II SA/Go 435/18

Dnia 5 października 2018 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Krzysztof Rogalski po rozpoznaniu w dniu 5 października 2018 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku I.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi I.M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek p o s t a n a w i a : ustanowić adwokata. Wyrokiem z dnia 16 sierpnia 2018 r., sygn. akt II SA/Go 435/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. oddalił skargę I.M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek. Dnia 18 września 2018 r. wpłynął złożony na urzędowym formularzu PPF wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, iż jest osobą samotną, wdową, utrzymuje się z renty chorobowej w kwocie 1113 zł oraz wynagrodzenia za prace dorywcze (polegające na opiece nad osobami chorymi) w wysokości ok. 500 zł miesięcznie. Po uiszczeniu rachunków oraz spłacie kredytu na życie pozostaje jej niewielka kwota. Jest właścicielką połowy domu jednorodzinnego, poza tym nie posiada innych nieruchomości, oszczędności, przedmiotów wartościowych ani innego majątku większej wartości. Stałe miesięczne opłaty na telefon, wodę i ścieki, energię elektryczną oraz wywóz odpadów wynoszą skarżącą ok. 290 zł. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca nadesłała m.in. wyciąg z rachunku bankowego za okres od [...] września 2018 r., zeznanie podatkowe za rok 2017, decyzję ZUS z [...] kwietnia 2018 r. o wysokości renty (1113,70 zł netto miesięcznie), kopię orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, faktury za leki wykupione we wrześniu 2018 r. oraz potwierdzenia części ponoszonych stałych opłat. Wniosek należało uwzględnić. Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 § 1 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). W myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast w myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Jej celem jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść m.in. kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, co wynika z treści art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. Analiza sytuacji materialnej I.M. prowadzi do wniosku, że została spełniona ustawowa przesłanka, o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Skarżąca uzyskuje dochód z tytułu renty oraz prac dorywczych w łącznej kwocie ok. 1630 zł miesięcznie. Z formularza PPF wynika, że nie posiada ona majątku większej wartości czy oszczędności. Wprawdzie w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy o dokumentację źródłową skarżąca powinna przedstawić wydruki z rachunku bankowego za ostatnie trzy miesiące, gdy tymczasem przedstawiła wydruk za ostatni miesiąc, jednakże pomimo tego zgromadzona dokumentacja pozwala na wiarygodną ocenę sytuacji majątkowej skarżącej. Wiarygodność zadeklarowanej kwoty wynagrodzenia z tytułu prac dorywczych również nie budzi istotnych zastrzeżeń, gdyż są to prace przynajmniej częściowo zlecane przez jeden z gminnych ośrodków pomocy społecznej, a więc podmiot publiczny. Powyższe okoliczności uzasadniają tezę, że skarżąca z osiąganych dochodów nie ma możliwości samodzielnego pokrycia kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. W toku oceny sytuacji majątkowej skarżącej nie wzięto pod uwagę kwot spłaty kredytu bankowego oraz darowizn pieniężnych na rzecz jednego ze związków wyznaniowych, gdyż nie są to wydatki na niezbędne konieczne utrzymanie, jednakże z uwagi na uwzględnienie wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy nie miało to wpływu na niniejsze rozstrzygnięcie. W świetle powyższych okoliczności wniosek I.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata należało uwzględnić, wobec czego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.