II SA/Go 449/15

21 marca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie: Sędzia WSA Sławomir Pauter po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S.J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi S.J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej (obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej) z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier poza kasynem gry postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 27 lipca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. oddalił skargę S.J. decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier poza kasynem gry. W dniu 24 listopada 2016 r. wpłynął do tut. Sądu wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu PPF w zakresie ustanowienia radcy prawnego. S.J. podał, że nie posiada środków oraz wskazał na konieczność sporządzenia skargi przez profesjonalnego pełnomocnika. Na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 1 grudnia 2016 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez jego podpisanie, pod rygorem pozostawienia bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy (art. 257 p.p.s.a.). Jednocześnie na podstawie przepisu art. 255 p.p.s.a. wezwano S.J. do uzupełnienia w terminie 7 dni złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: a. przedłożenie wyciągów z wszystkich posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych za okres ostatnich trzech miesięcy, b. przedłożenie zaświadczenia potwierdzającego posiadanie statusu osoby bezrobotnej, c. przedłożenie dokumentu potwierdzającego prowadzenie postępowania egzekucyjnego wobec skarżącego i wysokość jego zadłużenia, d. przedłożenie dokumentu potwierdzającego obowiązek alimentacyjny (jego wysokość) oraz fakt uiszczania alimentów (przelew bankowy, przekaz pocztowy, pokwitowanie osoby uprawnionej do odbioru dokumentów). Przesyłka zawierająca powyższe wezwanie została zwrócona do sądu. Należy jednak wskazać, że 14 grudnia 2016 r. S.J. złożył podpis na zwrotnym potwierdzeniu obioru potwierdzając, że otrzymał powyższą przesyłkę. Świadczy o tym również fakt, że w wyznaczonym terminie skarżący uzupełnił brak formalny wniosku o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 4 stycznia 2017 r. Referendarz sądowy orzekł o odmowie przyznania S.J. prawa pomocy podkreślając w uzasadnieniu, iż S.J. nie uzupełnił zgodnie z wezwaniem złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie przedłożył jakichkolwiek dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową, co spowodowało, iż zebrany w sprawie materiał był niekompletny, mało czytelny i niewystarczający do dokonania wszechstronnej analizy sytuacji dochodowej i majątkowej skarżącego, uniemożliwiając wydanie pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. Od powyższego postanowienia S.J. wniósł do tutejszego Sądu sprzeciw, domagając się uchylenia orzeczenia i przyznania prawa pomocy, rozszerzając przy tym wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu pisma skarżący lakonicznie stwierdził, iż jego sytuacja jednoznacznie wskazuje na brak możliwości uiszczenia wpisu co powinno skutkować zwolnieniem go od kosztów. Do sprzeciwu skarżący nie załączył żadnych dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z aktualnie obowiązującą treścią art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) rozpoznając sprzeciw od postanowienia m.in. referendarza sądowego o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1 wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Jednakże do rozpoznania przedmiotowej sprawy z wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy zastosowanie znajduje treść art. 260 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym przed 15 sierpnia 2015 r., zgodnie z którą w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony postanowienie przeciwko, któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Zmiana w brzmieniu przepisu art. 260 p.p.s.a. wprowadzona została przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658, dalej jako ustawa zmieniająca), która weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2015 r. Zauważyć należy, iż zgodnie z art. 2 ustawy zmieniającej do postępowań wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej (tj. przed 15 sierpnia 2015 r.) przepis art. 260 p.p.s.a. w nowym brzmieniu nie ma zastosowania. Mając na uwadze, iż postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie wszczęte zostało z dniem złożenia skargi tzn. 22 czerwca 2015 r., Sąd uznał, iż na skutek złożonego w sprawie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego zastosowanie będzie miał art. 260 p.p.s.a w brzmieniu przed zmianą. Konsekwencją zatem wniesienia przez skarżącego sprzeciwu od wydanego w niniejszej sprawie postanowienia referendarza sądowego z dnia 4 stycznia 2017 r., odmawiającego przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, była utrata mocy wymienionego postanowienia i rozpoznanie wniosku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. Przy czym dodać należy, iż Sąd uznał treść sprzeciwu skarżącego za rozszerzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy również o zwolnienie z kosztów sądowych. W ocenie Sądu wniosek S.J. o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W myśl art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego. Według treści art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd rozpoznając wniosek uznał, że treść oświadczenia złożonego przez skarżącego jest niewystraczająca do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego. Złożony przez wnioskodawcę druk urzędowego formularza PPF zawiera puste, niewypełnione przez stronę rubryki. Jedynie w rubryce nr 9 druku PPF zawarto sformułowanie: "obowiązek alimentacyjny i komornik prowadzi egzekucję przeciwko mojej osobie". W tej sytuacji skierowane do S.J. na podstawie zarządzenia referendarza sądowego wezwanie do uzupełnienia wniosku zmierzało do umożliwienia skarżącemu należytego udokumentowania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Żądane przez referendarza dokumenty i informacje miały istotne znaczenie dla oceny zasadności wniosku. Mimo wezwania skarżący nie złożył wyciągów z rachunków bankowych, dokumentów potwierdzających wysokość długu objętego postępowaniem egzekucyjnym, dokumentu potwierdzającego obowiązek alimentacyjny i fakt uiszczania alimentów. Zdaniem Sądu wnosząc sprzeciw od kwestionowanego rozstrzygnięcia i znając powody rozstrzygnięcia referendarza skarżący powinien dołączyć do sprzeciwu żądane wcześniej przez referendarza wyjaśnienia i dokumenty. W opinii Sądu powyższe dokumenty i informacje byłyby przydatne do ustalenia rzeczywistego stanu majątkowego i finansowego skarżącego i jego rodziny. W tych okolicznościach w opinii Sądu niecelowe było ponowne wzywanie skarżącego do wykonania żądania referendarza. Niedostarczenie żądanych przez sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, bądź mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony (postanowienie NSA z 14 stycznia 2011 r., II OZ 1361/10, Lex nr 743829). Tymczasem wnioskodawca w toku całego postępowania w przedmiocie prawa pomocy, nie wykazywał jaka jest jego rzeczywista sytuacja majątkowa, za pomocą materiałów źródłowych. Tym samym nie jest wiadomo, jaka jest jego sytuacja majątkowa i brak podstaw do badania jego rzeczywistej, aktualnej sytuacji majątkowej. W efekcie brak jest w sprawie jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia, czy wnioskodawca spełnia określone w cyt. art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a ustawowe przesłanki, uzasadniające uwzględnieniem wniosku. Dlatego Sąd na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.