II SA/Go 44/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz, Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.), Asesor WSA Joanna Brzezińska, Protokolant Agnieszka Lasecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lipca 2005 r. sprawy ze skargi S.J. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie obiektu I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...], II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz S.J. kwotę 500 zł (słownie: pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, III. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] grudnia 2003r. Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego udzielił Państwu G. i J.S. pozwolenia na użytkowanie bezodpływowego zbiornika na nieczystości płynne, usytuowanego na działkach nr ewid. [...],. W uzasadnieniu decyzji organ I Instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie spełnione zostały wszystkie warunki formalne do wydania pozwolenia na użytkowanie zbiornika. Od decyzji organu I instancji odwołanie wniosła S.J.-właścicielka działki nr [...] posiadającej Księgę Wieczystą Nr [...], na której to działce częściowo usytuowany jest zbiornik na nieczystości płynne wybudowany bez wymaganego zezwolenia przez G. i J.Ś.. W odwołaniu S.J. podnosi, że organ I instancji nie ustosunkował się do naruszenia jej prawa własności, nie zbadał jaki nacisk może wytrzymać płyta zamykająca otwór zbiornika, zarzuca że wybudowany obiekt nie jest zgodny z ogólnym planem zagospodarowania przestrzennego oraz, że nie uwzględniono wpływu zbiornika na życie okolicznych mieszkańców. Decyzją z dnia [...] stycznia 2004r. Nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ stwierdził, że postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organ I instancji nie potwierdziło zarzutów S.J., że zbiornik na nieczystości, przekraczający granice jej działki na odległość ok. 1,0 m, powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia oraz niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia. Organ II instancji dokonał zmiany podstawy prawnej orzeczenia organu I instancji, przyjmując jako podstawę orzeczenia art. 42 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2000r. Nr 106, poz. 1126), Jednocześnie organ II instancji wyjaśnił, że w świetle obowiązujących przepisów ustawy -Prawo budowlane - brak prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane nie stanowi przesłanki do wydania nakazu rozbiórki obiektu, gdyż sprawa ta ma charakter cywilnoprawny. Od decyzji organu II instancji S.J. wniosła skargę. W skardze strona zarzuca, że organ II instancji nie ustosunkował się do wszystkich jej zarzutów zawartych w odwołaniu oraz, że czynności procesowe przeprowadzone zostały bez udziału strony przez co naruszona została zasada czynnego strony w postępowaniu administracyjnym. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga okazała się zasadna. Z analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w toku postępowania administracyjnego prowadzonego w niniejszej sprawie, doszło do naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym, o której jest mowa w art. 10 k.p.a. Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu nakłada na organ administracji publicznej obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz obowiązek umożliwienia stronom wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Prawo czynnego udziału strony w postępowaniu, jako korelat obowiązków organu, obejmuje prawo do podejmowania czynności procesowych mających wpływ na ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy administracyjnej. Obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu obejmuje fazę wszczęcia postępowania, fazę postępowania wyjaśniającego, fazę między zakończeniem postępowania wyjaśniającego a wydaniem decyzji oraz fazę wydania decyzji. Podmiotem, który może korzystać z prawa czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym jest strona, czyli każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek (art. 28 k.p.a). Przedmiotem postępowania administracyjnego przed organem I i II instancji jest udzielenie pozwolenia na użytkowanie bezodpływowego zbiornika na nieczystości płynne wzniesionego na działkach nr ewid. [...]. Z akt sprawy wynika, że właścicielami działki nr ewid. [...] są G. i J.Ś., natomiast właścicielami działki nr ewid. [...] są: F.J. - udział w 1/6 części, S.J. - w 4/6 części, A.M. - w 1/6 części. A zatem stronami w sprawie są: G.S. i J.S. (którzy zwrócili się o wydanie pozwolenia) oraz S.J., F.J. i A.M. (jako współwłaściciele działki [...]). Dodatkowo w pismach z dnia [...] czerwca 2003r. i dnia [...] czerwca 2003r. S.J., F.J. i A.M. określają swoje prawa do działki nr [...] oraz przedstawiają stanowisko w sprawie - domagając się likwidacji zbiornika. Tymczasem postępowanie administracyjne przed organami I i II instancji prowadzone było z pominięciem F.J. i A.M.. Postępowanie administracyjne od momentu jego wszczęcia (zawiadomienie o wszczęciu z dnia 6 sierpnia 2002r.) prowadzone było z udziałem G.i J.Ś. oraz S.J.. W toku postępowania F.J. i A.M. nie zawiadomiono o wizji lokalnej w dniu [...] sierpnia 2002r., nie umożliwiono zaznajomienia się z materiałem dowodowym w sprawie, nie doręczano wydanych postanowień oraz decyzji kończących postępowanie wdanej instancji. Wszelka korespondencja związana ze sprawą kierowana była jedynie do G.i J.Ś. oraz S.J.. W ten sposób pogwałcona została jedna z naczelnych zasad postępowania administracyjnego. Nie ma dla sprawy znaczenia, że F.J. i A.M. nie mieszkają wspólnie z S.J., gdzie położona jest działka nr [...]. Jedyną przesłanką uzyskania przez dany podmiot statusu strony postępowania administracyjnego jest, to czy legitymuje się interesem prawnym lub obowiązkiem, ze względu na który "żąda czynności organu" lub którego "dotyczy postępowanie". Pojęcie "interes prawny", użyte w art. 28, rozumiane w bezpośrednim znaczeniu tego pojęcia, oznacza interes prawny oparty na prawie lub chroniony przez prawo. Podstawą prawną udzielonego zezwolenia na użytkowanie obiektu jest art. 42 ust. 3 ustawy z dnia 24 października 1974r, Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38 poz. 229 z późn. zm.) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 Prawo budowlane (Dz. U. Nr z 2003r. Nr 207 poz. 2016). W świetle przepisów ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane w razie wzniesienia obiektu budowlanego bez zezwolenia, tak jak to się stało w rozpoznawanej sprawie, organ orzekający dysponuje dwoma instrumentami prawnymi; tj. wydaniem nakazu przymusowej rozbiórki obiektu na podstawie art. 37 ust 1, albo legalizacją samowoli budowy, przez wydanie zezwolenia na jej użytkowanie, na podstawie art. 42. Zgodnie z treścią art. 42 ust. 3 podstawą do wydania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego jest stwierdzenie zdatności do użytku wykonanego obiektu. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2002r. organ I instancji nałożył na G. i J.Ś. obowiązek przedłożenia opinii technicznej zawierającej ocenę zbiornika pod kątem zgodności z odpowiednimi normami i przepisami technicznymi. Następnie postanowieniem z dnia [...] marca 2003r. organ I instancji nałożył na D. i J.Ś. obowiązek doprowadzenia zbiornika do stanu wskazanego w sporządzonej opinii technicznej. Pismem z dnia [...] marca 2003r. organ I instancji poinformował S.J. o możliwości zapoznania się z opinią techniczną, a następnie o terminie kontroli wykonania zaleceń technicznych. W aktach sprawy brak jest opinii technicznej sporządzonej zgodnie z postanowieniem organu I instancji z dnia [...] marca 2003r., dlatego niemożliwym jest też ustalenie – na podstawie akt sprawy – czy obiekt doprowadzony został do stanu zdatnego do użytku – w myśl art. 42 ust. 3 ustawy, a tym samym, czy zaistniała przesłanka, o której mowa w tym przepisie do wydania pozwolenia na użytkowanie obiektu. Mając na uwadze zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji zostały uchylone. Na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 135, póz. 1270 z późn. zm.) uwzględniając skargę orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art. 152 orzeczono, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy.