II SA/Go 45/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Zieliński, Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Linska- Wawrzon, Asesor WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska (spr.),, Protokolant Agnieszka Lasecka, po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi H.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej I. uchyla decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego nr [...] z dnia [...]r., II. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. II SA/Go 45/05 Uzasadnienie W dniu [...] grudnia 2003r. decyzją nr [...], uwzględniającą postanowienie Sądu Rejonowego z dnia [...].12.2002r. sygn. akt III RNS 215/02 Skarżąca została skierowana do Domu Pomocy Społecznej, na czas nieokreślony , po uzgodnieniu z podmiotem prowadzącym Dom tj. z Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie, przy jednoczesnym wskazaniu, iż termin przybycia do domu określi Dyrektor Domu w okresie nie przekraczającym trzech miesięcy od daty wydania skierowania. W uzasadnieniu decyzji podano, że Sąd Rejonowy wydał postanowienie o skierowaniu Skarżącej do domu pomocy społecznej, bez jej zgody. Na podstawie dokumentacji, a zwłaszcza wywiadu środowiskowego, opinii ośrodka, zaświadczenia lekarza psychiatry ustalono, że z uwagi na konieczność zapewnienia całodobowej opieki oraz brak możliwości zapewnienia usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania przez rodzinę i gminę skarżąca została zakwalifikowana do umieszczenia w Domu Pomocy Społecznej. W aktach sprawy brak potwierdzenia daty doręczenia decyzji organu I instancji. W odwołaniu strona skarżąca wniosła o uchylenie decyzji w przedmiocie skierowania do Domu Pomocy Społecznej ponieważ placówka ta nie posiada pokoi jednoosobowych. Ponadto podała, że dzięki wsparciu swoich dzieci korzysta z dodatkowej opieki prywatnej opiekunki, która pomaga skarżącej w dni wolne od pracy. W dni robocze korzysta z opieki Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Zdaniem Skarżącej drastyczna zmiana otoczenia w krytyczny sposób wpłynie na jej życie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję, stwierdzając że decyzja nie narusza przepisów obowiązującego prawa. W uzasadnieniu podniesiono, iż decyzja organu I instancji wykonuje orzeczenie sądu opiekuńczego, a z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika że Skarżąca kwalifikuje się do zamieszkania w domu pomocy społecznej dla osób przewlekle i somatycznie chorych. Z informacji przekazanych przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej wynika, że żaden dom pomocy społecznej dla osób przewlekle i somatycznie chorych na terenie województwa nie posiada pokoi jednoosobowych. Ponadto Skarżąca została poinformowana iż zgodnie z treścią art.41 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego – osoba przyjęta do domu opieki społecznej w trybie art.39, jej przedstawiciel ustawowy, małżonek , krewni w linii prostej, rodzeństwo oraz osoba sprawująca faktyczną opiekę – mogą występować do sądu opiekuńczego o zmianę orzeczenia o przyjęciu do domu pomocy społecznej. Decyzja organu II instancji została doręczona stronie 06.02.2004r. W dniu 23.02.2004r. złożona została skarga na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...].01.2004r., w której wniesiono o uchylenie decyzji i nie umieszczanie jej w domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu skargi Skarżąca podała, że decyzja SKO jest co najmniej przedwczesna. Sytuacja życiowa Skarżącej nie uzasadnia twierdzenia, że jej życie jest zagrożone. Synowie skarżącej podpisali oświadczenia w których wnosili o skierowanie swojej matki do domu opieki społecznej działając w błędnym przeświadczeniu, że stan zdrowia psychicznego ich matki jest bardzo zły. Natomiast dzieci mieszkające na stałe po przyjeździe do Polski w odwiedziny do matki doszli do przekonania, że matka nie jest jeszcze w takim złym stanie zdrowia, aby niezbędne było umieszczenie jej w domu pomocy społecznej. O jej złym stanie zdrowia informowała wnuczka oraz jej mąż, którzy mają interes prawny w umieszczeniu uczestniczki postępowania w domu opieki społecznej, ponieważ są właścicielami mieszkania w którym mieszka Skarżąca i mieszkanie to chcą sprzedać. Podano również, że dzieci uczestniczki częściej przebywać będą. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podając, że ustalenie stanu faktycznego oparte były na podstawie wywiadu środowiskowego, wniosku synów Skarżącej, opinii lekarza psychiatry, które potwierdzały konieczność zapewnienia całodobowej opieki. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z póz.zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie będąc więc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie będąc więc związany zarzutami i wnioskami danej skargi sąd zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu dostrzeżonych w toku sądowej kontroli legalności decyzji wszelkich naruszeń prawa, tudzież przepisów które powinny znaleźć zastosowanie w danej sprawie i to niezależnie od żądań oraz zarzutów podniesionych w skardze. Badając więc zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzję organu II instancji pod kątem jej zgodności z prawem – co obejmuje nie tylko badanie zgodności z prawem materialnym ale także i to w pierwszej kolejności przepisami postępowania – w oparciu o przedłożone akta postępowania administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, iż w aktach tych brak jest dokumentów pozwalających na ustalenie kiedy Skarżącej została doręczona decyzja organu I instancji. Zgodnie z przepisem art.133§ 1 w/w ustawy sąd orzeka na podstawie akt sprawy. Tymczasem w niniejszej sprawie przedstawiono sądowi akta niekompletne. Z akt administracyjnych w tej kwestii wynika tylko, że decyzja organu I instancji kier. nr [...] wydana została w dniu [...].12.2003r., a odwołanie złożono w dniu [...].01.2004r. Ustalenie daty doręczenia decyzji organu I instancji jest bardzo istotne, gdyż w myśl art.134 k.p.a. organ odwoławczy ma obowiązek ustalenia, czy odwołanie zostało wniesione w terminie. Uchybienie przez stronę terminowi do wniesienia odwołania skutkuje tym, że decyzja organu I instancji staje się ostateczna. W takiej sytuacji organ odwoławczy rozstrzygałby sprawę zakończoną decyzją ostateczną, a to po myśli art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. skutkowałoby unieważnieniem decyzji organu II instancji. Zgodnie bowiem z art.129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Wobec braku wspomnianego wyżej dokumentu brak jest możliwości ustalenia czy orzeczenie organu II instancji nie zostało wydane z naruszeniem w/w przepisów. Organ II instancji w swojej decyzji nie zwrócił uwagi na powyższe zarówno w zaskarżonej decyzji jak i w odpowiedzi na skargę. Z treści decyzji również nie wynika czy organ odwoławczy powyższe zagadnienie badał. Ponadto pomimo wezwania przez Sąd o nadesłanie potwierdzenia odbioru przez Skarżącą decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] grudnia 2003r. kier. nr [...] organ powyższego potwierdzenia odbioru nie przedstawił. Przesłał natomiast odpowiedź z której wynika, że wszystkie dokumenty które posiadał zostały przesłane do Sądu. W konsekwencji brak w aktach administracyjnych dowodu doręczenia stronie orzeczenie organu I instancji uniemożliwia jednoznaczne stwierdzenie przez sąd czy organ odwoławczy rozważył dopuszczalność odwołania, czy też pominął tę okoliczność, co w przypadku naruszenia przez Skarżącą terminu do wniesienia odwołanie stanowiłoby podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonego orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie ustosunkowując się merytorycznie do skargi jak i odpowiedzi na nią – zmuszony był po myśli art.145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylić zaskarżoną decyzję, a w oparciu o art.152 tej ustawy stwierdzić, że nie podlega ona wykonaniu. Prowadząc ponownie postępowanie, organ II instancji przede wszystkim winien ustalić czy odwołanie zostało złożone w terminie, a dopiero potem rozstrzygnąć sprawę ustosunkowując się do odwołania.