II SA/Go 437/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz, Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Fornalik,, Asesor WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska (spr.), Protokolant Anna Paprocka, po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi W.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę, II. zasądza od Skarbu Państwa- Kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na rzecz adwokata M.Ł. kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote 80/100) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. II SA/Go 437/05 Uzasadnienie W dniu [...] listopada 2004r. Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej działający na podstawie upoważnienia Burmistrza decyzją [...] przyznał W.S. zasiłek celowy w miesiącu styczniu 2004r. w wysokości 65 zł. W uzasadnieniu decyzji podano, że z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że faktyczny miesięczny dochód skarżącego wynosi 0 zł, przy miesięcznym kryterium dochodowym wynoszącym 461 zł na osobę. Powyższe kwalifikuje skarżącego do otrzymania świadczeń pieniężnych ze środków pomocy społecznej. Ponadto ustalono, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji z powodu bezrobocia- braku ofert pracy oraz braku dochodu na zaspokojenie potrzeb bytowych szczególnie w zakresie pokrycia kosztów sądowych. Organ I instancji wskazał, że wysokość przyznanego świadczenia wynika z ograniczonych możliwości finansowych Ośrodka. Wskazano, że średnia wysokość zasiłku wynosi 161 zł. Wskazano, że przy przyznawaniu zasiłków przyjęto zasadę iż zasiłki w wysokości wyższej od średniej przyznawane są rodziną wielodzietnym, osobom samotnie wychowującym dzieci lub mającym istotne problemy zdrowotne. Osobom samotnym zdolnym do podjęcia pracy zasiłek przyznawany jest w kwocie poniżej średniej. Z przedmiotową decyzją nie zgodził się skarżący. W złożonym odwołaniu wskazał, że od [...].09.1996r. Ośrodek "nie przeciwdziała dyskryminowaniu prawa pierwszeństwa skarżącego do nabycia lokalu". Wskazał również, że organ nie zapobiega dalszym skutkom dyskryminacji o czym świadczy m.in. wydana decyzja. Zdaniem skarżącego, gdyby Ośrodek Pomocy Społecznej wyprowadził go jak najszybciej z trudnej sytuacji, uniknąłby wydawania kolejnych decyzji finansowych. W dniu [...] grudnia 2004r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało decyzję, którą utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że postępowanie w wyniku którego wydana została decyzja, wszczęte zostało na wniosek W.S. o przyznane pomocy w celu pokrycia kosztów sądowych i pokrycia kosztów związanych z wysłaniem skargi do sądu administracyjnego. Wniosek został złożony 15 i 27 stycznia 2004r. Decyzje wydane w postępowaniu prowadzonym z przedmiotowego wniosku, z uwagi na uchybienia proceduralne były przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchylane i przekazywane organowi do ponownego rozpoznania, decyzjami z dnia: [...] kwietnia 2004r. ([...]) oraz [...] sierpnia 2004r. ([...]). Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji wskazał również, że zasiłek celowy ma charakter świadczenia fakultatywnego. Przy przyznawaniu tego świadczenia organ kieruje się uznaniem administracyjnym. W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy stwierdził, że rozstrzygnięcie wydano w wyniku postępowania zgodnego z przepisami proceduralnymi. Wskazano również , że decyzją z [...] listopada 2004r. W.S. został przyznany zasiłek okresowy w kwocie 92,20 zł. Z przedmiotową decyzją nie zgodził się skarżący i w dniu 15 stycznia 2005r. (data nadania) złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W uzasadnieniu skargi podano, że wydanie decyzji przez Ośrodek Pomocy Społecznej poprzedzone zostało popełnieniem przestępstwa z art. 231 kodeksu karnego po złożeniu przez skarżącego w dniu [...] sierpnia 1996r. pierwszego wniosku o pomoc. Skarżący podaje, że organ I instancji nieprawidłowo ustalił stan faktyczny, gdyż zdaniem skarżącego jest on osobą samotną i bezdomną gdyż nie posiada żadnego tytułu prawnego do żadnego lokalu mieszkalnego jak również nie jest zameldowany nigdzie na pobyt stały. Wskazał również, że Ośrodek Pomocy Społecznej zobowiązany jest dostarczyć skarżącemu mieszkanie a w nim odpowiednie warunki poprzez pokrycie kosztów podłączenia i utrzymania światła, gazu i łączności oraz opracować ze skarżącym propozycje wychodzenia z bezdomności i zapewnić mu odpowiednią pomoc pieniężną. Z uwagi, że skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata- postanowieniem Sądu z dnia 18 marca 2005r. ustanowiono skarżącemu adwokata z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. zważył co następuje: Na wstępie należy zauważyć, że na podstawie § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z 13 sierpnia 2004r. w sprawie przekazania Wojewódzkim Sądom Administracyjnym w Gorzowie Wlkp. i Kielcach rozpoznawanie spraw z obszaru województwa lubuskiego i świętokrzyskiego należących do właściwości Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Poznaniu i Krakowie (Dz.U. Nr 187, poz. 1926) w związku z § 1 pkt 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z 13 sierpnia 2004r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 187. poz.1927) sprawy w których skargi na działalność organów administracji publicznej mających siedzibę na terenie woj. lubuskiego zostały przekazane Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu – zostały przekazane Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wlkp. Na mocy cytowanych przepisów Sąd ten, z dniem 01 lipca 2005r. stał się właściwy do rozpatrzenia przedmiotowej skargi. Przepis art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej określa, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje m.in. z powodu bezdomności, ubóstwa, bezrobocia, niepełnosprawności czy też długotrwałej lub ciężkiej choroby osoby samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł,. Z ustaleń faktycznych dokonanych przez organ wynika, że skarżący nie ma dochodu i jest osobą samotnie gospodarującą. Zgodnie z treścią art. 39 ustawy z 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64 poz.593 z póz. zm.), w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. W niniejszej sprawie, zasiłek celowy organ przyznał skarżącemu na pokrycie kosztów sądowych. Należy zwrócić uwagę, że przepisy zarówno postępowania cywilnego jak i postępowania przed sądami administracyjnymi przewidują możliwość zwolnienia od konieczności ponoszenia kosztów postępowania w sytuacji, gdy strona nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z tego też względu zdaniem Sądu – w niniejszej sprawie organ naruszył przepisy prawa materialnego (art. 39 ustawy o pomocy społecznej), gdyż nieprawidłowo przyjął, że przyznanie skarżącemu zasiłku celowego na koszty sądowe jest niezbędną potrzebą bytową skarżącego. Z uwagi jednak na treść art. 134 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Sąd nie uchylił decyzji organu I jak i II instancji. Zgodnie z przytoczonym przepisem Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu. W niniejszej sprawie nie wystąpiło takie naruszenie prawa, które skutkowałoby nieważnością postępowania. Natomiast uchylenie decyzji z tego względu, że cel na jaki został przyznany skarżącemu zasiłek, narusza art.39 ustawy o pomocy społecznej, byłoby orzeczeniem na niekorzyść skarżącego. Przyznanie skarżącemu świadczenia w formie zasiłku celowego nie nastąpiło z przekroczeniem granic uznania administracyjnego. Organ wskazał przesłanki, którymi się kierował przy przyznawaniu pomocy w tej formie, tzn. wskazał, że zasiłki celowe w wyższej kwocie otrzymują rodziny wielodzietne, osoby mające istotne problemy zdrowotne. Wskazał również, że osoby samotne i zdolne do pracy, zasiłek celowy otrzymują poniżej średniej wysokości zasiłku przyznawanego przez organ. Należy mieć również na uwadze, że przyznane świadczenie – zasiłek celowy - ma charakter świadczenia fakultatywnego. Świadczenia te realizowane są w granicach posiadanych przez organ środków finansowych. Organ również wykazał swoje możliwości finansowe poprzez podanie wysokości otrzymywanej dotacji na ten cel, jak również liczby osób korzystających z pomocy w tej formie. Odnosząc się natomiast do pozostałych zarzutów podnoszonych przez skarżącego należy stwierdzić, iż również są one nieuzasadnione. Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej - pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Potrzeby osób korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Nie oznacza to, że organ jest zobowiązany do przyznania mieszkania czy też znalezienia pracy, która nadto odpowiadałaby skarżącemu. Przepisy dotyczące pomocy społecznej nie nakładają na organ obowiązku zapewnienia mieszkania, opłacenia rachunków za prąd i gaz jaka również zapewnienia łączności – czego domaga się skarżący. Instytucja pomocy społecznej zmierza do wspierania osób w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia ich potrzeb. Działanie Ośrodka Pomocy Społecznej dotyczyć winno wspierania i udzielania pomocy, nie zaś dostarczania środków do życia jak również dbania o to by skarżący miał "godne warunki życia", bez współdziałania skarżącego w osiągnięciu tego celu. Z akt administracyjnych przedmiotowego postępowania jak również z akt wielu innych spraw skarżącego, które toczyły się przed niniejszym Sądem wynika, że skarżący jest osobą zdrową i zdolną do pracy. Z tego też względu jest w stanie przedsięwziąć działania, które pozwolą mu zaspokoić jego potrzeby. Organy pomocy społecznej winny go w tym wspierać, a nie wyręczać. Z uwagi, że zarzuty skarżącego nie mogły zostać uwzględnione, skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało oddalić. O kosztach orzeczono na podstawie § 2 ust. 3 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielanej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1348 z póz. zm.) w związku z art. 250ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. A. Juszczyk-Wiśniewska M. Bohdanowicz I. Fornalik