II SA/Go 438/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik, Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz (spr.),, Asesor WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska, Protokolant Agnieszka Lasecka, po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2006r. na rozprawie sprawy ze skargi W.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...]r. nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Skarbu Państwa- Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na rzecz adwokata M.Ł. kwotę 292,80 zł (słownie: dwieściedziewięćdziesiątdwa zł 80/100) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu. W.S. w dniach [...] grudnia 2003 roku wystąpił z wnioskami do Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie pomocy w celu pokrycia kosztów związanych z zadłużeniem na energie elektryczną w kwocie 5019,94 zł oraz zakupu nowych okularów w kwocie 300 zł. Orzekając po raz pierwszy decyzją z dnia [...] lutego 2004 roku, Nr [...] Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej na podstawie art. 6 ust.1a w związku z art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej /Dz. U. Nr 64 poz. 414/ orzekł o odmowie przyznania świadczeń z pomocy społecznej w miesiącu grudniu 2003 roku. Decyzja ta została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu [...] marca 2004 roku /[...]/ wobec naruszenia przepisów postępowania a w szczególności art. 107 § 3 kpa przez organ I instancji a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania. Ponowną decyzję w przedmiotowej sprawie organ wydał w dniu [...] czerwca 2004 roku /Nr [...] roku na podstawie art. 11 ust. 2 w związku z art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej /Dz. U. Nr 64 poz. 593 ze zm./ o tej samej treści rozstrzygnięcia jak w dniu [...] lutego 2004 roku. Podstawą orzeczenia była okoliczność odmowy przez W.S. udzielenia informacji pracownikom Ośrodka Pomocy Społecznej co do stanu swojej sytuacji materialnej i rodzinnej, sporządzenia wywiadu oraz ustalenia rzeczywistych potrzeb w zakresie pomocy. Organ II instancji decyzją Nr [...] w dniu [...] sierpnia 2004 roku uchylił zaskarżoną decyzję i ponownie przekazał sprawę do rozpoznania. Organ II instancji wskazał w swym uzasadnieniu, że w aktach sprawy brak jest przekonywujących dowodów co do okoliczności, iż strona skarżąca odmówiła współdziałania z pracownikiem socjalnym, poprzez nie wyrażenie zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego bowiem nie stwierdził prawidłowych doręczeń stronie zawiadomień o miejscu i terminie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego a tym samym naruszono art. 79 § 1 kpa, który stanowi, że strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu /w tym wypadku wywiadu środowiskowego/ przynajmniej na 7 dni przed terminem. Jednocześnie organ winien dysponować dowodami doręczeń stronie zawiadomień o terminie przeprowadzenia określonego dowodu . Po raz trzeci organ I instancji decyzję w przedmiotowej sprawie wydał w dniu [...] listopada 2004 roku, Nr [...] na podstawie art. 7 pkt 4, art. 39 ust.1-2, art. 3 ust. 4 i art. 106 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej /Dz. U. Nr 64 poz. 593/ postanowił przyznać W.S. zasiłek celowy w miesiącu grudniu 2003 roku w wysokości 50 zł . W uzasadnieniu Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej podał, że po przeprowadzeniu w dniu [...] września 2004 roku wywiadu środowiskowego ustalił, iż skarżący nie posiada dochodu, jest bezrobotny, nie ma ofert pracy i przy kryterium dochodowym wynoszącym 461 zł kwalifikuje go do otrzymania wsparcia z pomocy społecznej. Rozważając wysokość przyznanego zasiłku celowego organ wskazał, że przeznaczony jest na zaspokojenie potrzeb bytowych w zakresie częściowym na zakup okularów. Podał ponadto, że ośrodek otrzymuje miesięczną dotację w wysokości 25.000 zł i przy ubieganiu się na przykład w miesiącu październiku 2004 roku 155 osób średnia wysokość zasiłku wynosi 161 zł, z tym, że w pierwszej kolejności zaspokajane są potrzeby rodzin z dziećmi a dopiero potem osób samotnych. Od decyzji organu I instancji strona wniosła odwołanie. W odwołaniu zarzuciła, iż zasiłek celowy przyznany został w oparciu o zasadę uśredniania świadczeń, która to zasada jest nielegalna i prowadzi do zaniżania pomocy finansowej udzielanej osobom zdolnym do pracy. Nadto dodał, że pracownicy Ośrodka Pomocy Społecznej od wielu lat dyskryminują skarżącego i nieuzasadnienie powołując się na swój budżet odmawiają pomocy do której są zobowiązani. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzje organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ ten powołując się na treść art.39 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej /Dz. U. Nr 64 poz. 593/ wskazał na fakultatywny charakter pomocy w formie zasiłku celowego, którego przyznanie oraz konkretny wymiar, opierają się na instytucji uznania administracyjnego i w ocenie organu uzasadnienie zawiera wyjaśnienie dlaczego pomoc została przyznana i dlaczego w danej wysokości. W.S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i zarzucił nieprawidłową interpretację przepisu art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, poprzez pominięcie konkretnych okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą oraz naruszenie art. 3 ust. 3 tej ustawy poprzez przyznanie pomocy w rozmiarze, który nie pozwala na przezwyciężenie jego trudnej sytuacji życiowej tym bardziej, iż w swoim wniosku z grudnia 2003 roku domagał się zasiłku na pokrycie nie tylko zakupu okularów ale także spłaty zadłużenia za energię elektryczną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje : Skarga jest zasadna. Do kognicji sądu administracyjnego należy kontrola administracji publicznej pod względem zgodności z prawem m.in. wydawanych decyzji administracyjnych. W ocenie organu zarówno decyzja organu I jak i II instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej /Dz. U. Nr 64 poz.593/ Przepis ten stanowi, iż w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być uprawnionemu przyznany zasiłek celowy w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu a także kosztów pogrzebu. Zasiłek celowy jest fakultatywną formą wsparcia, co oznacza, że organ administracyjny nie jest zobligowany do jego przyznania, a decyzja w tym zakresie opiera się na uznaniu administracyjnym. Organ więc ma obowiązek przedstawienia w decyzji przesłanki, którymi kierował się wydając decyzję uznaniową o określonej treści. Przesłanki te podlegają kontroli instancyjnej i sądowej bowiem są podstawą wydanej decyzji. Kryteria, które legły u podstaw przyznania skarżącemu zasiłku celowego w wysokości 50 zł nie są przewidziane w ustawie o pomocy społecznej. Żaden z przepisów tej ustawy nie daje podstaw do różnicowania wysokości zasiłku celowego ze względu na sytuację rodzinną osoby ubiegającej się o pomoc a konkretnie czy jest to rodzina wielodzietna, czy też osoba samotnie gospodarująca. Należy zauważyć, że ustawodawca zróżnicował już sytuację tych osób poprzez wprowadzenie w art. 8 ustawy odmiennego kryterium dochodowego kwalifikującego do otrzymania pomocy pieniężnej, przy czym dla osoby samotnie gospodarującej kryterium to zostało określone na poziomie dochodu wynoszącego 461 zł miesięcznie natomiast dla osoby w rodzinie – na poziomie 316 zł miesięcznie. Nieuprawnione było zatem wprowadzenie przez organ I instancji kolejnego kryterium różnicującego sytuację osób ubiegających się o pomoc. Wprowadzając to kryterium organ nie uzasadnił, jakie względy legły u podstaw przyjęcia, iż w wypadku rodziny wielodzietnej wysokość zasiłku celowego wynosi powyżej średniej 161 zł a w przypadku osoby samotnej wysokość zasiłku celowego wnosić ma poniżej ustalonej średniej co stanowi, że takie rozstrzygnięcie stanowi nie uznanie organu lecz dowolność. Zauważyć należy również, iż w swoich wnioskach z grudnia 2003 roku skarżący domagał się pomocy w zakresie zakupu okularów ale także pomocy w uregulowaniu zadłużenia z tytułu energii elektrycznej. W pierwszych decyzjach organ brał pod uwagę także ten drugi wniosek, a w zaskarżonej decyzji przedmiotową okoliczność pominięto. O ile zatem wysokość pomocy w wysokości 50 zł na zakup okularów można byłoby uznać za uzasadnioną biorąc pod uwagę ceny oprawek to w żaden sposób nie można uznać, iż pomoc w zakresie uregulowania długu z tytułu energii elektrycznej mieści się w potrzebach bytowych na uregulowanie, których łącznie z okularami przyznano skarżącemu 50 zł. Być może organ miał na uwadze okoliczność, iż skarżący korzysta z wielu innych form pomocy na przykład z zasiłku okresowego i pomocy niepieniężnej ale te okoliczności winny zostać ujawnione w uzasadnieniu uznaniowej decyzji jaką jest decyzja w przedmiocie zasiłku celowego. Z powyższych względów Sąd stwierdził, że decyzja organu I instancji wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Decyzję organu II instancji, jako utrzymującą w mocy decyzję naruszającą prawo, również uchylono. Orzeczenie w tym zakresie oparto na treści art.145 § 1 pkt.1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm./ Na podstawie art.152 tej ustawy orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. O kosztach orzeczono na podstawie art. 250 wyżej cytowanej ustawy i § 18 ust. 1 c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu /Dz. U. z 2002 roku Nr 163 poz.1348 ze zm./