II SA/Go 447/21
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2021-06-15
Skład orzekający: Sławomir Pauter, Michał Ruszyński, Jarosław Piątek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy prawidłowo odmówił prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, opierając się wyłącznie na danych z rejestru REGON z daty poprzedzającej wejście w życie przepisów o tarczach antykryzysowych, ignorując inne dowody przedstawione przez wnioskodawcę, które wskazywały na faktyczne prowadzenie działalności gospodarczej zgodnej z kodem PKD uprawniającym do zwolnienia?Ratio decidendi
Organ rentowy nie może odmówić przyznania zwolnienia z obowiązku opłacania składek na podstawie art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19, opierając się wyłącznie na danych z rejestru REGON z daty poprzedzającej wejście w życie przepisów, jeśli wnioskodawca przedstawił inne dowody wskazujące na faktyczne prowadzenie działalności gospodarczej zgodnej z wymaganym kodem PKD. Przepis art. 31zo ust. 11 ustawy o COVID-19 ustanawia wzruszalne domniemanie, a nie wyłączny środek dowodowy, a organ ma obowiązek zbadać inne dowody przedstawione przez stronę.Stan faktyczny
Skarżący D.Z. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za listopad 2020 r., wskazując jako przeważającą działalność kod PKD 4789Z. ZUS odmówił, opierając się na danych z rejestru REGON z września 2020 r., które wskazywały na przeważającą działalność o kodzie 1629Z, nieujętym w przepisach o tarczach antykryzysowych. Skarżący argumentował, że faktycznie prowadził działalność 4789Z, a zmiana w CEIDG była jedynie przeoczeniem. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy ZUS utrzymał decyzję odmowną. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów i przedstawiając dodatkowe dowody potwierdzające faktyczne prowadzenie działalności 4789Z.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Asesor WSA Jarosław Piątek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi D.Z. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał w dniu [...] lutego 2021 r. decyzję nr [...], którą na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, ze zm., dalej: ustawa o COVID) w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 ze zm.), odmówił przyznania D.Z. prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia [...] listopada 2020 r. do dnia [...] listopada 2020 r.
W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 31zo ust. 10 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVlD-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, płatnikowi składek prowadzącemu na dzień [...] września 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności kodami 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z, 49.32.Z, 49.39.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85,5Ś.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony: uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.1.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, :93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.1.Z, 96.04.Z, przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od [...] listopada 2020 r. do [...] listopada 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia [...] czerwca 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r.
Organ stwierdził, że brak jest podstaw prawnych do uznania, iż D.Z. spełnił warunek prowadzenia działalności z przeważającym kodem PKD 47.89.Z na [...] września 2020 r., ponieważ zmiany PKD dokonał po tej dacie, tj. [...] grudnia
2020 r. z datą wstecz. Z danych uzyskanych z GUS wynika, że na [...] września
2020 r. kod PKD przeważający działalności to 16.29.Z. W związku z powyższym organ uznał, że skarżącemu nie przysługuje prawo zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od dnia [...] listopada
2020 r. do dnia [...] listopada 2020 r.
Pismem z dnia [...] lutego 2021 r. D.Z. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wskazał, że prowadzi działalność gospodarczą w zakresie handlu artykułami dziecięcymi na Targowisku Miejskim oznaczonym w Polskiej Klasyfikacji Działalności kodem 47.89.Z, co jest odnotowane zarówno w bazie REGON, jak i w bazie CEiDG. Do końca 2018 roku prowadził także działalność gospodarczą w zakresie produkcji drewnianych łóżeczek dziecięcych, która sklasyfikowana jest kodem 16.29.Z. Zaprzestał prowadzenia tej działalności w 2018 roku, sprzedał maszyny służące do tej działalności i dokonał zmiany zgłoszenia w Urzędzie Gminy w [...] odnośnie podstawy opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Skarżący podał też, że nie dokonał zmiany wpisu przeważającej działalności gospodarczej w CEiDG przez zwykłe przeoczenie. W całym 2019 i 2020 roku przychody z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej osiągał wyłącznie z handlu sklasyfikowanego kodem PKD 47.89.Z., co zostało udokumentowane w prowadzonej przy użyciu kasy fiskalnej ewidencji sprzedaży oraz w Podatkowej Książce Przychodów i Rozchodów.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał dnia [...] marca 202 r. decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z [...] lutego 2021 r.
Uzasadniając swoje stanowisko organ podkreślił, że w dniu [...] grudnia 2020 r. D.Z. dokonał zmiany wpisu w Centralnej Ewidencji i Informacji Gospodarczej, która to zmiana polegała na usunięciu w sekcji przeważające PKD działalności o symbolu 16.29.Z. i dodaniu w tej sekcji kodu PKD 47.89.Z. Zgodnie z art. 31zo ust. 11 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 10, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień [...] września 2020 r. Zgodnie z ustalonym stanem faktycznym na dzień wskazany w ustawie przeważający rodzaj działalności ujawniony w rejestrze REGON stanowił 16.29.Z. i nie uprawniał skarżącego do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek za okres od [...] listopada 2020 r. do [...] listopada 2020 r. Działalność przeważająca określona kodem PKD 16.29.Z w rejestrze REGON aktualnym na dzień [...] września 2020 r. nie została bowiem wymieniona w art. 31zo ust. 10 wskazanej wyżej ustawy.
D.Z. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję organu z [...] marca 2021 r., w której zarzucił naruszenie przepisu art. 31zo ust. 10 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVlD-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych poprzez uznanie, iż na mocy brzmienia tego przepisu nie przysługuje mu prawo do tego zwolnienia. Podniósł, że brak aktualizacji przeważającego kodu PKD w bazie CEiDG w terminie przepisanym ustawą może grozić mu karą administracyjną wynikającą z przepisów tej ustawy, nie może natomiast stanowić o odmowie udzielenia pomocy, kiedy faktyczny stan, na który przedstawił dowody, wskazuje, iż spełniał warunki do objęcia go pomocą na mocy ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Jednocześnie skarżący wniósł o włączenie do materiału dowodowego sprawy następujących dokumentów:
- wydruków rejestrów sprzedaży VAT za m-ce od stycznia do grudnia 2020 r., z którychwynika, że podstawą naliczenia podatku vat była wyłącznie sprzedaż wg fiskalnych raportów kasowych, co dowodzi, że sprzedaż była prowadzona wyłącznie na rzecz osób fizycznych, nieprowadzących działalności gospodarczej, co poświadcza, że przychód osiągany był wyłącznie z handlu
- arkuszy inwentaryzacyjnych na koniec 2019 r. i na koniec 2020 r., na dowód tego, że wyłącznym przedmiotem sprzedaży były gotowe towary, nabyte w celu dalszej odsprzedaży,
- wydruku z podatkowej książki przychodów i rozchodów za 2019 r. i 2020 r. - na dowód tego, iż prowadzone były zapisy w kolumnie 10, dokumentującej zakup towarów handlowych.
Zdaniem skarżącego, wszystkie załączone do skargi dokumenty poświadczają, że faktycznie prowadzona działalność, z której przychód uległ obniżeniu wskutek obostrzeń wprowadzonych administracyjnie w celu ograniczeniu rozprzestrzeniania COVID-19, sklasyfikowana jest pod kodem 47.89.Z, tj. sprzedaż detaliczna pozostałych wyrobów prowadzona na straganach i targowiskach.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy o COVID. Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia 5 maja 2021 r. skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Przed wydaniem wyroku umożliwiono skarżącemu jak i organowi wypowiedzenie się w sprawie.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo. Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia [...] stycznia 2021 r. skarżący wystąpił do ZUS o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od [...] listopada do [...] listopada 2020 r. Jako przeważającą działalność według PKD podał kod 4789Z. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID, odmówił skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacania należnych składek na ubezpieczenie społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za listopad 2020 r. Z tym rozstrzygnięciem skarżący się nie zgadza, zarzucając naruszenie art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID, art. 7a § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 w zw. z art. 8 w zw. z art. 11 k.p.a.
Należy zauważyć, że zgodnie z art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID na wniosek płatnika składek prowadzącego, na dzień [...] września 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z, 49.32.Z, 49.39.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia [...] listopada 2020 r. do dnia [...] listopada 2020 r. wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia [...] czerwca 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r. Na gruncie tego uregulowania organ pozbawił skarżącego prawa do zwolnienia ze składek, gdyż jego zdaniem w listopadzie 2020 r. skarżący wykonywał przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD 1629Z, czyli inną niż skarżący wskazał we wniosku o zwolnienie i nie została ona wymieniona w powołanym wyżej art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID. Powyższe ustalenia organ – jak stwierdził w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji – poczynił na podstawie danych ujawnionych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień [...] września 2020 r. Nadto organ stwierdził, że warunkiem zwolnienia jest, aby dany podmiot był zgłoszony jako płatnik składek do dnia [...] czerwca 2020 r., oraz aby przychód uzyskany w listopadzie 2020 r. z działalności przeważającej był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego z tej samej działalności w listopadzie 2019 r. Tej przesłanki przyznana pomocy nie poddano analizie i ocenie z uwagi na brak spełnienia przesłanki dotyczącej rodzaju prowadzonej działalności gospodarczej ustalonej na dzień [...] września 2020 r.
Zdaniem Sądu, stanowisko organu, pozbawiające skarżącego prawa do zwolnienia nie zostało w sposób przekonywujący uzasadnione. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Motywy decyzji winny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśnić tok rozumowania prowadzącego do zastosowania konkretnych przepisów prawa. Szczególne znaczenie ma wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Oznacza to konieczność dokonania wykładni przepisów stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w decyzji wraz z argumentami przemawiającymi za jej przyjęciem. Innymi słowy decyzja, którą otrzymuje strona, powinna w uzasadnieniu wskazywać jakie przepisy i dlaczego zadecydowały o takim, a nie innym określeniu jej praw lub obowiązków. Tylko decyzja spełniająca te kryteria może w pełni realizować zasady ogólne postępowania administracyjnego, wyrażające się w prowadzeniu postępowania w sposób budzący zaufanie do organów administracji (art. 8 k.p.a.), oraz przekonywaniu polegającym na wyjaśnieniu stronie zasadności przesłanek, którymi kierowano się przy załatwianiu sprawy (art. 11 k.p.a.).
Zdaniem Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji powyższych wymagań nie spełnia, bowiem organ w ogóle nie dokonał wywodu prawnego uzasadniającego pozbawienie skarżącego prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania składek za listopad 2020 r.
W uzasadnieniu nie przedstawiono toku rozumowania, który doprowadziłby do dającej się zaakceptować konkluzji, że warunkiem zwolnienia jest to, aby w listopadzie 2020 r. w rejestrze REGON, w brzmieniu na dzień [...] września 2020 r., dotyczącym działalności prowadzonej przez skarżącego, jako rodzaj działalności przeważającej była wskazana działalność o kodzie wymienionym w ust. 10 art. 31zo ustawy o COVID i jedynym dowodem spełnienia tej przesłanki były dane zawarte w tym rejestrze w brzmieniu na dzień [...] września 2020 r., niezależnie od stanu faktycznego danej sprawy, dającego się wykazać dostępnymi innymi dowodami. Organ oparł się jedynie na językowej wykładni art. 31zo ust. 11 ustawy o COVID uznając, że przepis ten wskazuje jedyny i wyłączny sposób ustalenia rodzaju przeważającej działalności przez wnioskujący o zwolnienie podmiot, tj. dane zawarte w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień [...] września 2020 r.
Zdaniem Sądu, zawarte w art. 31zo ustawy o COVID sformułowanie "prowadzona działalność oznaczona według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności" odnosi się do faktycznie (rzeczywiście) prowadzonej działalności gospodarczej przez płatnika przedmiotowych składek. Inne rozumienie tego pojęcia mogłoby spowodować, że przedmiotową pomoc w postaci zwolnienia z obowiązku uiszczenia składek otrzymałby przedsiębiorca, który posiada w CEIDG kod wymieniony w art. 31zo ustawy o COVID (przy założeniu spełnienia pozostałych przesłanek z art. 31zo ustawy o COVID), mimo że faktycznie nie prowadzi takiej działalności gospodarczej, tj. pomoc publiczną otrzymałaby osoba nieuprawniona, lecz spełniająca formalnie przesłanki do jej uzyskania. Należy pamiętać, że rejestr podmiotów REGON prowadzony jest dla potrzeb statystyki publicznej, której celem jest zapewnienie rzetelnego, obiektywnego i systematycznego informowania społeczeństwa, organów państwa i administracji publicznej oraz podmiotów gospodarki narodowej o sytuacji ekonomicznej, demograficznej, społecznej oraz środowiska naturalnego (art. 3 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej - Dz. U. z 2020 r. poz. 443). Podanie do rejestru danych niezgodnych z rzeczywistością albo ich niezaktualizowanie nie pociąga za sobą zakazu prowadzenia działalności innej niż objętej kodami PKD wpisanymi w rejestrze podmiotów REGON. Rejestr ma charakter formalny i bazuje na oświadczeniach wiedzy podmiotów obowiązanych do przekazywania danych, które nie podlegają merytorycznej weryfikacji. Nie tworzy on stanu prawnego, także w obszarze działalności gospodarczej. Jak natomiast wyjaśnił Sąd Najwyższy, m.in. w wyrokach z dnia 7 stycznia 2013 r. II UK 142/12 i 23 listopada 2016 r. II UK 402/15, oświadczenia wiedzy mają charakter faktów, dlatego mogą być kwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu.
