II SA/Go 441/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz, Sędziowie Asesor WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska (spr.),, Asesor WSA Michał Ruszyński, Protokolant Paweł Majka, po rozpoznaniu w dniu 08 lutego 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi W.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. Oddala skargę, II. Zasądza od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na rzecz adwokata M.Ł. kwotę 292,80 zł (dwieściedziewięćdziesiątdwa złote i osiemdziesiąt groszy) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu. II SA/Go 441/05 Uzasadnienie W dniu [...] listopada 2004r. W.S. złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztów wymiany prawa jazdy. W dniu 12 listopada złożył kolejny o przyznanie prawa pomocy w m-cu listopadzie i w miesiącach następnych w wysokości, formie, rodzaju i w zakresie umożliwiającym pokonanie bezdomności, bezrobocia i bezradności w sprawach opiekuńczo - wychowawczych i prowadzeniu gospodarstwa domowego. W dniu [...] listopada 2004r. przeprowadzony został wywiad środowiskowy z którego wynika, że W.S. jest osobą samotnie gospodarującą, jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy bez prawa do zasiłku, nie ponosi żadnych opłat związanych z utrzymaniem lokalu, ponadto jest nałogowym palaczem . W części III wywiadu dotyczącej potrzeb i oczekiwań osoby zgłoszonych podczas przeprowadzania wywiadu wpisano, że skarżący oczekuje pomocy finansowej zgodnie z ustawą o pomocy społecznej. W części IV oceny sytuacji osoby wskazano ponadto, że w trakcie wywiadu przedstawiono propozycje pracy, którymi nie był zainteresowany. W odniesieniu do złożonego wniosku o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie całkowitych kosztów wymiany prawa jazdy – określono że nie stanowi to niezbędnej potrzeby do codziennego życia. Wskazano, że pomoc finansowa powinna zabezpieczać potrzeby bytowe w szczególności jego utrzymanie tj. wyżywienie, środki czystości i ubranie. Z uwagi na powyższe pracownik socjalny zawnioskował udzielenie pomocy finansowej w postaci zasiłku okresowego i zasiłku celowego w miesiącu listopadzie 2004r. w wysokości 120 zł. na zakup żywności. W dniu [...] grudnia 2004r. Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej wydał decyzję [...] którą przyznał pomoc w postaci zasiłku celowego w miesiącu listopadzie 2004r. w wysokości 120 zł dla W.S.. W uzasadnieniu podano, że dochód na osobę wynosi 0 zł przy kryterium dochodowym wynoszącym 461 zł na osobę, co kwalifikuje do otrzymania pomocy. Ustalono, że W.S. znajduje się w trudnej sytuacji m.in. z powodu bezrobocia oraz braku dochodu na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych. Zasiłek celowy przyznany został na zakup żywności. Podano, że wysokość przyznanego zasiłku wynika z ograniczonych możliwości finansowych Ośrodka. Wskazano, że średnia wysokość zasiłku wynosi 161 zł. Przy przyznawaniu zasiłków celowych przyjęto zasadę, iż zasiłki w wysokości wyższej od średniej przyznawane są rodziną wielodzietnym, osobom samotnie wychowującym dzieci lub mającym istotne problemy zdrowotne. Osobom zdolnym do podjęcia pracy zasiłek przyznawany jest w kwocie niższej od średniej. W dniu [...] grudnia 2004r. od decyzji złożone zostało odwołanie w którym podano, że w uzasadnieniu decyzji zawarto nieprawdziwe informacje o sytuacji rodzinnej, osobistej i majątkowej. W.S. wskazał również, że do Prokuratury Rejonowej złożył zawiadomienie o przestępstwie w sprawie nie wpisywania przez pracownika socjalnego podawanych informacji w toku wywiadu przeprowadzonego w dniu [...] listopada 2004r. W dniu [...] stycznia 2005r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało decyzję w której utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano na fakultatywny charakter pomocy w formie zasiłku celowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że decyzja została wydana zgodnie z przepisami proceduralnymi oraz nie przekroczono granic uznania administracyjnego. Wskazano jednocześnie, że W.S. przyznano jednocześnie z zasiłkiem celowym zasiłek okresowy w kwocie 92,20 zł w miesiącu listopadzie i grudniu 2004r. Od decyzji tej złożona została skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze wyrażono niezadowolenie ze sposobu przeprowadzenia postępowania. Skarżący podał, że w zaskarżonej decyzji wskazano nieprawdziwe informacje polegające na podaniu, że skarżący jest osobą samotnie gospodarującą, gdyż taką osobą nie jest natomiast jest osobą bezdomną gdyż nie posiada żadnego tytułu prawnego do żadnego lokalu mieszkalnego i nie jest również nigdzie zameldowany na pobyt stały. Wskazał, że Ośrodek Pomocy Społecznej musi przyznać mieszkanie w którym będą odpowiednie warunki poprzez pokrycie kosztów podłączenia, utrzymania światła, gazu, łączności oraz opracowania programu wychodzenia z bezdomności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi . Na wniosek skarżącego w postępowaniu sądowoadministracyjnym ustanowiony został adwokat, który nadto stwierdził, że organ nie ustalił niezbędnych potrzeb skarżącego, ocenił tylko możliwości Ośrodka Pomocy Społecznej nie uzasadniając dlaczego wysokość i forma tego zasiłku jest tego rodzaju. Nadto organ preferuje osoby samotnie wychowujące dzieci i rodziny wielodzietne naruszając tym samym zasadę równości zawartą w Konstytucji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. zważył co następuje: Na wstępie należy zauważyć, że na podstawie § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z 13 sierpnia 2004r. w sprawie przekazania Wojewódzkim Sądom Administracyjnym w Gorzowie Wlkp. i Kielcach rozpoznawanie spraw z obszaru województwa lubuskiego i świętokrzyskiego należących do właściwości Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Poznaniu i Krakowie (Dz.U. Nr 187, poz. 1926) w związku z § 1 pkt 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z 13 sierpnia 2004r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 187. poz.1927) sprawy w których skargi na działalność organów administracji publicznej mających siedzibę na terenie woj. lubuskiego zostały przekazane Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu – zostały przekazane Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wlkp. Na mocy cytowanych przepisów Sąd ten, z dniem 01 lipca 2005r. stał się właściwy do rozpatrzenia przedmiotowej skargi. Skarga nie mogła zostać uwzględniona, albowiem zaskarżonej decyzji nie można postawić zarzutu, iż została ona wydana z naruszeniem prawa, które to naruszenie mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Nie może zatem wkraczać w uprawnienia organów administracji orzekając bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania administracyjnego. Sąd nie może także oprzeć kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w prowadzonym postępowaniu lub naruszeniu przepisów prawa materialnego czy też przepisów postępowania mającego wpływ na wynik sprawy. Oceniając zasadność decyzji w zakresie, w jakim Sąd jest władny to uczynić, a więc z punktu widzenia jej legalności, stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja nie uchybia prawu. Przepis art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej określa, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł., m.in. z powodu bezdomności, ubóstwa, bezrobocia, niepełnosprawności czy też długotrwałej lub ciężkiej choroby. Zdaniem Sądu nie ulega wątpliwości, że skarżący jest osobą samotnie gospodarującą i bezrobotną. Z dokonanych ustaleń faktycznych przez organ administracji wynika również, że skarżący nie ma dochodu. Powyższe wskazuje, że w takiej sytuacji skarżący nie ma środków na zaspokojenie niezbędnych potrzeby bytowych takich jak wyżywienie, środki czystości czy odzież. Pomimo kwestionowania ustalenia dokonanego przez organ zgodnie z którym skarżącego określono jako osobę samotnie gospodarującą, skarżący nie wskazał na czym błąd w ustaleniach polega, nie wskazał okoliczności z których wynikało by że prowadzi gospodarstwo domowe wieloosobowe. Zgodnie z treścią art. 39 ustawy z 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64 poz.593 z póz. zm.), w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. W niniejszej sprawie, zasiłek celowy organ przyznał skarżącemu na zakup żywności. Wymieniony przez organ cel zasiłku mieści się więc w pojęciu niezbędnej potrzeby bytowej i z tego względu decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego. Wysokość przyznanego zasiłku pozwala na zrealizowanie celu w którym został przyznany. Przyznanie skarżącemu świadczenia w formie zasiłku celowego nie nastąpiło z przekroczeniem granic uznania administracyjnego. Organ wskazał przesłanki, którymi się kierował przy przyznawaniu pomocy w formie zasiłku celowego, a mianowicie brak dochodu na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych szczególnie w zakresie zakupu żywności wynikający z braku ofert pracy. Sąd zwrócił uwagę, że w decyzji organu I instancji brak jest uzasadnienia faktycznego dotyczącego wskazania czym kierował się organ przy przyznaniu zasiłku celowego w wysokości 120 zł. Nie można uznać aby przytoczona sytuacja finansowa ośrodka pomocy społecznej była wystarczającym uzasadnieniem wysokości zasiłku. Pomimo dokonania w postępowaniu administracyjnym ustaleń dotyczących sytuacji materialnej, jak też oceny zasadności zgłoszonych wniosków, ustalenia te nie zostały w uzasadnieniu decyzji wskazane. Brak jest odniesienia do złożonego wniosku o przyznanie pomocy finansowej na wymianę prawa jazdy, pomimo, że z treści wywiadu środowiskowego wynika, że organ dokonał oceny w tym zakresie stwierdzając, że nie stanowi to niezbędnej potrzeby życiowej. Ocena ta nie została zawarta w uzasadnieniu decyzji. Powyższe stanowi naruszenie art. 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego. Zdaniem Sądu naruszenie to jednak nie miało wpływu na wynik postępowania. Należy mieć na uwadze, że przyznane świadczenie – zasiłek celowy - ma charakter świadczenia fakultatywnego jak również postępowanie w sprawie jego przyznania następuje na wniosek. Świadczenia te realizowane są w granicach posiadanych przez organ środków finansowych. W niniejszej sprawie organ wykazał swoje możliwości finansowe poprzez podanie wysokości otrzymywanej dotacji na ten cel, jak również liczby osób korzystających z pomocy w tej formie. Wskazanie przez organ, że osoby samotnie wychowujące dzieci, rodziny wielodzietne i osoby mające istotne problemy zdrowotne otrzymują zasiłek celowy w wysokości wyższej niż "średni" zasiłek, zdaniem Sądu nie stanowi naruszenia konstytucyjnej zasady równości obywateli. Nie wynika z powyższego, że przyznanie zasiłku celowego tej kategorii osób odbywa się bez oceny ich potrzeb bytowych. Nie ma również żadnych podstaw do przyjęcia, że w niniejszej sprawie potrzeby bytowe W.S. nie były brane pod uwagę. Równość w prawie wymaga, by przepisy prawne ujmowały prawa i obowiązki jednostki w sposób wolny od dyskryminacji oraz bez wprowadzania nieuzasadnionych przywilejów. Naruszenie zasady równości ma miejsce dopiero wtedy, gdy jakieś zróżnicowanie nabiera cech dyskryminacji bądź uprawnienie. Nie każde jednak zróżnicowanie , nawet gdy odnosi się do sytuacji podobnych musi stanowić zakazaną dyskryminację. Mając na uwadze powołaną przez pełnomocnika na rozprawie Konstytucję, to należy zwrócić uwagę, że zgodnie z treścią art. 71 ust.1 – Państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny. Rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych. Z tego też względu wskazanie przez organ kategorii osób, które zdaniem pełnomocnika są "uprzywilejowane", znajduje oparcie bezpośrednio w Konstytucji. Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej - pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Potrzeby osób korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Nie oznacza to, że organ jest zobowiązany do przyznania mieszkania czy też znalezienia pracy, która nadto odpowiadałaby skarżącemu. Przepisy dotyczące pomocy społecznej nie nakładają na organ obowiązku zapewnienia mieszkania, opłacenia rachunków za prąd i gaz jaka również zapewnienia łączności – czego domaga się skarżący. Instytucja pomocy społecznej zmierza do wspierania osób w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia ich potrzeb. Działanie Ośrodka Pomocy Społecznej dotyczyć winno wspierania i udzielania pomocy, nie zaś dostarczania środków do życia jak również dbania o to by skarżący miał "godne warunki życia", bez współdziałania skarżącego w osiągnięciu tego celu. Z akt administracyjnych przedmiotowego postępowania jak również z akt wielu innych spraw skarżącego, które toczyły się przed niniejszym Sądem wynika, że skarżący jest osobą zdrową i zdolną do pracy. Z tego też względu jest w stanie przedsięwziąć działania, które pozwolą mu zaspokoić jego potrzeby. Organy pomocy społecznej winny go w tym wspierać, a nie wyręczać. Z uwagi, że zarzuty podniesione w skardze nie mogły zostać uwzględnione, skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało oddalić. O kosztach orzeczono na podstawie § 2 ust. 3 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielanej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1348 z póz. zm.) w związku z art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.