II SA/Go 429/15

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. – Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2015 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku T.O. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej p o s t a n a w i a : 1. umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z dnia 27 sierpnia 2015 r. oddalił skargę T.O. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej. 15 października 2015 r. wpłynął do tut. sądu wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu PPF w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że nie jest w stanie pokryć kosztów ustanowienia pełnomocnika. T.O. podał, że pobiera rentę w kwocie 918,20 zł, zaś jego żona otrzymuje rentę w wysokości 858 zł. Skarżący przedstawił ponoszone wydatki związane z eksploatacją domu (energia elektryczna – 152 zł, usługi telekomunikacyjne – 29 zł, wywóz nieczystości 203,70 zł). Nadto podał, że wraz z żoną są osobami niepełnosprawnymi. W uzupełnieniu złożonego wniosku skarżący przedłożył między innymi wyciągi z rachunku bankowego i rachunki obrazujące ponoszone koszty utrzymania domu. Wniosek nie jest uzasadniony. Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Należy zauważyć, że skarżący z mocy ustawy jest zwolniony od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (art. 239 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczania kosztów sądowych (art. 262 p.p.s.a.). W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Zasadą jest, iż prawo pomocy obejmuje osoby nie osiągające żadnych dochodów lub osiągające dochód wybitnie niski, który nie pozwala na uiszczenie kosztów postępowania sądowego, nawet przy poczynionych oszczędnościach w wydatkach koniecznych. W literaturze wskazuje się, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). Zgodnie z art. 249a p.p.s.a., jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznanie prawa pomocy umarza się. Z uwagi na fakt, iż skarżący jest zwolniony z obowiązku uiszczania kosztów sądowych w niniejszej sprawie na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a., należy stwierdzić, że spełnione zostały przesłanki umorzenia postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy. Należy wskazać, że miesięczny dochód T.O. i jego żony z tytułu świadczeń rentowych wynosi 1.776 zł (netto). Nadto skarżący z tytułu zatrudnienia uzyskuje miesięcznie dochód w wysokości 1.370 zł. Oznacza to, że łączny dochód skarżącego i jego żony wynosi 3.146 zł (netto). Nie można pominąć, że skarżący jest zwolniony z mocy ustawy od ponoszenia kosztów sądowych. Skarżący nie wykazał także nadzwyczajnych okoliczności, które w jednoznaczny sposób świadczyłyby o tym, że nie jest w stanie pokryć kosztów ustanowienia pełnomocnika, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Za taką okoliczność nie mogą być uznane koszty utrzymania domu w postaci konieczności zakupu opału na zimę. W orzecznictwie stwierdza się, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2010 r., I OZ 819/10, LEX nr 742076). Uzasadnia to wniosek, że ustanowienie pełnomocnika nie przekracza możliwości majątkowych skarżącego. W konkluzji należy zatem stwierdzić, że T.O. nie wykazał, że zachodzi ustawowa przesłanka o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i dlatego na podstawie powyższego przepisu i art. 249a p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.