W świetle powyższego należy uznać, że pomoc, o jakiej mowa w art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID, nie powinna trafiać do podmiotów, które nie prowadzą działalności określonych w tych przepisach jako przeważająca. Nie można jej przyznawać z pominięciem podmiotów, które pomimo braku zgłoszenia organowi statystyki publicznej jako przeważającego rodzaju działalności tej wymienionej w art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID, rzeczywiście taki rodzaj działalności w analizowanym czasie prowadziły. Takie formalne ograniczenie wynikające z wpisu w rejestrze podmiotów REGON nie spełniłoby konstytucyjnego wymogu proporcjonalności odnośnie celu, jaki zamierzano osiągnąć omawianą regulacja ulgową. Poprzestanie na formalnej treści wpisu w rejestrze podmiotów REGON mogłoby nie pozwolić przyznać pomocy tym, do których została ona skierowana. Nie można też tracić z pola widzenia także tego, że przepisy ustawy o COVID mają na celu, m.in. łagodzenie społeczno-gospodarczych skutków związanych z występowaniem epidemii przez udzielanie różnego rodzaju wsparcia materialnego wielu podmiotom, w tym przedsiębiorcom. Wprowadzane przez ustawodawcę ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej, bez względu na formę, w jakiej to następowało, także w związku z przeciwdziałaniem COVID, powinny wiązać się z rozwiązaniami mającymi udzielać wymiernego i realnego wsparcia tym, którzy określonymi ograniczeniami są/byli bezpośrednio obejmowani, a przez to doznali faktycznego, a nie tylko formalnego, ograniczenia konstytucyjnego prawa swobody prowadzenia działalności gospodarczej (art. 22 Konstytucji RP) i możliwości zarobkowania. Określenie formy wsparcia należy do ustawodawcy, a udzielenie ulgi w realizacji fiskalnych obowiązków publicznoprawnych jest jedną z nich. Takie wsparcie przedsiębiorców stanowi realizację zasady sprawiedliwości społecznej, zwłaszcza że ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie rozwiązania prawnego, odnośnie którego nikt nie miał możliwości wcześniejszego przygotowania się na spełnienie jego warunków, choćby poprzez aktualizację danych. Omawiany rodzaj wsparcia został przez Parlament Rzeczypospolitej Polskiej uchwalony w grudniu 2020 r., a przesłanki wsparcia określono według danych gromadzonych przez służby statystyki publicznej na dzień 30 września 2020 r. i 30 września 2019 r. Tymczasem wymiar składek na ubezpieczenia społeczne nie był w tym czasie, ani w listopadzie 2020 r., uzależniony od rodzaju prowadzonej działalności, określanej według kodów PKD (art. 18 i n. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 2021 r. poz. 423). Podobnie większość ograniczeń prowadzenia działalności gospodarczej wprowadzanej kolejnymi rozporządzeniami nie były wprost określane odwołaniem się do kodów PKD (z nielicznymi wyjątkami), lecz miały zasadniczo charakter opisowy (por. np. § 6 i § 26 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii, w brzmieniu obowiązującym 1 listopada 2020 r.- Dz. U. poz. 1758 z późn. zm.). Dlatego też w ocenie Sądu, rozwiązania prawnego określonego w art. 31zo ust. 11 ustawy o COVID nie można traktować jako wyłącznego środka dowodowego służącego wykazaniu rodzaju prowadzonej działalności, a wnioskujący podmiot gospodarczy może te okoliczności wykazać także innymi środkami dowodowymi i podważyć formalne i statystyczne znaczenie wpisu w rejestrze podmiotów REGON. Wskazany przepis zawiera rozwiązanie proceduralne mające na celu usprawnienie procesu przyznawania przez ZUS wsparcia przedsiębiorcom faktycznie prowadzącym określony rodzaj działalności, ale nie stanowi on istotnej modyfikacji procesu dowodowego obowiązującego w postępowaniu administracyjnym. Uznać należy, że dane pozyskiwane przez ZUS w trybie określonym w art. 31zo ust. 11 ustawy mają charakter urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. i są dla organu wiążące, lecz przepisy ustawy o COVID nie wyłączają stosowania w tym postępowaniu normy zawartej w art. 76 § 3 k.p.a., co nie zostało przez organ dostrzeżone. Ocena, czy działalność gospodarcza określonego rodzaju jest rzeczywiście wykonywana i w jakich rozmiarach, należy do sfery ustaleń faktycznych. Nie zależy ona od wpisu do rejestru, choć wpis taki potraktowany został przez ustawodawcę jako domniemanie prawne mające na celu uproszczenie postępowania ulgowego. Sens domniemania polega na istnieniu dużego stopnia prawdopodobieństwa, że w razie stwierdzenia faktu wskazanego w przesłance domniemania, prawdziwy jest fakt określony we wniosku domniemania. Domniemania co do zasady są jednak wzruszalne. Inicjatywa dowodowa w tej kwestii należy do podmiotu, który złożył wniosek inicjujący postępowanie administracyjne, zaś organ przed wydaniem niekorzystnej decyzji nie może pominąć dyspozycji art. 79a § 1 k.p.a. Powinien przed wydaniem decyzji powiadomić stronę o konieczności wskazania przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane, czyniąc zadość zasadzie informowania (art. 9 k.p.a.). Jeżeli zaś strona składa wnioski dowodowe mające podważyć dane z rejestru REGON, powinny one być rozpoznane przez organ prowadzący postępowanie przy uwzględnieniu przepisów art. 7 i art. 78 § 1 k.p.a.
W świetle powyższych wywodów należy uznać, że wydana decyzja odmawiająca przyznanie skarżącemu zwolnienia z obowiązku płacenia należnych składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne za miesiąc listopad 2020 rok jest co najmniej przedwczesna. Organ, ustalając stan faktyczny sprawy, przeprowadzając w tym kierunku postępowanie wyjaśniające nie zrealizował obowiązku określonego w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. przyjmując bezzasadnie, że przepis art. 31zo ust. 11 ustawy o COVID wskazuje wyłączny dowód wykazania prowadzenia przez uprawniony podmiot rodzaju działalności przeważającej, która jest jedną z przesłanek udzielenia zwolnienia, a nie jedynie ustanawia wzruszalne domniemanie. Wobec wskazania przez skarżącego już we wniosku o zwolnienie jako przeważającej działalności o kodzie 4789Z , a więc wymienionej w art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID, a jednocześnie innej niż ujawnionej w rejestrze REGON, organ winien podjąć czynności zmierzające do wyjaśnienia tej sprzeczności i ustalenia rzeczywistej przeważającej działalności prowadzonej przez stronę. W szczególności powinien wezwać stronę do przedłożenia dowodów pozwalających na dokonanie stosownej w tym kierunku analizy i oceny, a następnie przedstawić ją w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, przy uwzględnieniu, że ustawodawca w art. 31zo ust. 11 ustawy wprowadził w tym zakresie stosowne wzruszalne domniemanie. Obowiązek organu takiego działania wynika z przedstawionej wyżej interpretacji przepisów art. 31zo ust. 10 i 11 ustawy o COVID oraz z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. W skardze strona podniosła, że już pod koniec 2018 roku zaprzestała prowadzenia działalności o kodzie 1629Z i dokonała zmiany zgłoszenia w Urzędzie Gminy, a od 2019 roku faktycznie prowadziła tylko działalność sklasyfikowaną pod kodem 4789Z. Skarżący wskazał również na inne dokumenty potwierdzające powyższą okoliczność, tj. wydruk z rejestru sprzedaży Vat za okres styczeń – grudzień 2020 roku, arkusze inwentaryzacji na koniec 2019 roku i koniec 2020 roku oraz wydruki z podatkowej księgi przychodów i rozchodów za 2019 i 2020 rok. Organ winien po przedstawieniu tych dowodów przez stronę dokonać ich oceny pod kierunkiem ich przydatności do zweryfikowania rodzaju przeważającej działalności prowadzonej przez stronę w listopadzie w 2020 roku i ewentualnie zobowiązać stronę do przedstawienia innych dowodów na powyższą okoliczność. W przypadku ustalenia, że skarżący w listopadzie 2020 roku jako rodzaj działalności przeważającej prowadził działalność sklasyfikowaną pod kodem wymienionym w art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID, organ winien dokonać ustaleń w zakresie pozostałych przesłanek uzasadniających udzielenie wnioskowanego zwolnienia.
Uznając, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID oraz naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 76 § 3 k.p.a. oraz art. 31zo ust. 11 ustawy o COVID, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. a i c p.p.s.a. należało zaskarżoną decyzję uchylić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło