II SA/Go 428/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Protokolant sekr. sąd. Stanisława Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2011 r. sprawy ze skargi M sp. z o.o. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania oddala skargę. 1. Decyzją z dnia [...] października 2008 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej udzielił "M" spółce z o.o zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych. W dniu [...] lutego 2010 r. pracownicy Urzędu Celnego przeprowadzili kontrolę w punkcie gier na automatach o niskich wygranych - sklep spożywczy M.M., wymienionym w załączniku do decyzji Dyrektora Izby Skarbowej. Podczas tej kontroli wykazano, że zainstalowany tam automat [...], nr fabryczny [...] nie spełnia wymogów dotyczących maksymalnej stawki za jedną grę na automatach o niskich wygranych, co – w ocenie organu - naruszało przepisy zawarte w art. 129 ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. Nr 201, poz. 1540 ze zm.). Postanowieniem z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego wszczął z urzędu postępowanie w sprawie cofnięcia rejestracji dla automatu do gier o niskich wygranych [...], nr fabryczny [...], nr poświadczenia rejestracji [...]. Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. Naczelnik Urzędu Celnego, cofnął rejestrację wyżej wskazanego automatu. 2. Od powyższej decyzji "M" spółka z o.o. wniosła odwołanie, w którym zawarła wniosek o zawieszenie postępowania prowadzonego do czasu: - ostatecznego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem strony do Ministra Finansów o rozstrzygnięcie na podstawie art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (Dz.U. z 2004 r., Nr 201, poz. 1540 ze zm.) w zw. z art. 129 ust. 1 ustawy o grach hazardowych w drodze decyzji czy gra urządzana przez "M" spółka z o.o. na automacie do gier o niskich wygranych jest grą na automatach do gier o niskich wygranych w rozumieniu art. 2 ust. 2b ustawy o grach i zakładach wzajemnych (w stanie prawnym do 31 grudnia 2009 r.) oraz grą na automatach do gier o niskich wygranych w rozumieniu art. 129 ust. 3 ustawy o grach hazardowych (w stanie prawnym od 1 stycznia 2010 r.); - prawomocnego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego w postępowaniu karnym, którego przedmiotem jest zbadanie legalności funkcjonowania automatów do gier objętych również niniejszym postępowaniem; - prawomocnego rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego wywołanego przedstawieniem Trybunałowi Sprawiedliwości Unii Europejskiej pytania prawnego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w sprawach o sygn. III SA/Gd 267/10 oraz o sygn. III SA/Gd 268/10, co do zgodności przepisów ustawy o grach hazardowych z przepisami prawa wspólnotowego w zakresie tożsamym z normami prawnymi stanowiącymi również podstawę postępowania prowadzonego w niniejszej sprawie; - prawomocnego rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego wywołanego przedstawieniem Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w sprawie o sygn. II SA/Po 549/10, co do zgodności przepisów ustawy o grach hazardowych z przepisami Konstytucji w zakresie tożsamym z normami prawnymi stanowiącymi również podstawę postępowania prowadzonego w niniejszej sprawie. 3. Po rozpatrzeniu wyżej wskazanego wniosku Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z dnia [...] marca 2011r. nr [...] odmówił zawieszenia postępowania. W uzasadnieniu tego postanowienia organ powołał art. 201 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.) określający przypadki w których można zawiesić postępowanie wskazując, że przywołane przez stronę, postanowienia wojewódzkich sądów administracyjnych dotyczą innego przedmiotu postępowania. Odnosząc się do kwestii rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Ministerstwo Finansów Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że postępowanie to nie ma przymiotu zagadnienia wstępnego w niniejszej sprawie, gdyż na żadnym etapie prowadzonego postępowania nie podważono faktu, że kontrolowany automat był automatem o niskich u wygranych. Przedmiotem toczącego postępowania nie jest to, czy dany automat był u momencie kontroli automatem o niskich wygranych czy też nie, ale skutki prawne dokonanych ustaleń faktycznych, dotyczących możliwości zagrania na kontrolowanym automacie za stawki wyższe niż ustawowe, tym samym organ odwoławczy stwierdził, że zagadnienie rozstrzygane przez Ministerstwo Finansów nie jest kwestionowane w niniejszej sprawie, zatem nie powoduje niemożności i bezcelowości prowadzenia dalszego postępowania w sprawie cofnięcia rejestracji przedmiotowego automatu do gier o niskich wygranych. Ustosunkowując się do wniosku strony o zawieszenie niniejszego postępowania do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego w postępowaniu karnym Dyrektor Izby Celnej wskazał, że celem postępowania karnego skarbowego jest wykazanie winy poprzez wypełnienie znamion czynu zabronionego, będącego przestępstwem skarbowym lub wykroczeniem skarbowym. Podkreślił, że postępowanie karne skarbowe jest postępowaniem odrębnym, niezależnym od postępowania administracyjnego. W konkluzji stwierdził, że wskazane przez stronę przyczyny nie stanowią przesłanek do zawieszenia niniejszego postępowania na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. 