II SA/Go 43/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz (spr.) Asesor WSA Joanna Brzezińska Protokolant Ewa Siudek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2008r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych z potrąceniami oddala skargę. W dniu 21 marca 2005r. M. M. złożył w Powiatowym Biurze Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Skarżący zadeklarował działki gruntu rolnego o identyfikatorach "A" i "B" położone na terenie województwa zachodniopomorskiego i małopolskiego. W województwie zachodniopomorskim skarżący zadeklarował obszary oznaczone identyfikatorem "A" "łąka trwała" o powierzchni 17,88 ha położone na działkach ewidencyjnych nr: [...], w obrębie ewidencyjnym T., gmina N. Natomiast na terenie województwa małopolskiego zgłosił działki rolne oznaczone identyfikatorem "B" o powierzchni 2,92 ha, położone na działkach [...], obręb H., gm. U.. W wyniku przeprowadzonej kontroli wniosku zostały stwierdzone nieprawidłowości tzw. błąd konfliktu kontroli krzyżowej ze sprawą z wniosku nr [...] polegającyna zadeklarowaniu wyżej wymienionych działek także przez innego producenta. Otóż w województwie zachodniopomorskim wymienione działki zostały zadeklarowane do płatności przez beneficjenta J. S., a w województwie małopolskim przez P.M.. Konflikt ze sprawy wniosku obszarowego nr [...] złożonego przez P.M. dotyczył działki rolnej oznaczonej jako "B" "łąka trwała" o powierzchni 2,92 ha, położonej na działkach ewidencyjnych [...], obręb H., gm. U.. Dlatego też Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. w dniu 26 kwietnia 2006 r. wystosował do skarżącego wezwanie w celu złożenia wyjaśnień dotyczących przedmiotowego wniosku. Skarżący w dniu 4 maja 2006r. potwierdził, iż łąki zostały skoszone przez P.M.. Natomiast uczestnik postępowania P. M. w dniu 9 maja 2006r. złożył oświadczenie, iż w latach 2004-2005r. jak również w latach poprzednich był jedynym użytkownikiem działek. Natomiast konflikt ze sprawy wniosku obszarowego [...] złożonego przez J. S.a dotyczył działek ewidencyjnych [...], położonych w obrębie ewidencyjnym T., gmina N.. W celu ustalenia faktycznego posiadacza działek organ administracji publicznej zarządził przeprowadzenie rozprawy administracyjnej z udziałem stron i świadków. W trakcie rozprawy administracyjnej świadek J. I. zeznał, iż w czerwcu i sierpniu 2005 r. wykonywał na rzecz J. S. zabiegi agrotechniczne na działkach ewidencyjnych nr [...] takie jak koszenie kombajnem ok. 1,5 ha żyta, owsa, jęczmienia oraz na działce [...] prasowanie siana. Zdaniem świadka skarżący M. M. nie wykonywał żadnych zabiegów agrotechnicznych na zadeklarowanych we wniosku z dnia 21 marca 2005r. działkach rolnych. Odnośnie skoszenia trawy wykonanego na zlecenie skarżącego wskazał, iż nie zebrana po pokosie trwa zgniła na łące. Natomiast świadek F.B. potwierdził, iż wykonał na rzecz skarżącego usługi skoszenia siana, jednakże skoszonej trawy nie zebrał. Ponadto świadek ten zaznaczył, iż wymienioną powyżej usługę wykonał jednorazowo. Nadto wskazał, iż nic mu nie wiadomo o pracach agrotechnicznych wykonanych przez J. S.a. Po przeprowadzeniu rozprawy administracyjnej Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. decyzją [...] odmówił skarżącemu przyznania płatności bezpośrednich na 2005 r. Organ I instancji uznał, iż rzeczywistym użytkownikiem działek ewidencyjnych nr [...] na dzień złożenia wniosku był J. S.. Zdaniem organu I instancji to on ponosił faktyczne koszty uprawy, oprysków, zapewnienia sprzętu rolniczego i ludzi do pracy. Natomiast co do działek położonych w województwie małopolskim uzasadnienie decyzji takiej konkluzji nie zawierało. W odwołaniu z dnia 23 czerwca 2006r. M. M. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i o wypłacenie mu należnych dopłat za 2005 r. W uzasadnieniu odwołania skarżący zakwestionował ustalenia dokonane przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. Jego zdaniem organ I instancji oparł się na zeznaniach niewiarygodnego świadka - S. I. Strona odwołująca się zarzuciła, iż organ będąc w posiadaniu rozbieżnych deklaracji dotyczących prowadzonych upraw zgłoszonych przez strony konfliktu nie przeprowadził dowodu w postaci kontroli na miejscu przedmiotowych działek ewidencyjnych. Jako dowód potwierdzający rzeczywiste użytkowanie spornych działek ewidencyjnych skarżący przedłożył: - wypis z rejestru gruntów, - dokumenty potwierdzające zakup map z dnia 14.03.2005r., - decyzja nakaz płatniczy ustalający wysokość podatku rolnego za 2005r. wydany przez Wójta Gminy U., - decyzja nakaz płatniczy ustalający wysokość podatku rolnego na 2005r. wydany przez Wójta Gminy N., - pismo pełnomocnika adwokata A. L. do A. S. i J. S.a informujące, iż w przypadku uniemożliwienia skoszenia łąki zostanie wniesiony pozew do sądu. Decyzją z dnia 28 lipca 2006r. nr 9004-2006-000156 Dyrektor Lubuskiego Oddziału Regionalnego ARiMR uchylił zaskarżoną decyzję [...] Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, w celu wszechstronnego wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych. W dniu 23 października 2006r. organ I instancji przeprowadził ponowną rozprawę administracyjną w celu ustalenia rzeczywistego użytkownika przedmiotowych działek. Organ I instancji uznał za wiarygodne i znajdujące oparcie w zebranym materiale dowodowym zeznania innych producentów rolnych, których gospodarstwa sąsiadowały bezpośrednio z działkami uczestnika J. S. Otóż świadkowie [...] zgodnie oświadczyli, iż na przełomie czerwca-lipca 2005r. w ramach pomocy sąsiedzkiej pomagali zwozić siano należące do producenta rolnego J. S. Świadkowie zgodnie podali, iż w roku 2005r. czynności agrotechnicznych przy orce i sianiu zboża wykonywał jedynie J. S.. Ponadto sąsiedzi uczestnika postępowania jednomyślnie podali, iż J. S. użytkował rolniczo ok. 1 ha gruntu ornego obsianego owsem i jęczmieniem. Świadek A. A. zeznała, iż M. M. zameldował się w jej mieszkaniu po powrocie z Kanady. Świadek podała, iż skarżący miał zamiar uprawiać grunty i w związku z tym zamierzał ubiegać się o przyznanie dopłat. Dodała, iż skarżący opłacał podatek gruntowy i zatrudnił F. B. do wykonania koszenia łąk. A. A. dodała także, iż na przełomie czerwca-lipca 2005r. była wraz z skarżącym na spornych działkach sprawdzić, czy trwa została wykoszona. M. M. miał się zgodzić, aby okoliczni rolnicy zagospodarowali skoszoną trawę. Skarżący M. M. wyjaśnił, iż po powrocie do kraju w styczniu 2005r. poinformował A. S. i J. S., iż zdecydował się na powrót do kraju i zamierza użytkować sporne tereny. Odwołujący oświadczył, iż państwo S. użytkują sporne działki od 25 lat. Zaznaczył, iż on sam udzielił J. S. zgody na bezpłatne użytkowanie działek o nr ewid. [...]. Podał, iż J. S. miał na użytkowanym terenie wypasać bydło. Zaznaczył, iż po wykoszeniu trawy pojechał sprawdzić czy F.B. wykonał umówioną usługę. Odwołujący stwierdził, iż składając wniosek o dopłaty za 2005r. na działkach [...] nie uwzględnił tych terenów, na których posadzony jest owies. Wyjaśnił, iż prowadzona przez niego działalność rolnicza polega na "koszeniu łąk w celu otrzymania dotacji z Unii". Dodatkowo wskazał, iż nie wiedział, iż ciążył na nim obowiązek zebrania skoszonej trawy. Natomiast w odniesieniu do działek położonych w województwie małopolskim organ oparł swoje rozstrzygnięcie na zeznaniach świadka P.M. i oświadczeń skarżącego. Z zeznań świadka P.M. wynika, iż sporne działki użytkował na podstawie ustnej umowy z pełnomocnikiem ojca skarżącego, a po śmierci ojca na podstawie ponownej ustnej ze spadkobiercą M. M. Dodał także, iż działki te są współwłasnością w równych częściach skarżącego, jego matki i siostry jako spadkobierców. Osoby te zamieszkują w Kanadzie. W lutym 2005 r. skarżący podtrzymał prawo świadka do dalszego użytkowania tych gruntów. Tak też świadek postępował uznając, że jest posiadaczem tej nieruchomości i wystąpił o dopłaty za 2005r. Sam skarżący w dniu 22 maja 2006r. przyznał, że łąkę w 2005r. kosił P. M.. Ponownie rozstrzygając sprawę decyzją [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004r., Nr 6, poz. 40 ze zm.), art. 138 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004r., a także art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) odmówił skarżącemu przyznania płatności bezpośrednich na 2005r. z tytułu: - Jednolitej Płatności Obszarowej 2005 (kod EFOiGR:050301020000002, krajowa pozycja budżetowa: 99999999999) i nałożył sankcję w wysokości 4680,00 zł, która będzie potrącana z płatności pomocy, do której producent rolny jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu 3 lat kalendarzowych, w którym stwierdzono niezgodności. - Uzupełniająca Płatność Obszarowa – inne- 2005 (kod EFOiGR: 050404000000402, krajowa pozycja budżetowa: 00003301038) i nałożono sankcję w wysokości 5872,88 zł, która będzie potrącana z płatności pomocy, do której producent rolny jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu 3 lat kalendarzowych, w którym stwierdzono niezgodności. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż obowiązkiem było ustalenie, kto w 2005r. był posiadaczem spornych gruntów rolnych, które zostały objęte systemem dopłat bezpośrednich. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. podał, iż na podstawie zeznań stron i świadków ustalił, iż użytkowanie M. M. na działkach w województwie zachodniopomorskim ograniczało się do jednokrotnego skoszenia trawy. Organ I instancji podkreślił, iż wnioskujący o dopłaty beneficjent składając wniosek w dniu 21 marca 2005 r. zobowiązał się do utrzymania spornych gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Dodatkowo organ I instancji wskazał, iż wykonanie jednorazowego koszenia nie wyczerpuje pojęcia "dobrej kultury rolnej". W ocenie organu I instancji zabieg jednorazowego koszenia nie jest wystarczający dla stwierdzenia, iż prowadzi on działalność rolniczą na spornym terenie. Otóż zabieg koszenia nie wyczerpuje listy zabiegów agrotechnicznych, które muszą być wykonywane na łąkach takie jak wapnowanie, areacja, podsiewy, bronowanie, nawożenie, regulacja stosunków wodnych. Odnośnie działek użytkowanych przez P.M. organ I instancji uznał, iż to on spełnił warunki przyznania płatności z tytułu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na podstawie ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych bowiem skarżący zezwolił mu na kontynuację umowy użytkowania tych działek. To P. M. był posiadaczem i on uprawiał łąkę, a skarżący tylko raz był na tych gruntach i ich nie uprawiał. W odwołaniu z dnia 31 stycznia 2007r. M. M. zakwestionował decyzję Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. i wniósł o jej zmianę poprzez przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2005r. Skarżący zarzucił, iż przedmiotowa decyzja została wydana w oparciu o błędne ustalenia faktyczne, na niepełnym wyjaśnieniu stanu faktycznego. Decyzją [...] Dyrektor Lubuskiego Oddziału Regionalnego ARiMR [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 10, art. 107 kpa, § 1 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 lutego 2005 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej (Dz. U. z 2005r., Nr 65, poz. 600 ze zm.) oraz na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia z 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 roku, Nr 6, poz. 40 ze zm.), utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ II instancji podał, iż nie stwierdził żadnych uchybień w postępowaniu prowadzonym przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. Organ II instancji podtrzymał stanowisko Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. co do braku podstaw prawnych dla otrzymania dopłat przez skarżącego. Dyrektor Lubuskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Z. wskazał, iż w świetle art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich dotacje przysługują tym wnioskodawcom, którzy są faktycznymi posiadaczami gruntów. Przesłanką umożliwiającą przyznanie płatności jest także ustalenie podmiotu, który rzeczywiście prowadził działalność rolniczą na wskazanych we wniosku gruntach. Organ II instancji argumentował, iż skarżący nie posiadał żadnej wiedzy na temat upraw, które znajdują się działkach ewidencyjnych nr: [...] w obrębie ewidencyjnym T., gmina N.. Odnośnie działek rolnych zgłoszonych w województwie małopolskim, obręb H. organ II instancji podkreślił, iż nawet skarżący nie negował, iż działki nr [...] były faktycznie użytkowane przez P.M.. W tej mierze organ oparł swoje stanowisko na spójnych i logicznych zeznaniach świadków [...]. Ich zeznania organ ocenił jako wiarygodne, które potwierdziły tę okoliczność, iż skarżący tylko zlecił jednorazowe koszenie łąk, a nie wykonywał innych zabiegów agrotechnicznych, bo pozostałe koszenie oraz zagospodarowanie trawy i ziarna dokonał J. S.. Organ szczególnie podkreślił, iż wymogiem otrzymania dopłat poza posiadaniem gruntu rolnego jest utrzymanie go w dobrej kulturze rolnej, czego skarżącemu w żaden sposób nie można przypisać. W przypadku działek [...] z województwa małopolskiego organ podkreślił fakt przyznania samego skarżącego o posiadaniu ich przez P.M.. W związku z tym skarżący został zasadnie wykluczony z przywileju uzyskania premii do kwoty, która odpowiada różnicy między areałem zadeklarowanym a wyznaczonym. Taka kwota jest odejmowana z wypłat pomocy, do której rolnik jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w ciągu 3 lat kalendarzowych po upływie roku, w którym wykryto różnicę. Pismem z dnia 4 kwietnia 2007r. M. M. zaskarżył powyższą decyzję w całości oraz wniósł o jej uchylenie jaki i uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił obrazę przepisów: - art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich i oddzielnej płatności z tytułu cukru w związku z art. 336 kodeksu cywilnego; - art. 128 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Komisji (WE) nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców; - art. 51 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników; - art. 7, 10 i 77§1 kpa poprzez niewyjaśnianie wszystkich okoliczności sprawy, a w szczególności brak określenia rodzaju umowy łączącej skarżącego z J. S. i P. M. pomimo przyznania tym osobom statusu posiadacza zależnego; - art. 21 Konstytucji poprzez bezzasadne przyjęcie, iż skarżący M. M. jako właściciel nie ma prawa samodzielnego dysponowania swoją nieruchomością, jak również nie ma prawa do korzystania z niej z pierwszeństwem przed innymi osobami. W uzasadnieniu skargi wskazano, iż Dyrektor Lubuskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Z. wadliwie przyjął, iż M. M. nie był posiadaczem ani faktycznym użytkownikiem działek rolnych położonych w T. w gmina N., województwo zachodniopomorskie oraz w H., gmina U.. Odnośnie działek w H. strona skarżąca wskazała, iż w czasie jego pobytu w Kanadzie P. M. użytkował je na podstawie ustnej umowy. Natomiast po powrocie poinformował go, ze przejmuje działki w swoje posiadanie i zezwala mu jedynie na skoszenie łąk i zebranie siana. Odnośnie gruntów użytkowanych przez A. S. i J. S., zdaniem skarżącego decydujące znaczenie mają względy ambicjonalne. Otóż przedmiotem sporu są grunty rolne darowane w 1991r. przez S. skarżącemu. Skarżący zaznaczył, iż próba odebrania darowizny zakończyła się wyrokiem niekorzystnym dla darczyńców (wyrok [...]). Zdaniem skarżącego umowa użytkowania gruntów przez J. S. rozwiązała się w lutym 2005r. Skarżący wskazał, iż to on jest posiadaczem gospodarstwa, gdyż jest za nie odpowiedzialny w sposób prawny i ekonomiczny. Natomiast P. M. i J. S. w żaden sposób nie mogą być uznani za posiadaczy zależnych. Równocześnie strona skarżąca podniosła, organy prowadzące postępowanie nie dokonały ustaleń czy J. S. jako