpis od skargi (200 zł). Nadto saldo na rachunku bankowym skarżącego jest dodatnie i wynosi 4.078,02 zł (stan na dzień [...] października 2011 r.). Nie negując zatem ponoszonych wydatków związanych z eksploatacją mieszkania, zakupem lekarstw, spłatą kredytu, należy stwierdzić, że sytuacja materialna K.M. umożliwia mu poniesienie kosztów sądowych oraz ustanowienie zawodowego pełnomocnika. Wymaga bowiem podkreślenia, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu. Tytułem przykładu można wymienić osoby bezrobotne, korzystające z pomocy społecznej czy otrzymujące bardzo niskie świadczenia emerytalno-rentowe (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4 s. 36-39). Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2010 r., l OZ 819/10, LEX nr 742076). W konkluzji należy zatem stwierdzić, że wniosek K.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.