4. Na powyższe postanowienie "M" spółka z o.o. wniosła zażalenie, zarzucając mu naruszenie przepisów mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: - art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 129 ust. 1 i 3 w zw. z art. 2 ust. 6 ustawy o grach hazardowych, w zw. z art. 2 ust. 2b i ust. 3 ustawy o grach i zakładach wzajemnych w zw. z § 7 w zw. z § 8a ust. 2 pkt 8 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych poprzez niezawieszenie postępowania w niniejszej sprawie wskutek błędnego uznania, że nie występuje w niej zagadnienie wstępne polegające na konieczności rozstrzygnięcia przez Ministra Finansów czy sposób funkcjonowania zakwestionowanych automatów do gier oraz wysokość funkcjonujących na nich stawek są zgodne z właściwymi przepisami, a konsekwentnie czy zakwestionowane automaty są automatami do gier o niskich wygranych, w sytuacji właściwe przepisy przewidują, że jedynym organem uprawnionym do rozstrzygnięcia czy dane urządzenie spełnia wymogi definicji automatów do gier jest tylko i wyłącznie Minister Finansów, - art. 201 § 1 pkt 2 w zw. art. 124 w zw. z. art. 217 § 2 w zw. z art. 219 w zw. z art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej poprzez brak wyjaśnienia przyczyn z powodu których organ uznał, że prowadzenie równolegle w sprawie karnej postępowania, którego zakres jest podmiotowo oraz przedmiotowo bardzo zbliżony do zakresu niniejszego postępowania nie uzasadnia zawieszenia postępowania, wskutek błędnego i arbitralnego uznania, że w takiej sytuacji zagadnienie wstępne w ogóle nie występuje z uwagi na odmienny cel obydwu postępowań. - art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 8 w zw. z art. 129 ust. 1 ustawy o grach hazardowych wskutek błędnego przyjęcia, że zagadnienie prawne wywołane przedstawieniem Trybunałowi Sprawiedliwości Unii Europejskiej pytania prawnego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w sprawach o sygn. III SA/Gd 267/10 oraz o sygn. III SA/Gd 268/10, co do zgodności przepisów ustawy o grach hazardowych z przepisami prawa wspólnotowego w zakresie tożsamym z normami prawnymi stanowiącymi również podstawę postępowania prowadzonego w niniejszej sprawie, nie uzasadnia zawieszenia postępowania; - art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 8 w zw. z art. 129 ust. 1 ustawy o grach hazardowych wskutek błędnego przyjęcia, że zagadnienie prawne wywołane przedstawieniem Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w sprawie o sygn. II SA/Po 549/10, co do zgodności przepisów ustawy o grach hazardowych z przepisami Konstytucji w zakresie tożsamym z normami prawnymi stanowiącymi również podstawę postępowania prowadzonego w niniejszej sprawie, nie uzasadnia zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie. 5. Po rozpoznaniu powyższego zażalenia Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...], utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu postanowienia podtrzymał dotychczasowe stanowisko 6. Powyższe postanowienie "M" spółka z o.o. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. zarzucając mu naruszenie: - art. 7 Konstytucji R.P. w zw. z art. 8 ustawy o grach hazardowych w zw. z § 14 ust. 5 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 lit. b Rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych poprzez prowadzenie w niniejszej sprawie postępowania oraz wydanie rozstrzygnięcia na podstawie niewłaściwych przepisów proceduralnych, tj. na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej, w sytuacji, gdy żaden przepis prawa nie stanowi upoważnienia dla organu do takiego działania, w konsekwencji czego z uwagi na fakt, że od samego początku postępowanie w niniejszej sprawie jest prowadzone w sposób nieuzasadniony, nieprawidłowy i bezpodstawny należy je uchylić a postępowanie umorzyć, - art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 138 ust. 3 w zw. z art. 8 w zw. z art. 129 ust. 1 i 3 ustawy o grach hazardowych w zw. z art. 2 ust. 2b i ust. 3 ustawy o grach i zakładach wzajemnych poprzez zaniechanie zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie, wskutek błędnego uznania, że nie występuje w niej zagadnienie wstępne polegające na konieczności rozstrzygnięcia przez Ministra Finansów czy weryfikowane w ramach postępowania automaty są automatami do gier o w rozumieniu właściwych przepisów, w sytuacji gdy będąca przedmiotem niniejszego postępowania prawna kwestia oceny stawek funkcjonujących na automatach jest jednocześnie kwestią prawnej oceny czy dane urządzenie spełnia wymogi definicji automatu