emeryt rolniczy ma prawo do prowadzenia działalności gospodarczej i pobierania dopłat. W odpowiedzi na skargę z dnia 9 maja 2006r. Dyrektor Lubuskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Z. podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji z dnia 7 marca 2007r. Organ II instancji stwierdził, iż wbrew twierdzeniem skarżącego całkowicie bez znaczenia dla rozpoznawanej sprawy pozostaje rodzaj umów łączących skarżącego z pozostałymi stronami konfliktu. Dyrektor Lubuskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Z. zaznaczył, iż obowiązujące przepisy dotyczące płatności bezpośrednich nie uzależniają prawa do przyznania płatności od prawa do dysponowania nieruchomością. Dlatego też organ odwoławczy powołał się w motywach rozstrzygnięcia na art. 2 ust. 2 ustawy o dopłatach bezpośrednich, zgodnie z którym płatności przyznawane są podmiotowi, który faktycznie prowadzi działalność zgłoszoną we wniosku o dopłaty. Zdaniem organu II instancji z bezspornie ustalonego stanu faktycznego w sprawie wynika, iż użytkownikiem spornych działek w 2005r. byli P. M. i J. S.. Ponadto wskazano, iż skarżący nie podejmował nigdy działalności rolniczej na spornych gruntach. Organ zarzucił natomiast, iż skarżący przez wiele lat przebywał za granicą, co oznacza, że nie można było mówić o elemencie psychicznego władztwa. Dodatkowo Dyrektor Lubuskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Z. zarzucił, iż skarżący złożył wniosek o dopłaty wyłącznie w celu zapewnienia sobie dodatkowych środków finansowych. Organ II instancji argumentował, iż system płatności bezpośrednich ma na celu zapewnienie wsparcia finansowego dla rolników, a nie podmiotów, które dysponują tytułem do gruntów i w ten sposób chcą sobie zapewnić podstawy do uzyskania płatności. W ocenie organu jednokrotna czynność agrotechniczna nie wystarczy do przyjęcia, iż osoba taka prowadzi działalność rolniczą. Równocześnie Dyrektor Lubuskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Z. podkreślił, iż kwestia wzajemnych rozliczeń oraz rozwiązania umowy dzierżawy pomiędzy stronami mogą być dochodzone przez sądami powszechnymi. Organ II instancji podkreślił także, iż status prawny J. S. w kontekście przepisów KRUS nie mógł mieć wpływu na rozstrzygnięcie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Oddalając skargę na powyższą decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. stwierdził, iż ocena prowadzonego postępowania oraz stanowiska organów nie dały podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej. Stosownie do art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej ppsa. Sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez orzekanie w sprawach ze skarg na decyzje administracyjne. Kontrola zaskarżonej decyzji dokonywana jest zarówno co do zgodności z prawem materialnym, jak i co do zachowania przy jej wydaniu przepisów postępowania procesowego. Zaznaczyć trzeba, iż przy dokonywaniu kontroli pod względem zgodności z obowiązującymi przepisami prawa sąd administracyjny ma również na uwadze aspekt zgodności badanej decyzji z prawem wspólnotowym. W tym miejscu warto wskazać, iż z chwilą przystąpienia Rzeczpospolitej Polskiej do Unii Europejskiej w dniu 1 maja 2004r. prawo wspólnotowe stanowi część krajowego porządku prawnego. Stosownie do art. 138 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004r. ustanawiające szczegółowe zasady zastosowania Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1982/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. U. UE. L 2004r., Nr 345, poz. 1), jeśli w wyniku kontroli bądź wizji lokalnej zostanie wykryte, iż ustalona różnica między zadeklarowanym a wyznaczonym obszarem - o którym mowa w art. 2 pkt. 22 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r., (Dz. U. UE. L 2004r., Nr 141, poz. 18) ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników - przekracza 50% wówczas rolnik jest wykluczany ponownie z przywileju uzyskania premii do kwoty, która odpowiada różnicy pomiędzy areałem zadeklarowanym a wyznaczonym. Taka kwota jest odejmowana z wypłaty pomocy, do której rolnik jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w ciągu trzech lat kalendarzowych po upływie roku kalendarzowego, w którym wykryto różnicę. W myśl art. 51 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników stanowi, iż w przypadku, gdy obszar zadeklarowany przekracza obszar zatwierdzony, a stwierdzona różnica przekracza 50%, rolnik będzie również wyłączony z otrzymania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym zgodnie z art. 50 ust. 3 do 5. Kwota ta podlega kompensacie z dopłatami w ramach jakiegokolwiek z programów pomocowych, o których mowa w tytułach III i IV Rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, do których dany rolnik jest uprawniony w kontekście wniosków złożonych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym wykrycia różnicy. Zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004r., Nr 6, poz. 40 ze zm.) warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego. Na wstępie warto wskazać, iż płatności bezpośrednie obejmują jednolitą płatność obszarową, zwaną dalej JPO i płatność uzupełniającą do powierzchni uprawy, zwaną dalej UPO. Trzeba pamiętać, iż ustawa o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych nie definiuje pojęcia posiadania. W związku z tym należało się odwołać do regulacji zawartej w kodeksie cywilnym (dalej kc). W świetle art. 336 kc posiadaczem rzeczy jest zarówno ten kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten kto, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad rzeczą (posiadacz zależny). S. R. definiuje posiadanie jako szczególny, pozostający pod ochroną prawną stan faktyczny polegający na władaniu określoną rzeczą zarówno przez wykonywanie konkretnych czynności – aktów posiadania, jak i na samej tylko praktycznej możliwości ich wykonywania. Dlatego też pod pojęciem posiadania rzeczy należy więc rozumieć zarówno aktywne władanie, jak i stan w którym rzecz znajduje się w sferze władztwa posiadacza umożliwiającego mu korzystanie z niej w dowolnym czasie. Ponadto posiadanie jako stan faktyczny chroniony przez prawo i wyposażony w określone skutki prawne ma określoną wartość majątkową, jest częścią mienia w rozumieniu art. 44 kc. W zależności od rodzajów władania Kodeks cywilny rozróżnia posiadanie samoistne i zależne. Czynnikiem wyróżniającym jest uzewnętrzniona (a nie ukryta) wola posiadacza przejawiająca się w określonym sposobie władania albo takim jakie ma właściciel w zakresie przysługującego mu prawa własności (posiadanie samoistne), albo takim, jaki ma ten, kto włada cudzą rzeczą w zakresie innego przysługującego mu do niej prawa (posiadanie zależne). Istotą posiadania zależnego jest władztwo nad cudzą rzeczą w zakresie odpowiadającemu prawu podmiotowemu innemu niż prawo własności – najmu, dzierżawy, użytkowania wieczystego. Posiadanie zależne powstaje z reguły na podstawie umowy dającej czasowe i ograniczone co do zakresu władztwo nad rzeczą (szerzej: G. Bieniek, S. Rudnicki, Nieruchomości Problematyka prawna, wydanie II, str. 427-431). W rozpatrywanej sprawie bezspornie ustalono, iż ujęte przez M. M. we wniosku o przyznanie płatności działki rolne [...] o powierzchni wynoszącej 20,88 ha., położone we wsi T. i C., gmina N., województwo zachodniopomorskie w 2005r. były faktycznie uprawiane przez J. S. na podstawie umowy użyczenia. Takie okoliczności podkreślili świadkowie [...]. Natomiast wskazane przez skarżącego we wniosku o przyznanie płatności działki rolne [...] położone na terenie województwa małopolskiego, obręb H., gm. U. o powierzchni 2,92 ha były faktycznie uprawniane przez P.M. na podstawie ustnej umowy użyczenia. Tym okolicznością nie zaprzeczył również sam skarżący. W tym miejscu warto wskazać, iż zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o dopłatach w związku z art. 339 kc producent rolny ma obowiązek udokumentowania wyłącznie faktu władania rzeczą. Tym samym nie ma obowiązku uprawdopodobnienia, iż włada rzeczą jako osoba uprawniona. Sąd zważył, iż w tych okolicznościach organ prowadzący postępowanie nie mógł uwzględnić wniosku M. M. o przyznanie mu płatności bezpośrednich do działek rolnych wyszczególnionych we wniosku z dnia 21 marca 2005r. W ocenie Sądu skoro działalność rolniczą na spornych działkach w roku 2005r. prowadzili J. S. i P. M. to im przysługuje status faktycznych posiadaczy. W ocenie Sądu posiadanie w rozumieniu ustawy o dopłatach bezpośrednich do gruntów rolnych związane jest z produkcją o charakterze rolnym. Niezbędnym składnikiem użytkowanie gruntów rolnych jest faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 stycznia 2007r., sygn. akt II GSK 258/2006 Sąd stwierdził, iż uprawnionym do uzyskania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych jest dzierżyciel gruntu jako producent rolny (Lex 203727). Dodać należy, że przepisy prawa nie przewidują możliwości przyznania płatności bezpośrednich zarówno właścicielowi nieruchomości i jej użytkownikowi, jeśli nieruchomość jest użytkowana wbrew woli właściciela przez inną osobę. Przepisy prawa nie przewidują również by płatność została przyznana właścicielowi nieruchomości, a nie jej użytkownikowi w sytuacji, gdy użytkownik korzysta z nieruchomości wbrew woli właściciela (patrz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 października 2006r., sygn. akt IV SA/Wa 1184/2006). Sąd zważył, iż za taką wykładnią przepisu przemawia fakt, iż celem dopłat bezpośrednich wydatkowanych ze środków wspólnotowych jest udzielenie pomocy dla rolników, którzy faktycznie użytkują rolniczo posiadane grunty. Tym samym beneficjentami unijnej pomocy dla rolnictwa mogą być jedynie osoby, które utrzymują grunty rolne w dobrej kulturze rolnej, a nie są jedynie formalnymi posiadaczami działek rolnych. Decydujące znaczenie dla uznania danego podmiotu za producenta rolnego ma czynne prowadzenie działalności rolniczej w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej. Natomiast skarżący zlecił jedynie wykonanie jednorazowego zabiegu ścięcia trawy, która następnie zgniła na łąkach. Trudno uznać takie działanie za działanie zgodne z dobrą kulturą rolną. Dlatego też samo legitymowanie się przez skarżącego prawem do określonych gruntów nie jest wystarczająca przesłanką do przyznania dopłat do gruntów rolnych. Zaznaczyć trzeba, iż otrzymanie dopłat bezpośrednich powiązane jest z warunkiem utrzymania gruntów rolnych w stanie dobrej kultury rolnej, co niewątpliwie wiąże się z faktycznym władaniu działką rolną. Przedmiotem rozważań Sądu w niniejszej sprawie, było ustalenie skuteczności rozwiązania umowy użyczenia i pobierania użytków jakie łączyły skarżącego z J. S. oraz P. M., co w szczególności podkreślał skarżący. Art. 708 kc. stanowi, ze przepisy dotyczące dzierżawy określone w dziale II Tytułu XVII Najem i dzierżawa kc. stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy osoba bierze nieruchomość rolną do użytkowania i pobierania pożytków. A zatem do takich umów ma zastosowanie art. 704 kc. mówiący o terminie wypowiedzenie dzierżawy gruntu rolnego. Przepis ten długość okresu wypowiedzenia wyznacza na – 1 rok naprzód na koniec roku dzierżawnego. Oznacza to, iż skuteczność wypowiedzenia umowy z J. S. i P. M. z początkiem 2005r. mogła odnieść skutek dopiero w 2006r., a nadto, że byli oni posiadaczami zależnymi nie tylko dlatego, że takie nieruchomości rolne posiadali, użytkowali i pobierali pożytki, ale także na podstawie umowy użyczenia, która nie została skutecznie rozwiązana. Jak wynika z przedstawionego stanu faktycznego M. M. odmówiono przyznania dopłat bezpośrednich na rok 2006, w zakresie Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO) i Uzupełniającej Płatności Obszarowej (UPO), bowiem wymienione przez skarżącego działki rolne zostały zadeklarowane do płatności przez innych beneficjentów, którzy użytkowali je w sposób zgodny z kulturą rolną. Zaznaczyć trzeba, iż wpływ na powyższe ustalenie nie mogą mieć spory pomiędzy skarżącym a uczestnikami postępowania. Należy pamiętać, iż organy administracji nie są uprawnione do dokonywania oceny umów łączących strony. Takie uprawnienia należy realizować przed sądem powszechnym. Natomiast przy ocenie kwestii związanych z przyznaniem płatności bezpośrednich decydujące znaczenia ma przesłanka faktycznego władania działki rolnej. Analiza akt sprawy jednoznacznie wskazuje, iż M. M. nie użytkował rolniczo zadeklarowanych działek rolnych. Ubocznie należy wskazać, iż skarżący może czerpać również dochody z umów zawartych z posiadaczami zależnymi i na tej podstawie czerpać korzyści, ma także otwarta drogę sądową do dochodzenia przed sądem cywilnym roszczeń o charakterze cywilnoprawnym. W tych okolicznościach skarżący M. M. w 2005r. nie był faktycznym posiadaczem spornych gruntów w rozumieniu ustawy o dopłatach bezpośrednich do gruntów rolnych z 2003 r. Prawdą jest, iż skarżący nie użytkował działek rolnych, które zadeklarował we wniosku z dnia 21 marca 2005r. Tym samym nie mógł być traktowany jako czynny producent rolny uprawniony do uzyskania dopłat bezpośrednich za 2005r. Powyższe ustalenia stanowiły podstawę do zastosowania sankcji na podstawie art. 138 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 24 października 2004r. ustanawiające szczególne zasady zastosowania Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia ora wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. Urz. WE Nr L 345 z 20 listopada 2004r.), zgodnie z którym w przypadku wykrycia w kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu różnicy pomiędzy zadeklarowaną a rzeczywistą powierzchnią działki, system przewiduje sankcję związaną z przekroczeniem powierzchni wnioskowanej. W przypadku przekroczenia powierzchni wnioskowanej dla Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO), jeżeli różnica ta jest większa niż 50%, wówczas beneficjent jest wyłączony z systemu wsparcia do wysokości odpowiadającej różnicy między zadeklarowaną a ustaloną faktycznie powierzchnią. Kwota ta jest potrącana z płatności pomocowych, do których wnioskodawca jest uprawniony przez okres 3 lat kalendarzowych, następujących po roku kalendarzowym, w którym poczyniono ustalenia. W omawianej sprawie różnica pomiędzy zadeklarowaną a ustaloną powierzchnią wynosiła powyżej 50%. Otóż powierzchnia zgłoszona we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w 2005r. wynosiła 20,80 ha, natomiast powierzchnia, co do której wniosek został rozpatrzony wynosiła 0,00 ha. Organy prowadzące postępowanie prawidłowo ustaliły, iż różnica pomiędzy powierzchnią działek zgłoszonych we wniosku i stwierdzonych w czasie kontroli wynosi powyżej 50%. W związku z tym na producenta zasadnie nałożona sankcja w kwocie 5872,88, która odpowiada różnicy pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną. Kwota będzie potrącana z płatności pomocy, do których producent rolny jest uprawniony przez okres 3 lat kalendarzowych, następujących po roku dokonania ustalenia. Odnosząc się do Płatności z tytułu Uzupełniających Płatności Obszarowych (UPO) należy wskazać, iż organy administracji prawidłowo zastosowały art. 51 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników. Zgodnie z powyższym artykułem, w przypadku, gdy różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a rzeczywistą powierzchnią działki jest większa niż 20% ustalonej powierzchni, wtedy to system nakłada sankcję polegającą na wykluczeniu danej grupy upraw z pomocy obszarowej. Mając na uwadze powyższe należało stwierdzić, iż w zaskarżonej decyzji Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] nie naruszono przepisów prawa skutkujących jej uchyleniem. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.