II SA/Go 429/15

Dnia 1 grudnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2015 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku T.O. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej p o s t a n a w i a : 1. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, 2. ustanowić radcę prawnego. Wyrokiem z dnia 27 sierpnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. oddalił skargę T.O. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej. Po doręczeniu odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku podał, że nie jest w stanie pokryć kosztów ustanowienia pełnomocnika. Pobiera rentę w kwocie 918,20 zł, zaś jego żona otrzymuje rentę w wysokości 858 zł. Skarżący przedstawił ponoszone wydatki związane z eksploatacją domu (energia elektryczna – 152 zł, usługi telekomunikacyjne – 29 zł, wywóz nieczystości 203,70 zł). Wraz z żoną są osobami niepełnosprawnymi. Nadto skarżący przedłożył m.in. wyciągi z rachunku bankowego i rachunki obrazujące ponoszone koszty utrzymania domu. Postanowieniem z dnia 4 listopada 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. umorzył postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, natomiast w pozostałym zakresie wniosek oddalił. Od powyższego postanowienia referendarza sądowego T.O. wniósł sprzeciw. Podał, że nie ma środków na opłacenie adwokata celem wniesienia skargi kasacyjnej. Skarżący oraz jego żona mają niewielkie renty i ciężko jest z tych pieniędzy utrzymać siebie i dom. Do sprzeciwu dołączył pisemne oświadczenie swojego pracodawcy z dnia [...] listopada 2015 r. o rozwiązaniu umowy o pracę z dwutygodniowym wypowiedzeniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W razie wniesienia sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego znajduje zastosowanie przepis art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a. Do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658), tzn. przed 15 sierpnia 2015 r. stosuje się ten przepis w brzmieniu sprzed nowelizacji, natomiast do spraw wszczętych po 15 sierpnia 2015 r. stosuje się tę regulację w nowym brzmieniu. Sprawa niniejsza została wszczęta dnia 29 maja 2015 r. co oznacza, że zastosowanie znajduje w niej przepis art. 260 p.p.s.a. w brzmieniu sprzed 15 sierpnia 2015 r. W myśl tego przepisu w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego, przeciwko któremu środek ten został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych należało umorzyć jako bezprzedmiotowe z uwagi na fakt, iż w myśl art. 239 § 1 pkt 1lit. c p.p.s.a. skarżący z mocy ustawy jest zwolniony z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Natomiast wniosek skarżącego w zakresie ustanowienia radcy prawnego został uznany za zasadny. Stosownie do treści art. 246 § 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, m.in. kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, o czym stanowi art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Z dokumentów zgromadzonych w toku postępowania w przedmiocie prawa pomocy wynika, że miesięczny dochód T.O. i jego żony z tytułu świadczeń rentowych wynosi 1.776 zł (netto). Nadto skarżący z tytułu zatrudnienia uzyskiwał miesięcznie dochód w wysokości 1.370 zł. Oznacza to, że łączny dochód skarżącego i jego żony wynosił 3.146 zł (netto). Jednakże do sprzeciwu od postanowienia referendarza skarżący załączył pisemne oświadczenie pracodawcy z dnia [...] listopada 2015 r. o rozwiązaniu umowy o pracę za wypowiedzeniem z dnia [...] listopada 2015 r. W tej sytuacji skarżącemu i jego małżonce pozostaje do dyspozycji dochód z otrzymywanych świadczeń rentowych w kwocie 1776 zł netto miesięcznie. Oznacza to zmianę w sytuacji materialnej skarżącego, która uzasadnia uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Z miesięcznego dochodu w takiej wysokości trudno bowiem wygospodarować środki na pokrycie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika bez istotnego uszczerbku dla koniecznego utrzymania dwóch osób. W świetle powyższych okoliczności, na podstawie art. 249a oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.