do gier, natomiast właściwe przepisy przewidują, że jedynym organem uprawnionym do rozstrzygnięcia czy dane urządzenie spełnia wymogi definicji automatów do gier jest tylko i wyłącznie Minister Finansów, - art. 2 ust. 2b i ust. 3 ustawy o grach i zakładach wzajemnych w zw. z art. 129 ust. 1 i 3 ustawy o grach hazardowych w zw. z art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że organ może samodzielnie rozstrzygać wątpliwości, czy określone urządzenie jest, czy nie jest automatem do gier o niskich wygranych w rozumieniu właściwych przepisów, w sytuacji, gdy taka konkluzja prowadzi do wniosku, że art. 2 ust. 3 ustawy o grach i zakładach wzajemnych jest zbędny, - art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej poprzez zaniechanie zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie, wskutek błędnego uznania, że nie występuje w niej zagadnienie wstępne polegające na konieczności rozstrzygnięcia prowadzonego równolegle w sprawie karnej postępowania, którego zakres jest podmiotowo oraz przedmiotowo bardzo zbliżony do zakresu niniejszego postępowania w sytuacji, gdy w świetle art. 297 § 1 pkt 1 w zw. z art. 2 § 2 w zw. z art. 17 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 w zw. z art. 114 § 1 k.k.s. celem prowadzonego równolegle postępowania jest nie tylko ustalenie kwestii odpowiedzialności karnej, lecz ustalenie, czy w ogóle można twierdzić, że został popełniony czyn zabroniony w sprawie, a więc de facto kwestii, czy miało miejsce zdarzenie polegające na eksploatacji automatów niespełniających wymagań przewidzianych przez obowiązujące normy, oraz w sytuacji, gdy zaniechanie zawieszenia postępowania prowadzi do możliwości zapadnięcia dwóch sprzecznych ze sobą rozstrzygnięć, co jest nie do pogodzenia z zasadą zaufania do organów państwa oraz zasadą prawdy materialnej (art. 2 § 2 k.p.k.) utożsamianą z zasadą prawdy obiektywnej (art. 122 Ordynacji podatkowej). Nadto wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie. Jednocześnie, ustosunkowując się do zarzutów skargi, podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 7. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z regulacją art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zasadą jest, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.) wskazuje, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Granice rozpoznania skargi przez sąd administracyjny są wyznaczone przez kryterium legalności działań administracji publicznej tylko w aspekcie tego stosunku administracyjnoprawnego, który jest objęty treścią zaskarżonego aktu i decyzji. Przedmiotem niniejszego postępowania jest kwestia incydentalna z punktu widzenia postępowania w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu, mianowicie legalność postanowień odmawiających zawieszenia postępowania w sprawie. 8. W odniesieniu do przedmiotu sprawy i jej granic stan prawny przedstawia się następująco: do dnia 1 stycznia 2010 r. warunki urządzania i zasady prowadzenia działalności w zakresie gier losowych, zakładów wzajemnych, gier na automatach i gier na automatach o niskich wygranych określała ustawa o grach i zakładach wzajemnych. Od dnia 1 stycznia 2010 r. weszła w życie ustawa o grach hazardowych, która całościowo, w miejsce poprzednio obowiązującej, reguluje problematykę dotyczącą prowadzenia działalności polegającej na organizowaniu gier hazardowych. Zgodnie z przepisem art. 8 ustawy o grach hazardowych do postępowań w sprawach określonych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej, chyba że ustawa stanowi inaczej. Zgodnie z art. 117 ustawy o grach hazardowych udzielone przed dniem wejścia w życie ustawy zezwolenia na urządzanie i prowadzenie gier i zakładów wzajemnych zachowują ważność do czasu ich wygaśnięcia. Zgodnie z art. 129 ustawy o grach hazardowych działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych oraz gier na automatach urządzanych w salonach gier na automatach, na podstawie zezwoleń udzielonych przed dniem wejścia w życie ustawy, jest prowadzona do czasu wygaśnięcia tych zezwoleń, przez podmioty, których im udzielono, według przepisów dotychczasowych, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Z tych względów zarzut skarżącej, że do postępowania prowadzonego w niniejszej sprawie oraz wydanego rozstrzygnięcia zastosowano niewłaściwe przepisy, to jest przepisy Ordynacji podatkowej, jest niezasadny. Podkreślić przy tym należy, postępowanie "wpadkowe" jakim jest niewątpliwie postępowanie w przedmiocie zawieszenia postępowania toczy się na podstawie tej samej ustawy procesowej co postępowanie główne. Jeśli zaś chodzi o właściwość organu w sprawach dotyczących materii wynikającej z regulacji wskazanych powyżej, to z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz.U. Nr 168, poz. 1323), tj. z 31 października 2009 r. dyrektor izby celnej stał się właściwy do rozpatrywania spraw dotyczących gier i zakładów wzajemnych. Na podstawie art. 238 wymienionej ustawy Dyrektor Izby Celnej przejął do rozpatrzenia sprawy toczące się dotychczas przed organami skarbowymi. 9. Odnosząc się do kwestii dotyczącej przesłanek zawieszenia postępowania należy wskazać, że przepis art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, który reguluje podstawy zawieszenia ze względu na istnienie zagadnienia wstępnego określa następujące warunki jego zastosowania: 1) istnienie zagadnienia wstępnego: 2) ujawnienie się tego zagadnienia w toku postępowania podatkowego, 3) kompetencję innego organu lub sądu do jego rozstrzygnięcia , 4) zależność rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji sprawie od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego. Pod pojęciem zagadnienia wstępnego rozumie się sytuację, w której wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia prawnego w innej sprawie. Ocena zaś tego zagadnienia należy, ze względu na jego przedmiot, do kompetencji innego organu niż ten, przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie. Oznacza to, że organ podatkowy zawiesza postępowanie, jeżeli rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd jest wymagane dla zgodnego z prawem rozstrzygnięcia toczącego się postępowania. Odnosząc się do kwestii istnienia zagadnienia wstępnego i jego związku ze sprawą w związku z przedstawieniem Trybunałowi Sprawiedliwości Unii Europejskiej pytania prawnego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w sprawach o sygn. III SA/Gd 267/10 oraz o sygn. III SA/Gd 268/10, co do zgodności przepisów ustawy o grach hazardowych z przepisami prawa wspólnotowego oraz przedstawieniem Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w sprawie o sygn. II SA/Po 549/10, co do zgodności przepisów ustawy o grach hazardowych z przepisami Konstytucji, wskazać należy, że przedmiotem spraw, w których Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wystosował pytania prawne do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej było przedłużenie zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych (III SA/Go 267/10) oraz zezwolenie na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych. Z kolei przedmiotem sprawy o sygn. akt II SA/Po 549/10, w której Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zwrócił się z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego była zmiana zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych. Natomiast przedmiotem niniejszej sprawy jest zawieszenie postępowania w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu. Zatem nie ma mowy w tym przypadku o tożsamości przedmiotu sprawy wobec czego nie mamy w tym przypadku do czynienia z zagadnieniem wstępnym. Kwestia równolegle toczącego się postępowania karno-skarbowego nie ma również decydującego znaczenia dla niniejszej sprawy. Postępowanie to jest bowiem postępowaniem odrębnym od postępowania administracyjnego i ma inne cele. Celem postępowania karnego jest przede wszystkim ustalenie, czy został popełniony czyn zabroniony, wyjaśnienie okoliczności z tym związanych oraz ustalenie, kto ewentualnie ponosi winę za ten czyn. Dla rozstrzygnięcia prowadzonego przez Dyrektora Izby Celnej postępowania nieistotne jest, kto ewentualnie odpowiada karnie za naruszenie przepisów kodeksu karnego skarbowego. Ustalenie tej okoliczności nie stanowi zagadnienia prawnego, którego wcześniejsze rozstrzygnięcie w postępowaniu karnym-skarbowym przez uprawniony organ lub sąd miałoby warunkować wydanie decyzji w sprawie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych. Z kolei rozpatrując zasadność zawieszenia przedmiotowego postępowania z uwagi na toczące się przed Ministrem Finansów postępowanie administracyjne, zainicjowane wnioskiem skarżącej o rozstrzygnięcie czy gra urządzana przez "M" spółkę z o.o. na automacie do gier o niskich wygranych jest grą na automatach do gier o niskich wygranych w rozumieniu art. 2 ust. 2b ustawy o grach i zakładach wzajemnych (w stanie prawnym do 31 grudnia 2009 r.) oraz grami na automatach do gier o niskich wygranych w rozumieniu art. 129 ust. 3 ustawy o grach hazardowych (w stanie prawnym od 1 stycznia 2010 r.). Sądowi wiadomym jest, że postępowanie, to zostało zakończone ostatecznym postanowieniem wydanym przez Ministra Finansów w dniu [...] marca 2011 r. nr [...], którym utrzymał w mocy postanowienie własne z dnia [...] marca 2011r. odmawiające wszczęcia postępowania zainicjowanego wyżej wskazanym wnioskiem skarżącej. Wobec powyższego w tym zakresie wniosek strony stał się bezprzedmiotowy. Przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola zaskarżonego postanowienia w zakresie podniesionych w skardze zarzutów oraz przesłanek wziętych przez Sąd pod uwagę z urzędu wykazała zatem, że jest ono zgodne z prawem, nie narusza bowiem ani przepisów materialnoprawnych, ani też przepisów postępowania w stopniu istotnym mającym wpływ na wynik sprawy. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.