II SA/Go 430/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz (spr.) Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Protokolant st. sekr. sąd Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lipca 2010 r. sprawy ze skargi Z.F. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego oddala skargę. W dniu 25 lutego 2010r. Z.F. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia określonego w ustawie z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. nr 87, poz. 395, z późn. zm.). W uzasadnieniu wskazała, że urodziła się w dniu [...] listopada 1944r. w obozie pracy w [...], gdzie zostali przeniesieni jej rodzice, dodała także, że życie człowieka rozpoczyna się od poczęcia i w związku z tym, że jej matka podczas ciąży była represjonowana odbiło się to na stanie jej zdrowia. Decyzją z dnia [...] marca 2010r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił Z.F. przyznania uprawnienia do świadczenia określonego w ustawie z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. nr 87, poz. 395, z późn. zm.). W uzasadnieniu do decyzji wskazał, że zgodnie z treścią art. 2 powyższej ustawy: "Represją jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed 1 września 1939r., [...]", natomiast na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie zostało potwierdzone wykonywanie pracy przymusowej w okresie co najmniej 6-ściu miesięcy przez Z.F.. Od powyższej decyzji Z.F. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zarzucając w nim sprzeczność ustaleń organu z treścią zebranych w sprawie materiałów dowodowych, błędne przyjęcie, że świadczenie, o które wnosiła jej się nie należy oraz naruszenie prawa. W uzasadnieniu wskazała, że obliczając okres przebywania na deportacji należy uwzględnić również czas pozostawania w łonie matki, ponieważ warunki w obozie pracy miały wpływ na stan jej zdrowia. W związku z czym spełnia ona wszelkie przesłanki wskazane w w/w ustawie do przyznania jej świadczenia pieniężnego. W decyzji z dnia [...] kwietnia 2010r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] marca 2010r. o odmowie przyznania uprawnienia do świadczenia określonego w ustawie z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. W uzasadnieniu wskazał, że wnioskodawczyni przebywała na terytorium III Rzeszy od dnia [...] listopada 1944r.(data urodzenia), a pobyt na deportacji po dniu 08.05.1945r. (data zakończenia II Wojny Światowej w Europie) stracił charakter represji w rozumieniu powołanej wyżej ustawy. W związku z tym przymusowy pobyt wnioskodawczyni na deportacji trwał krócej niż wymagane 6 miesięcy zgodnie z w/w ustawą. Z tego powodu stronie nie przysługuje prawo do świadczenia przewidzianego w ustawie, ponieważ nie został spełniony wymagany warunek dotyczący okresu przebywania na deportacji do pracy poza terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych. Na powyższą decyzję Z.F. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Wskazanej decyzji zarzuciła ona naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 2 powyższej ustawy poprzez przyjęcie, że skarżąca nie spełnia przesłanek wskazanych w tej ustawie mimo tego, że świadczenie skarżącej się należy, bowiem wykazała ona, iż przebywała na terenach okupowanych przez III Rzeszę w obozie pracy w określonym przez ustawę terminie. Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie jej wskazanego w ustawie świadczenia pieniężnego, ewentualnie uchylenie decyzji i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu podała, że obliczanie wymaganego w/w ustawą terminu 6-ściu miesięcy od dnia urodzenia dziecka jest nieuzasadnione, gdyż należy doliczyć okres pozostawania w łonie matki, z tego względu, że warunki w obozie pracy miały wpływ na zdrowie skarżącej. Ponadto wskazała, że spełnia ona wszystkie przesłanki określone w w/w ustawie niezbędne do przyznania jej świadczenia pieniężnego. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu podtrzymał swoje stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Dopełnieniem tego jest art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Funkcją sądownictwa administracyjnego jest więc sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez kontrolną działalność nad wykonywaniem administracji publicznej. W związku z tym sądy nie są kolejną instancją w sprawach należących do właściwości organów administracji publicznej i nie są uprawnione do podejmowania merytorycznych rozstrzygnięć w zakresie praw i obowiązków podmiotów prawa administracyjnego. Mając na uwadze powyższe twierdzenia należy zastanowić się, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Rozważając pod tym kątem zarzuty skargi stwierdzić należy, iż jest ona bezzasadna. Materialną podstawę prawną w sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. nr 87, poz. 395, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą. Ustawa ta określa między innymi przesłanki nabycia uprawnienia do określonego w niej świadczenia pieniężnego. Zgodnie z treścią art. 1 ust. 1 ustawy, świadczenie to przysługuje osobom, które w okresie podlegania represjom określonym w ustawie były obywatelami polskimi i są nimi obecnie oraz posiadają stałe miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Natomiast przez represję zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy, należy rozumieć deportację (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939r., na terytorium m.in. III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945. W stosunku do dzieci o deportacji można mówić zarówno wtedy gdy dziecko zostało wywiezione wraz z rodzicami na roboty przymusowe, jak również wtedy gdy dziecko urodziło się podczas pobytu na deportacji swoich rodziców- w miejscu wykonywania robót przymusowych. Nie budzi wątpliwości fakt, iż skarżąca, która urodziła się 19 listopada 1944r. podczas pobytu jej matki na deportacji, w miejscu tej deportacji, na gruncie powyższej ustawy powinna być uznana za osobę deportowaną. Nie można natomiast zgodzić się z poglądem prezentowanym przez skarżącą, iż okres deportacji był wystarczający by uznać go za represję warunkującą przyznanie jej przedmiotowego świadczenia. Za czas deportacji skarżącej, w rozumieniu ustawy przyjąć można jedynie okres od dnia jej narodzin do dnia zakończenia wojny w Europie, tj. od [...] listopada 1944r. do dnia 8 maja 1945r., który to okres nie wynosi co najmniej 6 miesięcy. W ocenie Sądu pogląd wyrażony przez organ wydający zaskarżoną decyzję, że okres życia prenatalnego dziecka nie podlega wliczeniu do okresu podlegania represjom zasługuje w pełni na aprobatę. Powołując się na utrwalone orzecznictwo sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 12 października 2006r., sygn. akt II OSK 1013/06, wyrok NSA z dnia 6 czerwca 2008r., sygn. akt 979/07) stwierdzić należy, iż na podst. art. 1 ust. 1 ustawy, koniecznym warunkiem, od którego ustawodawca uzależnił przyznanie uprawnienia do świadczenia jest to, by osoba represjonowana, w okresie represji oraz obecnie posiadała obywatelstwo polskie. W czasie narodzin skarżącej obowiązywała ustawa z dnia 20 stycznia 1920r. o obywatelstwie Państwa Polskiego. Zgodnie z art. 4 tej ustawy obywatelstwo polskie nabywało się przez urodzenie lub na skutek późniejszych zdarzeń. Na podst. art. 5 wskazanej wyżej ustawy nabycie obywatelstwa polskiego przez dziecko z mocy prawa następowało z chwilą urodzenia się dziecka, jeżeli ojciec lub matka w chwili jego narodzin posiadali obywatelstwo polskie, bądź też zachodziły okoliczności wskazane w art. 5 ustawy. Podstawowe znaczenie przy tej formie uzyskania obywatelstwa miał jednak moment narodzin, z którym to następowało uzyskanie obywatelstwa. Z tego powodu nie sposób przyjąć, że dziecko nienarodzone mogło posiadać obywatelstwo polskie. W związku z tym należy uznać, że w przypadku dziecka urodzonego w okresie deportacji matki do pracy przymusowej, okres przed urodzeniem się dziecka, w którym to nie posiadało ono obywatelstwa polskiego, nie jest okresem podlegania dziecka represjom w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. a w zw. z art. 1 ustawy. Kwestia ta ma zasadnicze znaczenie w przypadku deportacji do pracy przymusowej, ponieważ minimalny okres tej deportacji, aby mógł stanowić represję wskazaną w art. 2 pkt 2 ustawy, określony został na 6 miesięcy. Jak wyżej zostało zauważone okres deportacji skarżącej został określony na czas krótszy niż 6 miesięcy. Reasumując, należy uznać, iż skoro skarżąca nie spełniła ustawowych przesłanek nabycia uprawnienia do świadczenia pieniężnego, prawidłowo zaskarżoną decyzją odmówiono jej przyznania przedmiotowego uprawnienia. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 151 p.p.s.a orzeczono o oddaleniu skargi.