II SA/Go 434/17

Dnia 11 sierpnia 2017 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Krzysztof Rogalski po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2017 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku J. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Lubuskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki altany p o s t a n a w i a : przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 22 czerwca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. odrzucił skargę J.J. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki altany. Od powyższego postanowienia J.J., działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc jednocześnie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wniosek skarżącego, złożony na urzędowym formularzu PPF, wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w dniu 31 lipca 2017 r. Skarżący podał, że jest bez środków do życia, a jego sytuacja materialna nie uległa zmianie od czasu rozpoznania jego poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy, który rozpatrzono przyznając mu prawo pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od wpisu sądowego od skargi oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Z uwagi na fakt, że sytuacja życiowa i materialna skarżącego była kompleksowo badana przed wydaniem postanowienia z dnia 28 marca 2017 r. o przyznaniu mu prawa pomocy we wskazanym wyżej zakresie, zarządzeniem z dnia 17 lipca 2017 r. pełnomocnik skarżącego został wezwany do przedłożenia w terminie 7 dni – poza formularzem PPF – jedynie przekazu pocztowego potwierdzającego wysokość otrzymywanego świadczenia emerytalnego za ostatni miesiąc kalendarzowy. W wyznaczonym terminie obowiązek ten nie został wykonany. Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy zasługiwał na uwzględnienie – pomimo niewykonania obowiązku nałożonego na niego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 718 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a. Stosownie do treści art. 243 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 § 1 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). W myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast w myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Celem prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść między innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. W toku analizy sytuacji życiowej i majątkowej skarżącego przed wydaniem postanowienia z dnia 28 marca 2017 r. o przyznaniu prawa pomocy w zakresie częściowym ustalono, iż otrzymuje on emeryturę w wysokości 1.002 zł netto, nie posiada oszczędności, jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, cierpi na liczne ciężkie i przewlekłe schorzenia. Nałożony na skarżącego na podstawie art. 255 p.p.s.a. obowiązek przedłożenia przekazu pocztowego potwierdzającego wysokość otrzymywanego świadczenia emerytalnego za ostatni miesiąc kalendarzowy nie został wykonany, pomimo iż profesjonalny pełnomocnik skarżącego powinien dopilnować wykonania tego zobowiązania. Jednakże biorąc pod uwagę powszechnie znaną okoliczność, iż świadczenia emerytalno-rentowe mają co do zasady wysokość stałą, podlegającą jedynie nieznacznym zmianom oraz będące konsekwencją tego faktu znikome prawdopodobieństwo znaczącej poprawy sytuacji materialnej skarżącego w krótkim, kilkumiesięcznym okresie od wydania postanowienia z dnia 28 marca 2017 r., silnie akcentowaną w skardze przez pełnomocnika nieporadność skarżącego w sprawach urzędowych oraz kłopoty z pamięcią, a także zapewnienie skarżącemu, znajdującemu się w opisanej wyżej sytuacji, konstytucyjnego prawa do sądu w zakresie umożliwienia mu poddania orzeczenia WSA w Gorzowie Wlkp. kontroli instancyjnej – uznano za słuszne pozytywne rozpatrzenie wniosku skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Dodatkowo wzięto pod uwagę okoliczność, iż wpis od zażalenia wynoszący 100 zł, stanowiłby kolejne (obok uiszczonego wcześniej częściowo wpisu od skargi w kwocie 100 zł) obciążenie finansowe skarżącego, osiągającego niewysoki dochód z tytułu emerytury. W tej sytuacji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.